Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX xác định lấy công nghiệp làm trụ cột, Khu kinh tế Vũng Áng là động lực tăng trưởng gắn với phát triển kinh tế biển, cảng biển, năng lượng, công nghiệp chế biến, chế tạo và logistics. Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, nhiều quyết sách, quy hoạch và chương trình hành động được triển khai đồng bộ, từng bước hoàn thiện “đường ray” phát triển, tạo đà để “con tàu” công nghiệp Hà Tĩnh tăng tốc.
Hà Tĩnh là một trong số ít địa phương hội tụ đầy đủ các điều kiện để phát triển công nghiệp quy mô lớn với vị trí chiến lược trên hành lang kinh tế Đông - Tây, hệ thống cảng nước sâu Vũng Áng - Sơn Dương, quỹ đất công nghiệp rộng lớn và khả năng kết nối thuận lợi với khu vực Bắc Trung Bộ, Lào và Đông Bắc Thái Lan. Chính những lợi thế khác biệt đó đã được nhiều thế hệ lãnh đạo Trung ương và Hà Tĩnh kiên định lựa chọn làm nền tảng cho chiến lược phát triển công nghiệp, với hạt nhân là Khu kinh tế (KKT) Vũng Áng.
Nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đặng Duy Báu nhớ lại: “Từ những năm 1992-1993, các cuộc họp, làm việc của Thường trực, BTV Tỉnh ủy đã bàn thảo về khai thác lợi thế, phát triển cảng Vũng Áng. Đến năm 1994, trong buổi làm việc của Ban Bí thư Trung ương Đảng với Ban Thường vụ Tỉnh ủy duyệt nội dung Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIV (nhiệm kỳ 1995-2000), đồng chí Lê Khả Phiêu - khi đó là Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư đã kết luận cho Hà Tĩnh tiến hành lập quy hoạch xây dựng cảng Vũng Áng. Qua các cuộc khảo sát, tỉnh đã tiến hành lập quy hoạch KKT Vũng Áng và lấy mũi đột phá là cảng thương mại số 1. Được sự ủng hộ, đồng thuận của Trung ương và sự hỗ trợ nguồn vốn 140 tỷ đồng của Lào, năm 1998, Hà Tĩnh khởi công xây dựng cảng Vũng Áng 1 và đưa vào hoạt động năm 2001, đặt nền móng cho sự hình thành, phát triển KKT Vũng Áng sau này”.
ĐỊNH HƯỚNG CHIẾN LƯỢC CỦA HÀ TĨNH VẪN NHẤT QUÁN: LẤY CÔNG NGHIỆP LÀM ĐỘNG LỰC TĂNG TRƯỞNG, KHU KINH TẾ VŨNG ÁNG GIỮ VAI TRÒ HẠT NHÂN.
Trải qua các giai đoạn, mặc dù yêu cầu phát triển của từng thời điểm có nhiều thay đổi, song định hướng chiến lược của Hà Tĩnh vẫn nhất quán: lấy công nghiệp làm động lực tăng trưởng, KKT Vũng Áng giữ vai trò hạt nhân, đặc biệt là sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định về việc thành lập KKT Vũng Áng vào năm 2006. Tinh thần đó tiếp tục được thể hiện nhất quán trong nghị quyết các kỳ đại hội Đảng bộ tỉnh và cụ thể hóa trong Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, công nghiệp chế biến, chế tạo; năng lượng; cảng biển và logistics được xác định là những ngành kinh tế chủ lực, giữ vai trò dẫn dắt tăng trưởng trong giai đoạn tới; xây dựng KKT Vũng Áng thành KKT đa chức năng, trung tâm công nghiệp, năng lượng và logistics của khu vực.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, Hà Tĩnh đón nhận những thời cơ lớn từ các chủ trương của Trung ương, tạo nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển công nghiệp. Các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị về phát triển vùng, khoa học - công nghệ, phát triển các thành phần kinh tế, cùng Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và các chiến lược về kinh tế biển, logistics… được ban hành đã tạo nền tảng thể chế mới để tỉnh hiện thực hóa các định hướng phát triển.
