Vang vọng hào khí Cách mạng Tháng Tám trên quê hương Hà Tĩnh

Mùa thu của độc lập, tự do

Cuối năm 1944, đầu năm 1945, cục diện thế giới thay đổi nhanh chóng. Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc với ưu thế áp đảo nghiêng về phe đồng minh. Ngày 14/8/1945, Nhật hoàng tuyên bố đầu hàng vô điều kiện, chiến tranh thế giới lần thứ hai chính thức chấm dứt. Tình hình ấy mở ra một bước ngoặt có ý nghĩa chiến lược đối với cách mạng Việt Nam. Trung ương Đảng nhận định, đây là thời cơ “ngàn năm có một” để Nhân dân ta vùng lên giành lại độc lập.

Ngày 13/8/1945, Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh đã quyết định thành lập Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc. Và ngay trong đêm 13/8, Quân lệnh số I - Lệnh tổng khởi nghĩa đã được phát đi trong cả nước. Từ ngày 14/8/1945, căn cứ vào tình hình cụ thể và tinh thần của chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”, tại nhiều địa phương, các cấp bộ Đảng và Việt Minh đã chủ động phát động khởi nghĩa trước khi nhận được lệnh chính thức.

Hòa trong khí thế đó, ngày 15/8/1945, Hà Tĩnh cũng thành lập Ủy ban Khởi nghĩa tỉnh. Ngay sau đó, ủy ban khởi nghĩa các huyện cũng được thành lập, nhanh chóng thống nhất kế hoạch, chuẩn bị lực lượng và thời cơ giành chính quyền. Khắp các địa phương, khí thế cách mạng dâng lên mạnh mẽ. Ngày 16 - 17/8, nhân dân các huyện Can Lộc, Thạch Hà, Cẩm Xuyên… nhất tề đứng lên giành chính quyền. Những cuộc mít tinh, biểu tình, tuần hành vũ trang thu hút hàng vạn người tham gia. Bộ máy chính quyền thực dân, phong kiến từng bước tê liệt trước sức mạnh của quần chúng.

Thị xã Hà Tĩnh - trung tâm tỉnh lỵ cũng hòa chung khí thế cách mạng sục sôi. Phố xá rực rỡ băng, cờ, khẩu hiệu. Sau đêm dài nô lệ, ánh bình minh của độc lập, tự do như hiện hữu trên từng con phố, trên những khuôn mặt rạng ngời quyết tâm của dòng người tuần hành. Trong những ngày tháng lịch sử ấy, cụ Nguyễn Hữu Trát (SN 1934, tổ dân phố 12, phường Hà Huy Tập) còn ở tuổi niên thiếu. Thế nhưng, mùa thu năm 1945 vẫn in đậm trong tâm trí cụ, như một phần ký ức không thể phai mờ.

Cụ Trát kể: “9h sáng ngày 18/8/1945, người làng tôi kéo ra đường lớn để đi lên thị xã. Tôi cùng các bạn thiếu niên đầu đội nón, tay cầm cờ hăng hái đi theo người lớn. Lên đến thị xã, chúng tôi chứng kiến người dân từ các ngả đường ở Đại Nài, Trung Tiết, Đại Tiết và các vùng lân cận của huyện Thạch Hà kéo vào sân vận động thị xã dự lễ mít tinh mừng thắng lợi của cách mạng. Ai nấy đều hô vang “Việt Nam độc lập muôn năm!”, “Ủng hộ Việt Minh!”.

Được tin tỉnh lỵ hoàn thành khởi nghĩa, ngày 19/8, tại các huyện Nghi Xuân, Hương Sơn, chính quyền cũ nhanh chóng bàn giao trụ sở cho chính quyền mới. Ngày 21/8, huyện Hương Khê là địa phương cuối cùng hoàn thành việc giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945 ở Hà Tĩnh. Chỉ trong vòng 5 ngày, cuộc khởi nghĩa đã diễn ra thành công trên phạm vi toàn tỉnh. Hà Tĩnh trở thành một trong 4 tỉnh giành chính quyền sớm nhất cả nước.

Từ đây, chính quyền cách mạng nhanh chóng được củng cố, đi vào hoạt động, mở ra một giai đoạn lịch sử mới; đồng thời, góp phần quan trọng vào thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám trên phạm vi cả nước.

