Trong xu hướng chuyển đổi từ khai thác tự nhiên sang nuôi trồng chủ động, mô hình nuôi lươn không bùn khép kín đang cho thấy hiệu quả rõ nét, vừa tạo sinh kế ổn định vừa góp phần giảm áp lực lên nguồn lợi thủy sản tự nhiên.
Tại xã Trường Lưu, anh Nguyễn Văn Trường là một trong những người tiên phong theo đuổi hướng đi này. Năm 2020, anh bắt đầu với những cặp lươn bố mẹ đầu tiên, từng bước thuần hóa và hoàn thiện quy trình ấp trứng trong môi trường kiểm soát. Nhờ đó, tỷ lệ nở đạt cao, con giống khỏe, có sức đề kháng tốt.
Từ quy mô nhỏ ban đầu, đến nay cơ sở của anh đã phát triển lên 27 bể nuôi trên diện tích khoảng 300m², gồm khu nuôi thương phẩm, khu sinh sản và khu ương giống riêng biệt. Mỗi năm, cơ sở cung ứng bình quân 7 tấn lươn thịt và khoảng 60 vạn con giống, mang lại doanh thu trên 1 tỷ đồng, đồng thời anh cũng sẵn sàng chia sẻ, chuyển giao kỹ thuật cho các hộ có nhu cầu.
Hướng đến phát triển mô hình nuôi lươn bài bản, quy mô lớn, anh Đặng Văn Cường - chủ trại lươn giống Thịnh Phát (phường Trần Phú) đã đầu tư hơn 100 bể nuôi. Điểm nổi bật của cơ sở là quy trình sản xuất liên tỉnh: lươn bố mẹ được tuyển chọn tại Vĩnh Long, sau khi ấp nở sẽ được vận chuyển ra Hà Tĩnh để tiếp tục thuần hóa và dưỡng giống.
Đằng sau những con số ấy là cả một quy trình kỹ thuật được kiểm soát chặt chẽ, trong đó từng khâu đều đòi hỏi sự chính xác và kinh nghiệm của người nuôi. Trong đó, khâu ương dưỡng đóng vai trò then chốt, quyết định đến 80% sự thành công của toàn bộ quy trình sản xuất lươn giống. Khi lươn bột đạt 25 - 30 ngày tuổi, kích thước khoảng 5 cm, có thể chuyển sang bể ương với mật độ 500 - 800 con/m². Lươn cần được cho ăn thức ăn viên cỡ 0,5 mm, hàm lượng đạm 40 - 42%, với lượng khoảng 1% khối lượng thân; đồng thời bổ sung định kỳ vitamin, khoáng chất và men vi sinh để tăng sức đề kháng.
Anh Hồ Phong Lai - cán bộ kỹ thuật trại lươn giống Thịnh Phát cho biết: "Do đặc tính ưa môi trường sạch, việc thay nước cần được thực hiện nghiêm ngặt: trước khi cho ăn khoảng 30 phút và sau khi lươn ăn xong khoảng 2 giờ. Bên cạnh đó, người nuôi cần theo dõi sát diễn biến thời tiết và tình trạng sức khỏe của lươn để kịp thời phát hiện, xử lý các dấu hiệu bất thường".
Từ thực tế địa phương, ông Lê Quang Nghiêm - Phó Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị, UBND phường Trần Phú nhận định: “Sản xuất lươn giống mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Đây là vật nuôi phù hợp với điều kiện của nhiều địa phương, đặc biệt là các hộ có diện tích đất hạn chế nhưng muốn phát triển theo hướng thâm canh, chất lượng cao”.
Việc làm chủ công nghệ sản xuất giống và quy trình nuôi là yếu tố then chốt giúp người dân tự tin mở rộng mô hình nuôi lươn không bùn quy mô lớn. Không chỉ đem lại hiệu quả kinh tế, hướng đi này còn góp phần giảm khai thác tự nhiên, hướng tới phát triển nông nghiệp bền vững.