Đặc biệt, mới đây, những nhiệm vụ, chiến lược phát triển của Hà Tĩnh tiếp tục nhận được sự khẳng định và định hướng từ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong buổi làm việc với BTV Tỉnh ủy Hà Tĩnh ngày 21/4. Những chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước về thu hút đầu tư, phát triển các động lực tăng trưởng mới, xây dựng trung tâm công nghiệp - năng lượng sinh thái gắn với hệ sinh thái LNG, đưa KKT Vũng Áng phát triển lên tầm cao mới... không chỉ khẳng định hướng đi của Hà Tĩnh mà còn tạo thêm động lực và quyết tâm chính trị để tỉnh hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững.
Từ đầu nhiệm kỳ 2025-2030 đến nay, nhiều quyết sách quan trọng được triển khai với tinh thần chủ động, quyết liệt, tạo thêm dư địa và động lực mới cho tăng trưởng công nghiệp. Tỉnh đã hoàn thành điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; điều chỉnh Quy hoạch chung xây dựng KKT Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo đến năm 2045 cũng đã được Chính phủ phê duyệt, mở ra không gian phát triển mới cho khu vực phía Tây của tỉnh. BCH Đảng bộ tỉnh thống nhất chủ trương điều chỉnh Quy hoạch chung KKT Vũng Áng, các cơ quan, đơn vị liên quan đang tiến hành các bước tiếp theo. Các đề án, chủ trương về mở rộng KKT Vũng Áng, thành lập khu thương mại tự do Vũng Áng; Nghị quyết về phát triển các KKT, khu công nghiệp (KCN) và cụm công nghiệp tỉnh đến năm 2030 và những năm tiếp theo… đang được tỉnh tập trung xây dựng.
Tiến sĩ Võ Trí Thành - Phó Trưởng nhóm Tư vấn phát triển bền vững Hà Tĩnh tại Hà Nội nhận định: “So với nhiều địa phương phát triển đột phá, Hà Tĩnh sở hữu những lợi thế khác biệt căn bản. Tỉnh có nền tảng phát triển công nghiệp, dịch vụ, hạ tầng, đô thị và cả nông nghiệp. Đặc biệt, Vũng Áng chính là điểm nhấn và động lực tăng trưởng quan trọng nhất của Hà Tĩnh. Không chỉ đóng vai trò đầu tàu của tỉnh, Vũng Áng còn có tiềm năng phát triển tầm quốc gia, kết nối quốc tế, là trung tâm công nghiệp nền tảng. Hà Tĩnh đang hội tụ những điều kiện thuận lợi nhất từ trước đến nay để tạo nên bước phát triển mang tính bứt phá”.
Trên cơ sở các định hướng chiến lược đã được xác lập, đầu nhiệm kỳ Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX đến nay, Hà Tĩnh tập trung hiện thực hóa bằng các chương trình hành động, cơ chế, chính sách đề án cụ thể. Ông Võ Tá Nghĩa - Phó Trưởng ban Quản lý KKT tỉnh cho biết: “Các đề án, chủ trương được xây dựng không chỉ nhằm mở rộng quy mô KKT Vũng Áng mà hướng tới tạo ra không gian phát triển mới với hệ thống cơ chế, hạ tầng và dịch vụ đồng bộ. Đây là nền tảng để thu hút các dự án quy mô lớn, công nghệ cao, tăng tính liên kết giữa các ngành và nâng cao sức cạnh tranh của KKT Vũng Áng trong khu vực”.
