Khi mỗi mái nhà trở thành một “nhà máy điện mini”
Nắng nóng ngày càng gay gắt, nhu cầu sử dụng điện tăng cao, hệ thống điện tại Hà Tĩnh chịu áp lực lớn. Trong những ngày tháng 4/2026, sản lượng điện tiêu thụ toàn tỉnh nhiều thời điểm tăng đột biến, tiềm ẩn nguy cơ quá tải cục bộ. Trong bối cảnh đó, điện mặt trời áp mái được xem là một giải pháp hữu hiệu, góp phần giảm áp lực cho lưới.
Với mức tiêu thụ điện mùa hè lên tới 1.200 kWh/tháng, tương đương trên 4 triệu đồng, gia đình anh Nguyễn Văn Thạch (trú TDP 13, phường Thành Sen) quyết định đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái với tổng kinh phí 150 triệu đồng.
Anh Thạch chia sẻ: “Trước đây, cứ vào cao điểm nắng nóng, chúng tôi vừa lo hóa đơn tiền điện tăng, vừa lo mất điện. Từ khi lắp điện mặt trời, gia đình gần như chủ động nguồn điện mùa hè; ban ngày sử dụng các thiết bị làm mát thoải mái, ban đêm có hệ thống lưu trữ hỗ trợ nên nguồn điện ổn định. Không chỉ giúp giảm chi phí, mô hình này còn góp phần giảm áp lực cho lưới điện, đặc biệt là trong các khung giờ cao điểm”.
Không riêng khu vực đô thị, tại các vùng nông thôn - nơi bán kính cấp điện xa và chất lượng điện có thời điểm thiếu ổn định, điện mặt trời áp mái càng trở nên cần thiết.
Anh Phan Văn Sơn (xã Đồng Lộc) cho biết: “Gia đình nhiều thế hệ sống chung, do đó nhu cầu sử dụng điện lớn, đặc biệt vào mùa hè. Chúng tôi đang tìm hiểu để lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái nhằm chủ động nguồn điện sinh hoạt”.
Đối với doanh nghiệp trực tiếp sản xuất, chi phí điện năng chiếm tỷ trọng lớn. Nhiều đơn vị đã tiên phong lắp hệ thống điện mặt trời áp mái để chủ động nguồn điện sản xuất và góp phần “chia lửa” cho lưới quốc gia.
Ông Phan Trí Tâm - Phó Giám đốc Công ty CP Bao bì Sông La Xanh (CCN Đức Thọ) thông tin: “Là doanh nghiệp xuất khẩu, ngoài vận hành hệ thống máy móc, thiết bị phục vụ dây chuyền sản xuất bao bì, doanh nghiệp còn phải vận hành hệ thống làm mát quy mô lớn để đảm bảo điều kiện làm việc cho người lao động trong mùa hè. Điều này khiến lượng điện tiêu thụ của doanh nghiệp tăng mạnh. Chúng tôi đã đầu tư hệ thống điện mặt trời áp mái nhằm giảm chi phí và đảm bảo hoạt động sản xuất không bị gián đoạn trong các khung giờ cao điểm. Sau khi lắp đặt, hệ thống này đã đáp ứng khoảng 30% nhu cầu điện của nhà máy, tiết kiệm được chi phí điện năng trong dài hạn và góp phần bảo vệ môi trường”.
Chính sách “mở đường” cho năng lượng sạch
Xu hướng phát triển của điện mặt trời áp mái tại Hà Tĩnh không chỉ xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân, doanh nghiệp mà còn nhờ các chính sách khuyến khích từ Nhà nước. Theo đó, Nghị định số 58/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025 của Chính phủ về quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực đã tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho việc phát triển năng lượng tái tạo, đặc biệt là mô hình điện mặt trời áp mái theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Theo ông Lê Long Khánh – Trưởng phòng Kinh doanh, Công ty Điện lực Hà Tĩnh, việc phát triển điện mặt trời áp mái không chỉ giúp khách hàng tiết kiệm chi phí mà còn góp phần giảm nguy cơ quá tải hệ thống trong cao điểm nắng nóng. Đây cũng là giải pháp thiết thực để giảm phát thải khí nhà kính. Tính đến ngày 31/3/2026, toàn tỉnh có 617 khách hàng lắp đặt điện mặt trời áp mái với tổng công suất hơn 150,3 MW. Con số này được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới.
Ở tầm nhìn dài hạn, Hà Tĩnh đang từng bước xây dựng hệ sinh thái năng lượng bền vững với các mục tiêu cụ thể đến năm 2030. Theo kế hoạch, Hà Tĩnh đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà, phấn đấu đến năm 2030 đạt 381 MW công suất điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu tại 50% tòa nhà công sở và 50% nhà dân.
Bên cạnh đó, các cơ sở sản xuất công nghiệp trọng điểm cũng được khuyến khích đầu tư hệ thống điện mặt trời kết hợp lưu trữ năng lượng và lưới điện thông minh để giảm phụ tải vào giờ cao điểm.
Theo lãnh đạo Công ty Điện lực Hà Tĩnh, tỉnh đang dự kiến ban hành nghị quyết nhằm hỗ trợ lắp đặt điện mặt trời áp mái cho khoảng 50% công sở, tạo động lực lan tỏa mạnh mẽ mô hình này trong cộng đồng.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng ngày càng khắc nghiệt, bài toán đảm bảo nguồn điện ổn định trở nên cấp thiết. Với những lợi ích về kinh tế, môi trường và hạ tầng, điện mặt trời áp mái là một giải pháp khả thi. Khi mỗi mái nhà, mỗi nhà xưởng trở thành một “nguồn phát điện tại chỗ”, áp lực lên hệ thống điện quốc gia sẽ được giảm đáng kể. Không chỉ là xu hướng, điện mặt trời áp mái đang dần trở thành một "mắt xích" trong chiến lược phát triển năng lượng bền vững.
