Theo hãng thông tấn chính thức IRNA của Iran, ngày 28/8, Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho rằng việc đưa tiến trình ngoại giao trở lại đúng hướng không phải là điều bất khả thi, song điều này phụ thuộc vào việc Mỹ nhận ra rằng chính sách gây sức ép không mang lại hiệu quả.
Thông tin được đưa ra trên mạng xã hội X, trong đó ông Araghchi cho biết Washington cần xây dựng lòng tin, đối thoại trên tinh thần tôn trọng, công nhận các quyền của Tehran và thực hiện đầy đủ những cam kết của mình.
Ngoại trưởng Iran cho biết thêm đã có các cuộc thảo luận “mang tính sáng tạo” với Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al-Thani.
Trong nỗ lực mới nhất nhằm khôi phục tiến trình ngoại giao, ngày 27/8, ông Araghchi đã gặp người đồng cấp Qatar tại thủ đô Tehran để thảo luận về eo biển Hormuz, tuyến đường biển bị Iran đóng cửa ngay từ đầu cuộc chiến.
Cuộc gặp diễn ra sau 1 tuần Iran tiến hành hàng loạt cuộc tham vấn tích cực với Oman và Pakistan.
Thỏa thuận ngừng bắn hồi tháng 4 đã chấm dứt giai đoạn giao tranh ác liệt nhất. Tuy nhiên, các cuộc tấn công lẻ tẻ, chủ yếu xảy ra quanh eo biển Hormuz, đã làm suy giảm triển vọng đạt được một thỏa thuận hòa bình cuối cùng.
Trong nhiều tháng qua, các nỗ lực ngoại giao do những nước trung gian như Pakistan và Qatar dẫn dắt đã tìm cách chấm dứt cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động hồi cuối tháng 2, nhưng chưa đạt kết quả.
Mặc dù các bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào tháng 4 và ký một biên bản ghi nhớ hướng tới thỏa thuận hòa bình cuối cùng vào tháng 6, đến nay vẫn chưa có thỏa thuận nào được thông qua.
Kể từ đó, Washington đã tuyên bố tiến hành “chiến tranh kinh tế” chống Tehran, trong khi hoạt động phong tỏa các cảng biển Iran của hải quân Mỹ đang siết chặt nguồn cung xăng tại nước này.
Trong nhiều tuần qua, Tehran đã đàm phán với Muscat về tương lai của eo biển Hormuz. Lãnh hải Oman chiếm một nửa tuyến đường biển chiến lược này.
Iran khẳng định eo biển Hormuz sẽ tiếp tục bị đóng cửa chừng nào Washington chưa thực hiện các cam kết trong biên bản ghi nhớ ký hồi tháng 6, trong đó có việc dỡ bỏ hoạt động phong tỏa của Mỹ và các lệnh trừng phạt.
Cùng ngày, trả lời phỏng vấn truyền hình nhà nước, nghị sĩ Iran Esmail Kowsari nhắc lại rằng nếu biên bản ghi nhớ không được thực thi và Mỹ “không tôn trọng các cam kết, eo biển Hormuz không những sẽ tiếp tục bị đóng cửa mà Mỹ còn phải sẵn sàng đối mặt với các cuộc tấn công.”
Trong khi Washington hiện tìm cách đánh quỵ Iran về kinh tế, Tehran đã trụ vững qua nhiều thập niên chịu các lệnh trừng phạt quốc tế. Giới chuyên gia vẫn hoài nghi về khả năng Mỹ có thể tiếp tục gia tăng sức ép đến mức nào.
Theo các nhà phân tích, kế hoạch cô lập Iran của Mỹ sẽ cần đến sự hợp tác từ Trung Quốc, điều khó có khả năng xảy ra. Bắc Kinh đã bảo vệ quan hệ hợp tác với Iran và cam kết bảo vệ lợi ích của mình.
Trung Quốc vẫn có thể mua dầu thô Iran – nguồn thu quan trọng của Tehran - qua các tuyến đường bộ không phụ thuộc vào eo biển Hormuz.
Trước câu hỏi liệu Washington có trừng phạt các ngân hàng Trung Quốc làm ăn với Iran hay không, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố “không ai nằm ngoài tầm với của các biện pháp trừng phạt Mỹ.”
Phát biểu được đưa ra trước chuyến thăm dự kiến của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới thủ đô Washington vào tháng 9./.
