Cơ bản hoàn thành xuống giống
Trên những cánh đồng ở xã Đồng Tiến, màu xanh của lúa non đang dần phủ kín các thửa ruộng hè thu. Những trà lúa xuống giống sớm sinh trưởng khá đồng đều, tạo khí thế phấn khởi cho bà con nông dân ngay từ đầu vụ.
Chị Phan Thị Huệ (thôn Vĩnh Sơn, xã Đồng Tiến) chia sẻ: “Tận dụng nguồn nước sẵn có trên đồng ruộng, gia đình tôi đã chủ động làm đất và hoàn thành xuống giống từ sớm. Hiện nay, lúa đã có 4 - 5 lá, tôi bắt đầu đưa nước vào ruộng để cây bén rễ, sinh trưởng tốt”.
Tại xã Can Lộc, 100% diện tích lúa hè thu đã được xuống giống trước khung lịch thời vụ của tỉnh khoảng 5 ngày.
Ông Nguyễn Thanh Cảnh - Phó Trưởng phòng Kinh tế UBND xã Can Lộc cho biết: “Vụ xuân hoàn thành thu hoạch sớm đã tạo tâm thế phấn khởi, chủ động để bà con nông dân khẩn trương bước vào vụ hè thu. Để bảo đảm tiến độ, địa phương cũng đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như: phối hợp với đơn vị thủy lợi, các trạm bơm điều tiết nước 24/24 giờ phục vụ sản xuất; huy động tối đa máy móc làm đất và gieo cấy... Đặc biệt, việc tập trung, tích tụ ruộng đất và hình thành các cánh đồng lớn đã tạo thuận lợi trong khâu làm đất, tưới tiêu, bố trí cơ cấu giống, tổ chức sản xuất tập trung”.
Theo thông tin từ Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi Hà Tĩnh, vụ hè thu 2026, toàn tỉnh gieo cấy khoảng 45.500 ha lúa, nhờ thời tiết thuận lợi, nguồn nước tưới được bảo đảm, cơ giới hóa phát huy hiệu quả cùng tinh thần bám đồng sản xuất của người dân, tiến độ gieo cấy lúa hè thu năm nay cơ bản đáp ứng kế hoạch, khung thời vụ đề ra.
Đến thời điểm này, toàn tỉnh đã hoàn thành xuống giống hơn 44.100 ha (đạt hơn 97% diện tích), tạo điều kiện thuận lợi cho công tác chăm sóc, quản lý sâu bệnh và giảm thiểu rủi ro do thiên tai cuối vụ.
Đặc biệt, vụ này, toàn tỉnh tiếp tục duy trì và mở rộng các mô hình sản xuất lúa giảm phát thải, ứng dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ (AWD). Bên cạnh đó, hơn 200 ha lúa được canh tác theo phương pháp thâm canh cải tiến SRI, áp dụng đồng bộ các giải pháp như mạ khay, máy cấy, sử dụng giống xác nhận, phân bón hữu cơ, vi sinh... nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Tập trung chăm sóc lúa hè thu
Hiện nay, trên những diện tích lúa hè thu gieo cấy sớm, bà con nông dân đã bắt đầu triển khai các biện pháp chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh đầu vụ.
Ông Trần Văn Huân (thôn Văn Cử, xã Xuân Lộc) cho biết: “Giai đoạn này, một số diện tích lúa gieo sạ được 3 - 12 ngày đã xuất hiện ốc bươu vàng gây hại. Chúng cắn ngang thân, làm lúa chết thành từng đám nên bà con sẽ phải tốn thêm công tỉa dặm. Để hạn chế thiệt hại, tôi phải tranh thủ ra đồng bắt ốc thủ công vào sáng sớm và chiều tối; kết hợp rải vôi; cắm cọc ven bờ, trong ruộng, đầu nguồn nước và dọc các rãnh nước để thu hút ốc đến đẻ trứng, thuận tiện cho việc thu gom”.
Được biết, ốc bươu vàng đang phát sinh gây hại tại nhiều địa phương trong tỉnh, tập trung trên những diện tích ngập nước, sâu trũng. Mật độ trung bình 2 - 3 con/m², nơi cao 7 - 10 con/m², cục bộ 30 con/m²; diện tích nhiễm 61 ha. Ngoài ra, chuột gây hại với tỷ lệ trung bình 2 - 3%, cục bộ 5 - 10%, diện tích nhiễm 15 ha, phân bố tại các địa phương như xã Tùng Lộc, Đồng Lộc, Đông Kinh, Thạch Hà, Thạch Xuân...
Theo khuyến cáo của ngành chuyên môn, thời gian tới, bà con nông dân cần tăng cường kiểm tra đồng ruộng, chủ động phát hiện và phòng trừ sớm các đối tượng dịch hại đầu vụ như ốc bươu vàng, chuột, bọ trĩ, tuyến trùng...
Đồng thời, các địa phương cần bám sát diễn biến sâu cuốn lá nhỏ lứa 1 để kịp thời triển khai các biện pháp phòng trừ hiệu quả; thu mẫu rầy trưởng thành gửi giám định nhằm phục vụ công tác phòng chống các bệnh do vi rút như lùn sọc đen phương Nam, vàng lá di động.
Cùng với đó, thời gian qua, do nắng nóng kéo dài và nền nhiệt duy trì ở mức cao đã khiến hơn 1.000 ha lúa hè thu trên địa bàn tỉnh đối mặt với nguy cơ thiếu nước, tập trung tại các xã Đức Thịnh, Đồng Tiến, Đức Thọ, Đức Đồng, Mai Hoa, Thạch Khê, Hà Linh...
Trước tình hình này, bên cạnh công tác phòng trừ sâu bệnh, chính quyền địa phương, công ty thủy lợi và bà con nông dân đang tập trung theo dõi, điều tiết và sử dụng nguồn nước tưới hợp lý nhằm bảo đảm lúa sinh trưởng, phát triển ổn định.
Ông Trần Bá Chức (thôn Hòa Bình, xã Thạch Lạc) cho biết: “Lúa mới gieo cấy rất cần nước để bén rễ, phát triển. Những ngày nắng nóng kéo dài, chúng tôi phải thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, tranh thủ lấy nước khi trạm bơm mở tưới, đắp bờ để hạn chế thất thoát. Nếu ruộng cạn khô trong giai đoạn đầu, cây lúa sẽ sinh trưởng chậm, ảnh hưởng đến quá trình đẻ nhánh về sau”.
Ông Phan Văn Huân - Trưởng phòng Trồng trọt, Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi Hà Tĩnh cho biết: “Thời gian tới, ngành chuyên môn đang tăng cường dự tính, dự báo sâu bệnh; hướng dẫn nông dân phòng trừ dịch hại, bảo vệ sản xuất và sử dụng nguồn nước tưới hiệu quả. Đồng thời, đề nghị UBND các xã, phường phối hợp với Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh kiểm tra hệ thống công trình, kênh mương, kịp thời xử lý sự cố; chủ động điều tiết, phân phối, tích trữ nguồn nước, lắp đặt máy bơm dã chiến và chuyển nước từ các hồ chứa nhằm bảo đảm cấp nước phục vụ sản xuất, chống hạn hiệu quả”.
