Những ngày tháng Tư, khi không khí cả nước hân hoan mừng Ngày Giải phóng miền Nam, ký ức những năm tháng cùng đồng đội chiến đấu bảo vệ Tổ quốc lại trở về nguyên vẹn trong tâm trí thương binh Trần Thanh Hiền (trú tổ dân phố Bình Hưng, phường Thành Sen).
Khoảnh khắc đứng giữa dòng người chiều 30/4, hòa trong rừng cờ hoa chiến thắng đã neo giữ niềm tự hào suốt cuộc đời ông.
Ông Trần Thanh Hiền sinh năm 1950, trong một gia đình nông dân đông con ở xã Trường Lộc cũ nay là xã Trường Lưu.
Năm 1967, khi vừa tròn 17 tuổi, ông viết đơn tình nguyện gia nhập lực lượng thanh niên xung phong. Một năm sau, ông nhập ngũ, được biên chế vào Đại đội 13, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 24, Sư đoàn 304 - đơn vị chủ lực cơ động, từng đi qua những chiến trường ác liệt nhất.
Trong vai trò một người lính đặc công của Trung đoàn 24, những năm tháng chiến đấu của ông Trần Thanh Hiền không chỉ được đo bằng thời gian, mà bằng những trận đánh khốc liệt in sâu vào ký ức.
Năm 1972, tại sân bay Ái Tử (Quảng Trị), đơn vị ông tham gia những trận đánh giáp lá cà ác liệt, giành giật từng cứ điểm trong mưa bom bão đạn. Sau đó là những ngày chiến đấu trong chiến dịch giải phóng Quảng Trị và mùa hè đỏ lửa bảo vệ Thành cổ, nơi mỗi tấc đất đều thấm máu đồng đội. Trong một trận đánh ở giai đoạn này, ông Hiền bị thương ở đầu. Sau khi điều trị trong thời gian ngắn, ông được cử đi học lớp y tá 6 tháng, sau đó trở lại chiến trường, vừa trực tiếp cầm súng, vừa là y tá sơ cứu tuyến đầu.
Ám ảnh nhất với ông là chiến trường Thượng Đức (Quảng Đà) năm 1974, được mệnh danh là “cánh cửa thép” phía Tây Đà Nẵng. Trong những trận đánh ác liệt, nhiều đồng đội của ông đã ngã xuống, nhưng người còn sống vẫn phải tiếp tục xông lên. Có những trận đánh, vừa băng bó vết thương cho đồng đội xong, ông Hiền vội vác khẩu B40 nã vào phía địch. Nhiều trận, ông thoát chết trong gang tấc dưới làn mưa đạn của kẻ thù. Chiến thắng Thượng Đức đã giúp thế trận chiến trường chuyển biến mạnh mẽ, mở ra thời cơ cho cuộc tổng tiến công giải phóng Đà Nẵng vào 29/3/1975.
Sau khi Đà Nẵng được giải phóng, Sư đoàn 304 nhận lệnh thần tốc hành quân vào Nam. Những bước chân dồn dập mang theo khí thế của mùa Xuân đại thắng đang đến gần.
Những ngày cuối tháng 4/1975, khi áp sát cửa ngõ Sài Gòn, đơn vị ông Hiền bước vào một trong những trận đánh khốc liệt nhất. Đó là trận đánh tại căn cứ Nước Trong (Long Thành, Đồng Nai), diễn ra từ ngày 26 đến trưa 29/4/1975. Đây là vị trí phòng thủ đặc biệt kiên cố, nơi tập trung các trường huấn luyện thiết giáp, bộ binh cùng hệ thống hỏa lực dày đặc của đối phương, được ví như “cánh cửa thép” chặn hướng tiến công quân ta từ phía Đông.
Trong suốt nhiều ngày đêm, chiến sự diễn ra giằng co. Địch sử dụng pháo binh, máy bay phản lực đánh phá liên tục, dội lửa xuống từng mũi tiến công của ta. Trung đoàn 24 cùng các đơn vị phối hợp phải tổ chức nhiều đợt xung phong, đánh đi đánh lại, bám trụ trong làn bom đạn để từng bước bóc gỡ hệ thống phòng thủ của địch.
Trong đội hình ấy, ông Trần Thanh Hiền không chỉ là một chiến sĩ trực tiếp chiến đấu, mà còn làm nhiệm vụ của một y tá tuyến đầu. Giữa lằn ranh sinh tử, vừa cầm súng xung phong, ông lại tranh thủ băng bó, cứu chữa cho đồng đội bị thương ngay tại trận địa.
Đến trưa ngày 29/4/1975, sau nhiều giờ chiến đấu căng thẳng, các mũi tiến công của ta đồng loạt phá vỡ tuyến phòng thủ địch, làm chủ hoàn toàn căn cứ Nước Trong. “Yết hầu” phía Đông bị đánh bật, mở đường cho các đơn vị thọc sâu tiến thẳng vào Sài Gòn.