Ngọn lửa cách mạng tiếp sức cho hành trình đổi mới

Hào khí của mùa thu cách mạng năm 1945 đã trở thành mạch nguồn tinh thần bền bỉ để Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Hà Tĩnh phát huy nội lực, xây dựng quê hương. Từ một tỉnh nhiều khó khăn, Hà Tĩnh từng bước tạo dựng những nền tảng phát triển mới; trở thành một trong những địa phương đi đầu trong phong trào xóa đói giảm nghèo, xóa nhà tranh tre dột nát, xây dựng nông thôn mới… Qua từng giai đoạn, những thành quả đạt được trên các lĩnh vực không chỉ làm thay đổi diện mạo quê hương mà còn cho thấy sức mạnh của sự đồng lòng, ý chí vượt khó và khát vọng vươn lên.

Sau hơn 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, bức tranh KT-XH toàn tỉnh có những bước chuyển biến rõ nét. Tổ chức bộ máy các cơ quan, đơn vị được sắp xếp theo hướng tinh gọn, sớm ổn định, đi vào hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Kinh tế tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực.

GRDP 6 tháng đầu năm 2026 đạt 12,79%, cao nhất cả nước. Tổng thu ngân sách trên địa bàn tính đến ngày 20/7 đạt 13.235 tỷ đồng, bằng 70% dự toán HĐND tỉnh giao, tăng 7% so với cùng kỳ. Hà Tĩnh cũng là một trong những địa phương thuộc nhóm dẫn đầu cả nước về tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công.

Trong 7 tháng năm 2026, tỉnh thu hút 32 dự án trong nước với tổng vốn đăng ký hơn 155.000 tỷ đồng và 4 dự án đầu tư nước ngoài với tổng vốn 412,6 triệu USD. Trong đó, một số dự án quy mô lớn được kỳ vọng tạo động lực mới cho tăng trưởng kinh tế như: Nhà máy Sản xuất xe máy điện VinFast Hà Tĩnh, Nhà máy Sản xuất thép VinMetal Hà Tĩnh, Nhà máy Nhiệt điện LNG Vũng Áng III, nhà máy thép không gỉ, Khu công nghiệp Hưng Long… Hà Tĩnh đang từng bước mở rộng không gian phát triển, khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế và tạo dựng những động lực mới cho tương lai.

Cùng với phát triển kinh tế, các lĩnh vực văn hóa, thể thao được chú trọng; công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe Nhân dân được quan tâm; chất lượng giáo dục không ngừng được nâng cao. Giáo dục mũi nhọn tiếp tục duy trì thành tích ấn tượng với huy chương bạc Olympic Tin học Châu Á - Thái Bình Dương; xếp thứ 6/34 tỉnh, thành trong cả nước tại kỳ thi học sinh giỏi quốc gia. Công tác an sinh xã hội được đảm bảo; QP-AN tiếp tục được giữ vững, ổn định…

Những thành quả hôm nay là minh chứng sinh động cho sức sống của tinh thần Cách mạng Tháng Tám trên quê hương Hà Tĩnh. Trong hành trình phát triển ấy, những địa phương gắn với dấu mốc lịch sử của mùa thu năm 1945 đang tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng để xây dựng quê hương.

Ông Trần Quang Tuấn - Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Bí thư Đảng ủy phường Thành Sen chia sẻ: “Phát huy những giá trị của vùng đất giàu truyền thống cách mạng, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân phường Thành Sen tiếp tục khơi dậy khát vọng vươn lên, biến truyền thống thành động lực cho chặng đường phát triển mới. Với việc tập trung huy động hiệu quả các nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng, chỉnh trang đô thị, nâng cao chất lượng quản trị và tăng cường kết nối giao thông, Thành Sen phấn đấu trở thành đô thị thông minh, hiện đại, giữ vững vai trò trung tâm hành chính, kinh tế, văn hóa của tỉnh, từng bước khẳng định vị thế đô thị trung tâm vùng Bắc Trung Bộ”.

Tinh thần, khí thế cách mạng cũng được tiếp nối bằng hành động của thế hệ trẻ. Chị Đặng Thị Hà Trang - Bí thư Đoàn xã Can Lộc bày tỏ: “Tuổi trẻ Can Lộc luôn tự hào về truyền thống của cha ông và coi đó là động lực để không ngừng học tập, rèn luyện, chủ động đảm nhận những phần việc thiết thực, đóng góp sức trẻ vào xây dựng quê hương. Chúng tôi mong muốn truyền thống ấy không chỉ được nhắc lại trong những dịp kỷ niệm mà phải trở thành ý thức, trách nhiệm và hành động cụ thể của mỗi người trẻ”.

Trên hành trình phát triển, ngọn lửa cách mạng năm xưa vẫn tiếp tục soi đường, hun đúc ý chí, khơi dậy khát vọng để Hà Tĩnh vững bước tiến lên, góp sức cùng cả nước xây dựng một Việt Nam ngày càng giàu mạnh, văn minh, phồn vinh, hạnh phúc.