"Giải bài toán" nguồn vật liệu cho công trình trọng điểm
Những ngày đầu năm 2026, trên công trường dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng Khu công nghiệp Bắc Thạch Hà do Công ty CP Phát triển đô thị và khu công nghiệp Việt Nam Singapore (VSIP) làm chủ đầu tư, đang cấp tập thi công.
Với quy mô sử dụng đất lên tới 190ha, dự án hạ tầng của VSIP cần nhu cầu rất lớn đất san lấp. Thời điểm đầu dự án triển khai cũng đã gặp khó khi nguồn đất san lấp không đáp ứng đủ nhu cầu. Từ việc đấu giá, VSIP Hà Tĩnh đã trúng đấu giá mỏ đất san lấp diện tích 16 ha, trữ lượng 2,7 triệu m3 ở xã Hà Linh.
Ngay sau khi có quyết định cấp phép, nhà thầu đã triển khai ngay những thủ tục pháp lý cần thiết để sớm đưa mỏ đất đi vào khai thác, góp phần đẩy nhanh tiến độ dự án.
Trong không khí hối hả của những ngày đầu năm 2026, khi hàng loạt công trình, dự án trọng điểm đang “chạy đua thời gian” để đảm bảo tiến độ, thông tin về việc Hà Tĩnh tổ chức đấu giá thành công quyền khai thác 15 mỏ khoáng sản làm vật liệu xây dựng (VLXD) thông thường, không khác “cơn mưa rào” giải tỏa “cơn khát” nguồn vật liệu vốn đã làm khó chủ đầu tư, nhà thầu suốt thời gian qua.
Ông Nguyễn Anh Sơn – Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Khoáng sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh) cho hay: 15 mỏ khoáng sản đã được đấu giá thành công có 12 mỏ đất san lấp, 3 mỏ cát xây dựng với tổng trữ lượng nguồn tài nguyên dự báo gần 15 triệu m3. Trong đó, riêng với 12 mỏ đất san lấp, nguồn tài nguyên dự báo lên tới 13,2 triệu m3.
Tới thời điểm này, UBND tỉnh đã có quyết định phê duyệt kết quả trúng đấu giá quyền khai thác khoáng sản với 8 mỏ (7 mỏ đất san lấp và 1 mỏ cát, sỏi lòng sông). Với 7 mỏ được đấu giá thành công ở đợt 2 vào 15/1/2026, hiện nay, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh đang hoàn tất hồ sơ để chuyển UBND tỉnh xem xét, phê duyệt.
Gỡ nút thắt đất san lấp, tạo đà tăng tốc cho hạ tầng – công nghiệp
Để hiểu hết được giá trị và sự kỳ vọng đặt vào kết quả của việc đấu giá thành công 15 mỏ khoáng sản, cần phải nhìn lại bức tranh toàn cảnh của ngành xây dựng Hà Tĩnh trong ba năm trở lại đây. Những năm qua, Hà Tĩnh được đánh giá là một trong những địa phương có tốc độ phát triển hạ tầng giao thông và công nghiệp nhanh nhất khu vực Bắc Trung Bộ, đã trở thành một “đại công trường” đúng nghĩa.
Từ dự án cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 – 2025, cho đến các dự án hạ tầng khu công nghiệp quy mô lớn tại Khu kinh tế Vũng Áng, dự án của VSIP hay các dự án nâng cấp quốc lộ 8C, đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, đường vành đai phía Đông TP Hà Tĩnh (cũ), tuyến đường trục ven biển huyện Thạch Hà (cũ), dự án cải tạo nâng cấp đường tỉnh 553, cùng hàng loạt công trình chỉnh trang đô thị, nhu cầu về nguồn VLXD, nhất là đất san lấp, cát xây dựng, cực kỳ lớn.