Không để địch kịp củng cố, đơn vị ông tiếp tục tiến công, đánh bật các "ổ đề kháng" còn lại trên trục Trảng Bom - Biên Hòa, trong đó có khu trại sĩ quan địch tại Non Nước. Khí thế tiến công dâng cao, các mũi thọc sâu gấp rút áp sát nội đô.
Chiều 29/4, trong đội hình xe tăng chuẩn bị vượt cầu Xa Lộ, dẫn vào trung tâm Sài Gòn, đơn vị ông bất ngờ gặp pháo địch tập kích dữ dội. Chiếc xe tăng chở ông bị đánh trúng và lật nghiêng. Ông Hiền bị trúng đạn ở cánh tay, mất nhiều máu. Không để lỡ thời cơ, ông tự băng bó tạm vết thương, động viên đồng đội tiếp tục tiến công, riêng ông nằm lại dưới gầm xe giữa làn đạn.
Mờ sáng 30/4/1975, ông được lực lượng cứu thương đưa về bệnh xá tại Biên Hòa - một cơ sở quân y vừa được ta tiếp quản. Nhưng chỉ sau vài giờ cầm máu, khi nghe tin quân ta đang tiến vào trung tâm Sài Gòn, người lính ấy không thể nằm yên. “Lúc đó tôi không nghĩ đến vết thương nữa. Tôi thay quân phục mới đã được phát từ đầu chiến dịch, khoác khẩu K59, mang ba lô, quyết tâm phải vào bằng được nội đô, chứng kiến giờ phút chiến thắng cùng đồng đội” - ông Hiền nhớ lại.
Giữa dòng người tấp nập trên đường phố Biên Hòa vừa giải phóng, ông vẫy một chiếc xe tải dân sự vào thẳng Sài Gòn. Chuyến đi đơn độc nhưng cháy bỏng ý chí ấy đã đưa ông đến Dinh Độc Lập vào khoảng 14 giờ chiều 30/4.
Trước mắt ông là một Sài Gòn hoàn toàn khác: cờ hoa rợp trời, người dân ùa ra đón quân giải phóng với ánh mắt vừa lạ lẫm, vừa thân thương. “Có người lại gần xem chúng tôi có "đuôi" như lời tuyên truyền trước đó không. Chúng tôi chỉ mỉm cười, làm công tác an dân, để họ hiểu quân giải phóng là vì Nhân dân mà chiến đấu. Khi ấy, mọi khoảng cách dường như được xóa nhòa”- ông Hiền xúc động kể.
Khoảnh khắc có mặt tại Dinh Độc Lập với cánh tay còn băng bó, với ông Hiền, không chỉ là niềm vui chiến thắng, mà còn là sự hoàn thành một lời hứa với đồng đội. Nhất là nhiều người bạn cùng chiến đấu đã ngã xuống trong những trận chiến trước ngày đất nước khải hoàn. “Sau những giây phút mừng chiến thắng đó, tôi nghĩ đến những đồng đội của mình đã ngã xuống. Cuối cùng sự hi sinh của chúng tôi đã làm nên điều thiêng liêng, ý nghĩa nhất - Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước”- ông Hiền xúc động kể.
Hai ngày sau giải phóng, ông tìm lại được đơn vị, tiếp tục nhiệm vụ tại Tổng kho Long Bình. Tháng 8/1975, ông theo đơn vị ra Bắc an dưỡng, rồi xuất ngũ vào cuối năm 1975.
Trở về đời thường, ông được cử đi học nghề sửa chữa máy và về làm việc tại Cục Công trình đường bộ (thuộc Bộ Giao thông vận tải), đóng tại Nghệ An. Năm 1993, ông nghỉ hưu và về sống tại thị xã Hà Tĩnh, nay thuộc tổ dân phố Bình Hưng, phường Thành Sen.
Năm nay, dù đã ở tuổi 76 nhưng người lính năm xưa vẫn miệt mài cống hiến, tích cực tham gia công tác Hội Cựu chiến binh, đi đầu trong các phong trào xây dựng đô thị văn minh tại địa phương.
Ông Trần Quang Huy - Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng ban Công tác Mặt trận tổ dân phố Bình Hưng (phường Thành Sen) nhận xét: “Không chỉ anh dũng trong chiến đấu, trở về đời thường, ông Trần Thanh Hiền luôn là một thương binh, cựu binh gương mẫu, trách nhiệm, đi đầu trong mọi phong trào, góp sức xây dựng quê hương”.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng ký ức về ngày 30/4 lịch sử vẫn sống mãi. Với ông Trần Thanh Hiền, đó không chỉ là một kỷ niệm mà là phần đời ý nghĩa nhất, là niềm tự hào khi được hy sinh xương máu và tuổi trẻ, để đất nước trọn niềm vui thống nhất.