Để hiện thực hóa các định hướng chiến lược thành những kết quả cụ thể, Hà Tĩnh tập trung khơi thông các điểm nghẽn về mặt bằng, thủ tục đầu tư và hạ tầng. Trọng tâm là đẩy nhanh GPMB, ưu tiên nguồn lực đầu tư các công trình hạ tầng động lực, nhất là hoàn thiện hệ thống giao thông kết nối KKT Vũng Áng với các KCN, cụm công nghiệp và các vùng kinh tế trọng điểm. Các đồng chí lãnh đạo chủ chốt của tỉnh thường xuyên kiểm tra, chỉ đạo tại hiện trường; UBND tỉnh thành lập 3 tổ công tác do các phó chủ tịch UBND tỉnh trực tiếp làm tổ trưởng để rà soát, tháo gỡ khó khăn, đôn đốc tiến độ các dự án trọng điểm; đồng thời gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện nhiệm vụ. Nhờ cách làm quyết liệt đó, nhiều điểm nghẽn kéo dài đã từng bước được tháo gỡ. Đến nay, toàn tỉnh đã xử lý 248/298 dự án ngoài ngân sách gặp khó khăn, vướng mắc; hoàn thành xử lý toàn bộ 15 dự án tồn đọng, dừng thi công hoặc chậm tiến độ kéo dài; giải quyết 22/36 dự án đầu tư công còn vướng mắc về quyết toán.
TẠI BAN QUẢN LÝ KKT TỈNH, 100% HỒ SƠ ĐƯỢC GIẢI QUYẾT ĐÚNG HẠN TRONG 6 THÁNG ĐẦU NĂM, KHOẢNG 80% ĐƯỢC TRẢ TRƯỚC HẠN, GÓP PHẦN RÚT NGẮN THỜI GIAN THỰC HIỆN THỦ TỤC VÀ GIẢM CHI PHÍ CHO DN, NHÀ ĐẦU TƯ.
Cùng với tháo gỡ các điểm nghẽn về đầu tư, Hà Tĩnh chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang đồng hành, phục vụ doanh nghiệp (DN) và nhà đầu tư, coi sự phát triển của DN là một động lực quan trọng của tăng trưởng. UBND tỉnh tổ chức diễn đàn phát triển kinh tế tư nhân với sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học nhằm lắng nghe ý kiến cộng đồng DN, gợi mở các giải pháp và thể hiện cam kết đồng hành của chính quyền trong tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Song song với đó, tỉnh chỉ đạo các cơ quan, đơn vị đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, tạo thuận lợi tối đa cho DN, nhất là các dự án trọng điểm. Riêng tại Ban Quản lý KKT tỉnh, 100% hồ sơ được giải quyết đúng hạn trong 6 tháng đầu năm, khoảng 80% được trả trước hạn, góp phần rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục và giảm chi phí cho DN, nhà đầu tư.
Những nỗ lực cải thiện môi trường đầu tư và đồng hành cùng DN trong thời gian qua đã tạo chuyển biến tích cực trong thu hút đầu tư. Trong 32 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư vào Hà Tĩnh trong nửa đầu năm nay, có nhiều dự án công nghiệp quy mô lớn như: Nhà máy thép Vinmetal Hà Tĩnh với tổng vốn gần 80.000 tỷ đồng; nhà máy thép không gỉ tại phường Hoành Sơn với tổng vốn gần 10.000 tỷ đồng; dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng KCN Hưng Long Hà Tĩnh có tổng vốn hơn 3.000 tỷ đồng... KKT Vũng Áng tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm tăng trưởng của tỉnh khi từ đầu năm đến nay đã thu hút 6 dự án trong nước với tổng vốn đầu tư hơn 95.262 tỷ đồng và 3 dự án FDI với tổng vốn hơn 411 triệu USD; lũy kế hiện có 154 dự án đang hoạt động.
Tiếp tục đổi mới hoạt động xúc tiến đầu tư nhằm chuẩn bị nguồn dự án cho giai đoạn tiếp theo, những tháng đầu năm, các đoàn công tác do lãnh đạo tỉnh dẫn đầu đã trực tiếp làm việc tại Nhật Bản, Hàn Quốc để giới thiệu tiềm năng, lợi thế và xúc tiến các dự án phù hợp với định hướng phát triển công nghiệp, năng lượng, logistics và công nghệ cao. Ông Nguyễn Đức Thắng - Phó Giám đốc Sở Tài chính cho biết: “Trong các chương trình xúc tiến đầu tư, lãnh đạo tỉnh đã làm việc với nhiều tập đoàn, DN tiềm năng như Tập đoàn Marubeni, Mitsubishi, Mirabo Global, GALILEI... Cùng đó, tại hội nghị xúc tiến đầu tư vào Hà Tĩnh ở Nhật Bản, các biên bản ghi nhớ được ký kết sẽ tạo thêm cơ hội để Hà Tĩnh thu hút các dự án quy mô lớn, công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường trong thời gian tới”.
