Chiều 23/8, với 470/471 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Luật gồm 3 điều, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
Điểm mới đáng chú ý của luật là bổ sung trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường của Nhà nước khi cơ quan có trách nhiệm không áp dụng, áp dụng không kịp thời hoặc không đúng biện pháp bảo vệ người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân theo quy định của Luật Tố cáo và pháp luật có liên quan.
Người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực là cá nhân thực hiện việc phản ánh, tố cáo, tố giác hành vi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong thực hiện nhiệm vụ, công vụ được giao, trong quản lý, sử dụng tài chính, tài sản công.
Người thân của người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi.
Luật cũng sửa đổi quy định về trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ. Trường hợp có lỗi cố ý gây thiệt hại nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, mức hoàn trả từ 30 đến 50 tháng lương của người đó tại thời điểm có quyết định hoàn trả, nhưng tối đa không quá 50% số tiền Nhà nước đã bồi thường.
Đáng chú ý, thủ trưởng cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại được quyết định giảm mức hoàn trả, tối đa không quá 30% tổng số tiền phải hoàn trả, đối với trường hợp gây thiệt hại do lỗi vô ý và thuộc một trong các trường hợp luật định.
Một trong những trường hợp được giảm mức hoàn trả là người thi hành công vụ thực hiện đề xuất về đổi mới, sáng tạo theo đúng chủ trương, phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, không vụ lợi, đã chủ động phòng ngừa, khắc phục tối đa hậu quả.
Trường hợp khác là người thi hành công vụ chủ động khắc phục hậu quả, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trong quá trình giải quyết yêu cầu bồi thường và đã hoàn trả ít nhất 50% số tiền phải hoàn trả.
Luật cũng bổ sung các trường hợp miễn trách nhiệm hoàn trả như người thi hành công vụ lập công lớn, mắc bệnh hiểm nghèo hoặc lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn kéo dài do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn.
Áp dụng quy định có lợi hơn cho người yêu cầu bồi thường
Đối với lĩnh vực quản lý thuế, trước mắt luật giữ nguyên phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước theo quy định hiện hành để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.
Trường hợp yêu cầu bồi thường đã được thụ lý trước ngày luật mới có hiệu lực nhưng chưa giải quyết hoặc đang giải quyết thì tiếp tục áp dụng Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện hành để giải quyết.
Từ ngày luật mới có hiệu lực, đối với những công việc, thủ tục chưa có kết quả giải quyết, cơ quan giải quyết bồi thường áp dụng quy định có lợi hơn cho người yêu cầu bồi thường và người thi hành công vụ có trách nhiệm hoàn trả để giải quyết. Quy định này không áp dụng nếu người yêu cầu bồi thường hoặc người thi hành công vụ có trách nhiệm hoàn trả đề nghị không áp dụng.
Theo quy định mới, cơ quan giải quyết bồi thường ở cấp nào thì ngân sách cấp đó bảo đảm kinh phí. Luật cũng chỉnh lý một số quy định về hồ sơ yêu cầu bồi thường, thời gian xác minh thiệt hại, thương lượng việc bồi thường và căn cứ ban hành quyết định giải quyết bồi thường.
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
