Thời gian qua, ngành thép Việt Nam chịu sự tác động của chính sách bảo hộ ngành thép một số nước trên thế giới dẫn đến khó khăn trong việc tìm kiếm thị trường xuất khẩu. Đặc biệt, gần đây nhất, ngày 3/6/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump chính thức ký sắc lệnh hành pháp nâng mức thuế nhập khẩu thép và nhôm lên 50% (trừ xuất xứ từ nước Anh), tức là tăng gấp đôi so với mức 25% trước đó. Mức thuế mới chính thức có hiệu lực từ ngày 4/6/2025.
Sắc lệnh này nhằm bảo vệ các ngành công nghiệp Mỹ, đối phó với tình trạng thép và nhôm giá rẻ từ nước ngoài, vốn bị chính quyền Mỹ xem là nguyên nhân làm suy yếu nền sản xuất thép nội địa.
Chính sách thuế quan mới của Mỹ đã tác động tới hoạt động sản xuất – kinh doanh của các doanh nghiệp sản xuất thép tại Việt Nam. Trong đó, Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Fomosa Hà Tĩnh (FHS) - đầu tàu của ngành công nghiệp Hà Tĩnh cũng bị ảnh hưởng.
FHS là nhà máy luyện, cán thép liên hợp lớn nhất Việt Nam với sản phẩm thành phẩm là thép cuộn cán nóng, thép cuộn cán dây và sản phẩm phôi thô.
Từ khi Mỹ chính thức áp thuế nhập khẩu lên 50% đối với mặt hàng nhôm thép, doanh nghiệp tiếp tục chủ động rà soát lại các hợp đồng thương mại hiện có với đối tác Mỹ để đánh giá mức độ rủi ro, từ đó triển khai chiến lược sản xuất – kinh doanh phù hợp với thực tiễn.
Để giảm tác động từ thị trường Mỹ, FHS cũng đã chủ động thích ứng bằng cách phát huy lợi thế cạnh tranh, tìm kiếm mở rộng thị trường xuất khẩu mới giàu tiềm năng, đồng thời tập trung vào thị trường nội địa khi Chính phủ đang đẩy mạnh đầu tư công, xây dựng cầu đường, bến cảng, sân bay, góp phần thúc đẩy nhu cầu nhôm và thép tăng mạnh.
Ông Trần Anh Dương – Trực ban chủ quản hiện trường tại bộ phận cầu cảng (FHS) cho biết: Để gia tăng sản lượng xuất khẩu trong bối cảnh Mỹ áp thuế quan nhập khẩu nhôm, thép cao, công ty đã tính toán đến việc giảm dần sản lượng hàng xuất khẩu sang thị trường Mỹ và hướng tới các thị trường mới.
Theo đó, FHS đã ký kết hợp đồng và xuất khẩu sang các quốc gia như: Anh, Nga, Ý, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, Indonesia… với sản lượng từ 3.500 – 9.000 tấn thép/chuyến. Ngoài ra, FHS đẩy mạnh tiêu thụ thép ở thị trường nội địa, xuất hàng đi các cảng Hải Phòng, Dung Quất, Phú Mỹ, Sài Gòn… với sản lượng 8.000 – 10.000 tấn/chuyến. Mặt hàng xuất khẩu chủ yếu của FHS là thép cuộn, thép dây, thép phôi thanh và thép phôi tấm; mặt hàng tiêu thụ nội địa chủ yếu là thép cuộn và thép dây.
Căng thẳng thương mại, suy thoái kinh tế toàn cầu và chính sách bảo hộ ngành thép của các quốc gia trên thế giới đã tác động tới hoạt động của FHS. Theo số liệu từ Sở Công thương Hà Tĩnh, 5 tháng đầu năm 2025, FHS sản xuất trên 1.583 tấn thép không gỉ ở dạng bán thành phẩm (giảm khoảng 6,51% so với cùng kỳ năm 2024); kim ngạch xuất khẩu thép, phôi thép đạt trên 510 triệu USD (giảm khoảng 41,1% so với cùng kỳ năm 2024).
Để ứng phó với thuế quan từ các quốc gia trên thế giới, FHS tiếp tục triển khai đồng bộ, linh hoạt các giải pháp, chú trọng tiết giảm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm, tăng sức cạnh tranh trên thị trường. Ngoài thị trường xuất khẩu, FHS tiếp tục xây dựng chiến lược, gia tăng thị phần tiêu thụ nội địa lên 60% trong giai đoạn 2025 – 2026 (hiện nay thị trường nội địa khoảng 40%). Mục tiêu FHS hướng tới là duy trì ổn định chuỗi sản xuất – kinh doanh, đảm bảo việc làm thường xuyên cho hơn 5.700 cán bộ, nhân viên của công ty.
Theo đại diện FHS, thời gian tới, công ty sẽ tiếp tục đầu tư khu công nghiệp chuyên ngành thép, bổ sung cơ cấu sản phẩm thép dây vào dự án; điều chỉnh công năng hoạt động cảng Sơn Dương, triển khai giai đoạn 1-2 nâng công suất nhà máy liên hợp gang thép lên 15 triệu tấn/năm…
Chia sẻ với những khó khăn của FHS, Hà Tĩnh sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ công ty trong quá trình vận hành và mở rộng dự án, tạo điều kiện thuận lợi để công ty hoạt động hiệu quả.
Ông Nguyễn Đình Bình – Phó Đội trưởng Hải quan cửa khẩu cảng Vũng Áng cho hay: "Hiện nay có gần 50 doanh nghiệp mở tờ khai hải quan qua đơn vị, trong đó FHS là doanh nghiệp chủ lực, đóng góp tới hơn 80% kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu và chiếm 80% số thuế xuất nhập khẩu của tỉnh.
Tính đến 10/6/2025, FHS đã đóng nộp thuế xuất nhập khẩu hơn 2.260 tỷ đồng. Thời gian tới, chúng tôi tiếp tục tăng cường trao đổi, nắm bắt thông tin về các khó khăn, vướng mắc của FHS để có các giải pháp hỗ trợ kịp thời; hướng dẫn doanh nghiệp triển khai 100% thủ tục hải quan điện tử, thực hiện nộp thuế 24/7 qua hệ thống trực tuyến."
Theo ông Võ Tá Nghĩa – Phó Giám đốc Sở Công thương Hà Tĩnh, hiện nay, ngành công thương tiếp tục tăng cường nắm bắt thông tin để có giải pháp hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia xuất nhập khẩu trên địa bàn, đặc biệt hỗ trợ FHS giải pháp ứng phó với các biện pháp bảo hộ thương mại của Mỹ và một số quốc gia khác.
Thời gian tới, Sở Công thương tiếp tục tổ chức đoàn khảo sát, làm việc về một số nội dung liên quan đến sản xuất, xuất khẩu và dịch vụ logistics để xây dựng báo cáo đánh giá thực hiện chính sách phát triển xuất khẩu và dịch vụ logistics trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2021-2025. Từ đó, phục vụ xây dựng chính sách phát triển thương mại và logistics trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030. Đây cũng là nội dung quan trọng hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu, trong đó có FHS trong giai đoạn đối mặt không ít thách thức.