Những quyết sách được triển khai đồng bộ từ đầu nhiệm kỳ đang tạo chuyển biến rõ nét cho ngành công nghiệp. Năm 2025, ngành công nghiệp tăng trưởng 15,22%, là động lực chính của nền kinh tế khi đóng góp 5,13 điểm phần trăm vào mức tăng trưởng GRDP 8,78% của tỉnh.
6 tháng đầu năm 2026, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 32,83% so với cùng kỳ năm trước. Bên cạnh việc duy trì đà tăng của các sản phẩm công nghiệp chủ lực như thép, điện, bia, pack pin, cell pin và ô tô điện, từ tháng 4/2026, Hà Tĩnh có thêm sản phẩm công nghiệp mới là xe máy điện của Nhà máy Sản xuất xe máy điện VinFast. Cùng với đó, Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng II vận hành ổn định cả 2 tổ máy và Nhà máy Thủy điện Vũ Quang đi vào hoạt động tiếp tục bổ sung đáng kể năng lực sản xuất điện, tạo thêm động lực cho tăng trưởng công nghiệp của tỉnh.
Không chỉ gia tăng năng lực sản xuất, Hà Tĩnh còn tập trung tạo dư địa cho tăng trưởng những năm tiếp theo thông qua việc đẩy nhanh tiến độ các dự án công nghiệp trọng điểm như hạ tầng KCN Gia Lách mở rộng, KCN VSIP, KCN Vinhomes Vũng Áng và các dự án năng lượng tái tạo. Ông Vũ Anh Tuấn - Phó Trưởng ban Quản lý dự án, Công ty CP Xuất nhập khẩu Thăng Long (chủ đầu tư hạ tầng KCN Gia Lách mở rộng) cho biết: “Chúng tôi đang tập trung nhân lực, máy móc thi công hạ tầng, đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và các đơn vị liên quan để đẩy nhanh GPMB phần còn lại. Đến nay, khối lượng thi công đạt khoảng 25%”.
6 THÁNG ĐẦU NĂM 2026, HÀ TĨNH DẪN ĐẦU CẢ NƯỚC VỀ TỐC ĐỘ TĂNG TRƯỞNG CỦA KHU VỰC CÔNG NGHIỆP - XÂY DỰNG, ĐẠT 24,25%.
Theo số liệu của Cục Thống kê, 6 tháng đầu năm 2026, Hà Tĩnh dẫn đầu cả nước về tốc độ tăng trưởng của khu vực công nghiệp - xây dựng, đạt 24,25%. Ông Lê Xuân Từ - Phó Giám đốc Sở Công Thương nhận định: “Điểm tích cực của tăng trưởng công nghiệp 6 tháng đầu năm không chỉ nằm ở tốc độ tăng cao mà còn ở chất lượng tăng trưởng. Sản phẩm công nghiệp mới được bổ sung vào cơ cấu sản xuất, góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu công nghiệp theo hướng hiện đại, đa dạng hóa các động lực tăng trưởng. Đặc biệt, nhiều dự án quy mô lớn được triển khai sẽ tiếp tục mở rộng năng lực sản xuất, tạo dư địa để ngành công nghiệp duy trì đà tăng trưởng trong thời gian tới”.
Những kết quả bước đầu cho thấy các định hướng chiến lược về phát triển công nghiệp với hạt nhân là KKT Vũng Áng đang từng bước được hiện thực hóa bằng kết quả cụ thể. Song, để chuyển hóa tiềm năng thành năng lực cạnh tranh và duy trì tăng trưởng bền vững, Hà Tĩnh cần tiếp tục khơi thông dư địa phát triển còn rất lớn, tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
BÀI, ẢNH: NGỌC LOAN - NGUYỄN OANH - THU PHƯƠNG
THIẾT KẾ: HUY TÙNG
(Còn nữa)
