Nhìn lại chiều dài lịch sử 195 năm thành lập (1831 – 2026) và 35 năm tái lập tỉnh (1991 - 2026), Hà Tĩnh đã trải qua những chặng đường gian khó nhưng vô cùng vẻ vang để khẳng định vị thế của một vùng đất cách mạng kiên cường, năng động trên bản đồ phát triển của cả nước. Trong hành trình “dệt nên những mảng màu tươi sáng” cho bức tranh kinh tế - xã hội hôm nay, hạ tầng giao thông chính là một trong những điểm nhấn chiến lược.
Là người gắn bó hàng chục năm với ngành giao thông Hà Tĩnh, ông Phan Văn Trung – Phó Giám đốc Sở Xây dựng cho hay: Sau năm 1975, ngành giao thông Hà Tĩnh cùng toàn Đảng, toàn quân, toàn dân bước sang thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc. Từ năm 1976 đến năm 1991, Trung ương đã nhập 2 tỉnh Hà Tĩnh và Nghệ An thành tỉnh Nghệ Tĩnh.
Tuy vậy, hệ thống hạ tầng giao thông của Hà Tĩnh, phần do hậu quả chiến tranh để lại nặng nề, phần vì liên tiếp bị thiên tai, lũ lụt tàn phá, do đó không đáp ứng được nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng.
“Địa bàn Nghệ Tĩnh rộng, sự đầu tư bị phân tán, hạ tầng giao thông Hà Tĩnh trong 15 năm nhập tỉnh nhìn chung không có sự phát triển đáng kể so với trước. Bất cập về hạ tầng giao thông không chỉ gây khó khăn cho việc đi lại, sinh hoạt của Nhân dân mà còn cản trở các luồng lưu thông hàng hóa, thu hút đầu tư và phát triển kinh tế địa phương”, ông Phan Văn Trung chia sẻ.
Tháng 9/1991, sau khi Quốc hội khóa VIII ban hành nghị quyết tách tỉnh Nghệ Tĩnh thành hai tỉnh: Nghệ An và Hà Tĩnh, tỉnh đã bắt tay ngay vào việc ổn định tổ chức, tăng cường lực lượng, phương tiện kỹ thuật, triển khai công việc xây dựng giao thông đường bộ, đường thủy, đặc biệt là giao thông nông thôn. Với khát vọng vươn lên không ngừng của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Hà Tĩnh, khó khăn đã dần bị đẩy lùi bằng những tư duy chiến lược và quyết tâm chính trị cao độ.
Ông Đặng Văn Thành – Giám đốc Sở Xây dựng Hà Tĩnh cho hay: “Xác định “giao thông phải đi trước một bước”, với sự quan tâm của Chính phủ, các bộ ngành Trung ương và nỗ lực của tỉnh, Hà Tĩnh từng bước đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông. Hiện nay các tuyến giao thông chiến lược đã và đang hình thành trục dọc, trục ngang kết hợp với hệ thống đường nông thôn tạo nên mạng lưới đồng bộ, hiện đại”.
Tuyến quốc lộ 1 đoạn qua địa bàn tỉnh được nâng cấp, mở rộng và hiện đại hóa, trở thành “trục xương sống” kết nối giao thương Bắc – Nam; quốc lộ 8 nối liền từ vùng duyên hải lên Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo được đầu tư cải tạo, mở ra cánh cửa giao thương quan trọng với nước bạn Lào và các nước trong khu vực Đông Nam Á; hay tuyến đường Hồ Chí Minh huyền thoại được nâng cấp, mở rộng, đánh thức tiềm năng của cả một vùng đất đồi rừng phía Tây rộng lớn.
Điểm nhấn mang tính đột phá và ghi dấu ấn đậm nét nhất cho sự thay đổi bộ mặt giao thông Hà Tĩnh trong giai đoạn hiện nay chính là sự hiện diện của tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông dài 107,28km chạy qua địa bàn tỉnh, không chỉ rút ngắn tối đa khoảng cách địa lý giữa Hà Tĩnh với các trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội, Đà Nẵng hay thành phố Hồ Chí Minh mà còn tạo ra động lực lan tỏa vô cùng mạnh mẽ.
