Từ cuối tháng 5/2026 đến nay, nhiều địa phương trên cả nước liên tục ghi nhận các đợt nắng nóng cực đoan. Nhiệt độ ngoài trời nhiều thời điểm vượt ngưỡng 39-40 độ C kéo theo nhu cầu tiêu thụ điện tăng mạnh. Theo số liệu ngành chuyên môn, công suất đỉnh của hệ thống điện quốc gia trong tháng 5 - 6/2026 đã vượt 58.100 MW - mức cao nhất từ trước đến nay. Riêng khu vực miền Bắc, phụ tải có thời điểm tăng gần 30% so với cùng kỳ năm 2025.
Trong khi nhu cầu điện tăng cao, nguồn thủy điện - vốn chiếm tỷ trọng quan trọng trong cơ cấu nguồn điện quốc gia lại đối mặt nhiều khó khăn do lượng nước về hồ chứa thấp. Mực nước nhiều hồ chứa trên cả nước đang ở mức thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ năm 2025.
Tại Nhà máy Thủy điện Hố Hô (xã Phúc Trạch, Hà Tĩnh), mực nước hồ chứa hiện đạt 62,25 m. Áp lực nguồn nước, nhà máy không thể vận hành đồng thời cả hai tổ máy như thiết kế. Mỗi ngày, đơn vị chỉ duy trì một tổ máy phát điện với sản lượng khoảng 25.000 kWh.
Ông Nguyễn Anh Dũng - Trưởng ca vận hành, Nhà máy Thủy điện Hố Hô chia sẻ: "Việc vận hành nhà máy hiện nay được tính toán rất kỹ lưỡng dựa trên diễn biến thủy văn và yêu cầu điều độ của hệ thống điện. Thời điểm này, nhà máy ưu tiên phát điện vào các khung giờ cao điểm (12h30 - 15h30 và 21h - 23h) nhằm hỗ trợ ổn định lưới điện khu vực. Tình trạng thiếu nước kéo dài đã ảnh hưởng đến sản lượng điện thương mại của đơn vị; 6 tháng đầu năm nay chỉ đạt hơn 9 triệu kWh, giảm khoảng 6,6 triệu kWh so với cùng kỳ năm 2025".
Nguồn nước suy giảm khiến khả năng phát điện bị hạn chế, buộc hệ thống phải gia tăng huy động các nguồn điện khác, đặc biệt là nhiệt điện.
Những ngày này, tại Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng 1 (Công ty Điện lực Dầu khí Hà Tĩnh), hai tổ máy với tổng công suất 1.200 MW được huy động vận hành tối đa để bổ sung nguồn điện cho hệ thống. Trung bình mỗi ngày, nhà máy phát lên lưới quốc gia hơn 26 triệu kWh điện. Dự kiến 6 tháng đầu năm 2026, sản lượng điện thương mại của nhà máy đạt khoảng 4.210 triệu kWh, doanh thu ước đạt 7.643 tỷ đồng.
Ông Lê Bá Hùng - Phó Quản đốc Phân xưởng Vận hành, Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng 1 cho biết: "Trong bối cảnh nắng nóng kéo dài làm gia tăng nguy cơ sự cố kỹ thuật và cháy nổ, nhà máy đã và đang siết chặt các biện pháp kiểm tra, giám sát thiết bị ở mức cao nhất. Toàn bộ hệ thống được theo dõi thường xuyên, kịp thời phát hiện và xử lý các khiếm khuyết phát sinh nhằm đảm bảo vận hành an toàn, liên tục. Cùng đó, đơn vị chủ động nguồn nhiên liệu, thực hiện nghiêm công tác bảo dưỡng, sửa chữa theo kế hoạch, duy trì các tổ máy trong trạng thái sẵn sàng cao nhất. Nhờ đó, nhà máy luôn đáp ứng yêu cầu huy động công suất tối đa, góp phần bảo đảm nguồn điện ổn định cho hệ thống trong giai đoạn phụ tải tăng cao".
Thời tiết nắng nóng là điều kiện thuận lợi để các nhà máy điện mặt trời trên địa bàn phát huy tối đa hiệu quả. Tại Nhà máy Điện mặt trời Cẩm Hòa (xã Yên Hòa), hơn 152.000 tấm pin mặt trời liên tục hấp thụ nguồn bức xạ dồi dào để chuyển hóa thành điện năng, hòa vào lưới điện quốc gia.
Ông Đặng Đình Phi - Trưởng ca vận hành, Nhà máy Điện mặt trời Cẩm Hòa cho hay: “Với công suất 50 MWp, nhà máy đã trở thành nguồn bổ sung điện năng quan trọng cho khu vực. Sản lượng điện trung bình của nhà máy đạt trên 250.000 kWh/ngày. Dự kiến 6 tháng đầu năm nay, nhà máy hòa lưới quốc gia 25 triệu kWh. Hiện nay, ngoài nhu cầu điện sinh hoạt, các doanh nghiệp, nhà máy đang tăng tốc sản xuất nên chúng tôi tiếp tục theo dõi chặt chẽ tình trạng thiết bị, đảm bảo vận hành an toàn, ổn định để khai thác hiệu quả nguồn năng lượng tái tạo”.
Theo ông Trần Văn Nhường - Phó Trưởng phòng Quản lý năng lượng (Sở Công Thương Hà Tĩnh): Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng mạnh, việc huy động linh hoạt các loại hình nguồn điện đang đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với nhiệm vụ đảm bảo cung ứng điện.
Hà Tĩnh đang khai thác tối đa các nguồn nhiệt điện, thủy điện và điện mặt trời để bổ sung công suất cho hệ thống, hướng tới mục tiêu đóng góp khoảng 15 tỷ kWh điện trong năm 2026, tăng khoảng 36% so với năm 2025. Các đơn vị phát điện trên địa bàn cần tiếp tục chủ động xây dựng phương án vận hành phù hợp với điều kiện thực tế, bảo đảm an toàn công trình, an toàn lao động và phòng chống cháy nổ trong điều kiện thời tiết cực đoan.