Đặc biệt, chào mừng Đại hội XIV của Đảng, vào ngày 19/12, trên địa bàn Hà Tĩnh có thêm 6 dự án (4 dự án của Tập đoàn Vingroup, dự án đầu tư xây dựng Bảo tàng Hà Tĩnh và dự án Khu đô thị mới Xuân Thành - giai đoạn 1 tại xã Tiên Điền) đã được khởi công, khởi động. Vậy nên, nhu cầu VLXD lại càng lớn hơn.
Ngoại trừ dự án cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2021 – 2025 là Quốc hội có các nghị quyết và cơ chế đặc thù, trong đó có đảm bảo nguồn VLXD; để đẩy nhanh tiến độ thi công, các dự án trọng điểm khác phụ thuộc lớn vào các mỏ khoáng sản hiện hữu trên địa bàn Hà Tĩnh. Theo tính toán, chỉ riêng việc phục vụ cho các dự án đầu tư xây dựng, kinh doanh kết cấu hạ tầng trong Khu kinh tế Vũng Áng, đã cần tới hàng chục triệu mét khối đất san lấp.
Tuy vậy, nghịch lý đã xảy ra khi nguồn cung không thể theo kịp cầu. Dù công tác quy hoạch các mỏ khoáng sản làm VLXD thông thường được Sở Nông nghiệp và Môi trường (trước đây là Sở Tài nguyên và Môi trường) thực hiện khá bài bản, nhưng xuất phát từ nhiều lý do khách quan, đã vô tình tạo ra một khoảng trống lớn về nguồn cung.
Hệ quả của sự mất cân đối cung cầu này đã tác động trực tiếp đến tiến độ của các dự án. Thời gian qua, nhất là năm 2025, khan hiếm nguồn VLXD, đặc biệt là đất san lấp, cát xây dựng, trở thành câu chuyện thường trực trên các công trường.
Các nhà thầu thi công rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan. Máy móc thiết bị hiện đại đã tập kết đầy đủ, nhân lực sẵn sàng, nhưng lại phải nằm chờ vì không có đất để đắp nền. Có những thời điểm, giá đất san lấp và cát xây dựng trên thị trường tự do nhảy múa, tăng phi mã, vượt xa so với đơn giá dự toán ban đầu.
Sự khan hiếm VLXD còn tạo điều kiện cho nạn khai thác trái phép nảy sinh, gây ảnh hưởng tới tình hình an ninh trật tự và áp lực lớn cho các cơ quan quản lý nhà nước.
Để giải quyết tình trạng khan hiếm nguồn VLXD, đảm bảo tiến độ cho các dự án trọng điểm, UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các sở, ngành và địa phương liên quan đẩy nhanh việc quy hoạch, đấu giá các mỏ khoáng sản.
Kết quả thành công của các phiên đấu giá quyền khai thác khoáng sản vừa qua không chỉ khẳng định sự quyết liệt, minh bạch của Hà Tĩnh trong công tác quản lý, khai thác tài nguyên, mà còn cho thấy sự đồng hành của tỉnh sẵn sàng tháo gỡ khó khăn cho cộng đồng doanh nghiệp.
Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh, cùng với 15 mỏ khoáng sản vừa được đấu giá thành công, trong thời gian từ cuối năm 2024 đến tháng 12/2025, tỉnh cũng đã tổ chức đấu giá, phê duyệt kết quả trúng đấu giá 10 mỏ khoáng sản (1 mỏ cát, 2 mỏ đá, 1 mỏ đất sét và 6 mỏ đất san lấp), thu ngân sách Nhà nước ước tính khoảng 357 tỷ đồng.
Ông Nguyễn Anh Sơn – Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Khoáng sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh) đánh giá: "Khi các mỏ khoáng sản đi vào hoạt động, lượng lớn đất san lấp, cát xây dựng, sẽ được “bơm” vào thị trường, giúp “hạ nhiệt” cơn sốt nguồn VLXD.
Và điều chắc chắn, sự chủ động về nguồn vật liệu là tiền đề tiên quyết để các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công, bù đắp lại khoảng thời gian chậm trễ trước đó, đảm bảo đưa các công trình về đích đúng hẹn."
