Những ngày này, không khí sản xuất ở thôn Hà Phong (xã Kỳ Xuân) diễn ra khẩn trương, sôi nổi. Trên cánh đồng lớn được chọn triển khai mô hình “Ứng dụng một số kỹ thuật trong hệ thống thâm canh tổng hợp (SRI) để sản xuất lúa, gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm”, người dân lần đầu tiên được tiếp cận phương thức làm mạ khay, cấy bằng máy và áp dụng đồng bộ các kỹ thuật của hệ thống thâm canh lúa cải tiến.
Nhờ có hệ thống giao thông nội đồng đảm bảo, các loại máy móc, cơ giới có điều kiện thuận lợi để triển khai thực hiện mô hình thâm canh lúa cải tiến trên đồng đất thôn Hà Phong.
Được biết, mô hình được Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh phê duyệt tại Quyết định số 568/QĐ-SNNMT ngày 19/5/2026 về phương án và dự toán thực hiện các mô hình khuyến nông lĩnh vực trồng trọt năm 2026.
Thôn Hà Phong được xã Kỳ Xuân lựa chọn triển khai làm thí điểm với quy mô 12,3 ha, có 61 hộ dân tham gia sản xuất thông qua Tổ hợp tác lúa hữu cơ Hà Phong. Giống lúa được lựa chọn là DT39 Quế Lâm, áp dụng quy trình thâm canh hữu cơ, kết hợp các kỹ thuật SRI theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Đặc biệt, toàn bộ sản phẩm thóc tươi sẽ được liên kết tiêu thụ thông qua hợp đồng ký kết với Công ty CP Tập đoàn Quế Lâm.
Điểm nổi bật của mô hình SRI là sự thay đổi toàn diện từ khâu sản xuất đến tiêu thụ. Thay vì gieo sạ dày như trước đây, nông dân được hướng dẫn cấy mạ non, cấy thưa, quản lý nước theo phương pháp ướt - khô xen kẽ, sử dụng phân bón hữu cơ và tuyệt đối không sử dụng thuốc trừ cỏ, thuốc bảo vệ thực vật hóa học hay phân bón vô cơ.
Theo ngành chuyên môn, việc áp dụng hệ thống SRI có thể giúp giảm từ 20-30% lượng nước tưới, giảm lượng giống gieo cấy, hạn chế sâu bệnh phát sinh, cải thiện độ phì của đất và nâng cao chất lượng nông sản. Đây cũng là nền tảng quan trọng để từng bước chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ quy mô lớn.
Bà Nguyễn Thị Hà (thôn Hà Phong) cho biết: "Gia đình tôi đã nhiều năm sản xuất lúa hữu cơ nên rất quan tâm đến những tiến bộ kỹ thuật mới. Khi được tập huấn về SRI, tôi thấy nhiều biện pháp phù hợp với điều kiện địa phương như: cấy thưa, quản lý nước khoa học và hạn chế sử dụng các loại vật tư hóa học... Chúng tôi mong muốn mô hình đạt kết quả tốt để cây lúa khỏe hơn, năng suất ổn định hơn và sản phẩm làm ra có giá trị cao hơn."
Ông Trần Văn Luân (thôn Hà Phong - tham gia mô hình với diện tích 5 sào) cho rằng: "Điều bà con phấn khởi là sản phẩm được doanh nghiệp liên kết, cam kết thu mua, tiêu thụ. Nếu mô hình phát huy hiệu quả như kỳ vọng, vừa giảm được chi phí đầu vào, vừa có đầu ra ổn định thì thu nhập của người dân chắc chắn sẽ được cải thiện. Chúng tôi mong muốn đây sẽ là hướng đi lâu dài cho sản xuất lúa hữu cơ ở địa phương".
Không phải ngẫu nhiên mà thôn Hà Phong được lựa chọn là địa bàn triển khai mô hình. Những năm gần đây, địa phương này đã đạt nhiều kết quả tích cực trong công tác dồn điền đổi thửa, tích tụ ruộng đất và xây dựng vùng sản xuất lúa theo hướng hữu cơ. Đây là điều kiện thuận lợi để áp dụng các tiến bộ kỹ thuật mới vào sản xuất.
Ông Nguyễn Hồng Quân - Bí thư Chi bộ thôn Hà Phong cho biết: "Việc được lựa chọn làm điểm triển khai mô hình vừa là niềm vinh dự, vừa đặt ra trách nhiệm rất lớn đối với cán bộ và người dân trong thôn. Chúng tôi xác định đây là trách nhiệm kép. Một mặt phải tập trung cao độ để triển khai thành công mô hình ngay từ vụ đầu tiên, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và tăng thu nhập cho người dân. Mặt khác, kết quả của mô hình sẽ là cơ sở thực tiễn quan trọng để giúp xã tiếp tục nhân rộng trong những năm tới. Vì vậy, thôn tập trung phối hợp chặt chẽ với các đơn vị chuyên môn, tổ hợp tác và bà con nông dân để thực hiện đúng quy trình kỹ thuật, bảo đảm các yêu cầu của mô hình".
Người dân phấn khởi tham quan mô hình cấy lúa bằng máy trên cánh đồng thâm canh lúa cải tiến (SRI).
Thực tế cho thấy, trước tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, việc đổi mới phương thức canh tác không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Tình trạng nắng nóng kéo dài, thiếu nước tưới, sâu bệnh diễn biến phức tạp đang đặt ra nhiều thách thức đối với sản xuất nông nghiệp.
Trong bối cảnh đó, triển khai mô hình SRI được đánh giá là một trong những giải pháp phù hợp, góp phần tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả kinh tế. Không chỉ mang lại lợi ích cho người sản xuất, phương pháp này còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái và nâng cao chất lượng nông sản phục vụ nhu cầu thị trường.
Phó Chủ tịch UBND xã Kỳ Xuân Đặng Thế Anh khẳng định: “Việc triển khai mô hình SRI là bước đi cần thiết trong lộ trình phát triển nền nông nghiệp xanh và bền vững của địa phương. Đối với Kỳ Xuân, đây là mô hình rất phù hợp bởi địa phương đang định hướng phát triển sản xuất lúa hữu cơ gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm. Thời gian tới địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với ngành chuyên môn, tăng cường tập huấn, chuyển giao kỹ thuật cho nông dân; đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp trong tiêu thụ sản phẩm; hỗ trợ các tổ hợp tác, hợp tác xã nâng cao năng lực tổ chức sản xuất; đồng thời đánh giá đầy đủ hiệu quả của mô hình để xây dựng kế hoạch nhân rộng tại các vùng sản xuất tập trung".
Với sự vào cuộc đồng bộ của ngành chuyên môn, chính quyền địa phương, doanh nghiệp liên kết và người dân, mô hình SRI tại thôn Hà Phong đang mở ra những tín hiệu tích cực ngay từ những ngày đầu triển khai. Thành công của mô hình không chỉ mang ý nghĩa đối với 61 hộ dân tham gia, mà còn tạo tiền đề quan trọng để Kỳ Xuân tiếp tục mở rộng các phương thức canh tác tiên tiến, xây dựng nền nông nghiệp hiệu quả, thân thiện với môi trường.