Từ một tỉnh nghèo, giao thông cách trở, Hà Tĩnh nay đã sở hữu hệ thống hạ tầng giao thông đa dạng, kết nối thông suốt từ đồng bằng, vùng ven biển đến miền núi, biên giới, tạo đà cho chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ và thu hút các dòng vốn đầu tư chiến lược.
Ngoài tuyến đường bộ cao tốc Bắc Nam 4 làn xe dài gần 107,28km, Hà Tĩnh còn “sở hữu” 9 tuyến quốc lộ với tổng chiều dài gần 800km, 9 tuyến đường tỉnh với tổng chiều dài gần 400km, hơn 14.000km đường xã, đường đô thị, đường chuyên dùng và hệ thống đường giao thông nông thôn.
Cùng với đó, hệ thống cảng biển nước sâu Vũng Áng - Sơn Dương được thu hút đầu tư, đưa vào khai thác sử dụng, đáp ứng cho tàu trọng tải đến 300 nghìn tấn cập bến, phát huy tiềm năng, lợi thế Khu kinh tế Vũng Áng.
Theo Giám đốc Sở Xây dựng Đặng Văn Thành, trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập ngày càng sâu rộng, việc đầu tư phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông được xem là một trong những trụ cột quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.
Nhận thức rõ vai trò chiến lược của phát triển hạ tầng giao thông đồng bộ trong việc tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng và liên kết vùng, Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025 - 2030, đã xác định rõ nhiệm vụ đầu tư phát triển hạ tầng giao thông là nhiệm vụ đột phá: “Phát triển hạ tầng đồng bộ, hiện đại, thu hút dự án đầu tư chiến lược, trọng tâm là khu, cụm công nghiệp quy mô lớn, logistics, giao thông kết nối khu kinh tế, khu công nghiệp, du lịch, cửa khẩu với hệ thống giao thông quốc gia; hạ tầng khu vực ga đường sắt tốc độ cao”.
Hiện nay, Sở Xây dựng đang tham mưu liên quan đến việc đầu tư một số dự án giao thông trọng điểm như: Dự án đường sắt Vũng Áng - Mụ Giạ; Dự án đường bộ cao tốc Vũng Áng - Cha Lo; Dự án cầu Bến Thủy 3; Dự án đường tỉnh 553 đoạn Thạch Xuân - Hương Đô hay Dự án nâng cấp, mở rộng các đoạn tuyến quốc lộ 1 lên 4 làn xe đồng bộ qua địa bàn tỉnh…
Đặc biệt, việc Bộ Xây dựng bổ sung quy hoạch tuyến đường bộ cao tốc Hà Tĩnh - Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo vào Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 20250 và bổ sung sân bay tiềm năng tại Hà Tĩnh vào Quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 để địa phương nghiên cứu, chuẩn bị điều kiện đầu tư, hứa hẹn sẽ là động lực mạnh mẽ cho tăng trưởng kinh tế, thu hút các nhà đầu tư, doanh nghiệp vào địa bàn.
Nhìn lại chặng đường 195 năm thành lập và 35 năm tái lập tỉnh, những thành tựu vượt bậc của hạ tầng giao thông Hà Tĩnh không đơn thuần là những con số hay những cây cầu, con đường mới được khánh thành. Đó là biểu trưng cho trí tuệ, mồ hôi, nỗ lực không mệt mỏi của biết bao thế hệ và là minh chứng sinh động cho sự lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt của Đảng bộ tỉnh, chính quyền, cùng sự đồng lòng của người dân Hà Tĩnh.
Những con đường rộng mở hôm nay không chỉ “nối liền những bờ vui”, khai phá tiềm năng đất đai, kinh tế mà còn củng cố niềm tin vững chắc của Nhân dân vào sự phát triển đi lên của quê hương. Mở đường là mở ra tương lai, hạ tầng giao thông thăng hoa chính là bệ phóng vững chắc để Hà Tĩnh tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, nhanh hơn, bền vững hơn, sớm trở thành tỉnh khá của cả nước như kỳ vọng của Đảng và Nhân dân.
