Bà Trần Thị Lan (SN 1951, thôn Phú Nghĩa, xã Lộc Hà) là em gái của liệt sĩ Trần Văn Đào (quê xã Mai Phụ) - người tham gia chiến đấu tại chiến trường miền Nam và mãi mãi không trở về. Hơn nửa thế kỷ qua, hành trình tìm kiếm thông tin về phần mộ của liệt sĩ Trần Văn Đào vẫn là nỗi trăn trở, khắc khoải của gia đình. Bởi vậy, khi được lực lượng Công an xã Mai Phụ thông tin, hướng dẫn thực hiện thủ tục lấy mẫu ADN thân nhân phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, bà Lan không giấu được sự xúc động.
Bà Lan chia sẻ: “Mẹ mất sớm, anh trai tham gia chiến trường khi tôi còn rất nhỏ nên những thông tin về anh còn lại rất ít. Gia đình chỉ biết anh chiến đấu ở chiến trường miền Nam, còn cụ thể đơn vị nào, hy sinh ở đâu thì không rõ. Nhiều năm qua, người thân đã cố gắng dò hỏi, tìm kiếm khắp nơi nhưng gần như không có manh mối. Nay được lực lượng công an xã hướng dẫn đăng ký lấy mẫu ADN thân nhân, tôi rất xúc động và hy vọng sẽ sớm tìm được phần mộ của anh để đưa anh về với quê hương, dòng họ”.
Xác định công tác tuyên truyền, hướng dẫn đăng ký và thu thập thông tin phục vụ lấy mẫu ADN thân nhân liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mang ý nghĩa tri ân sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ và thân nhân gia đình có công với cách mạng, hiện nay, công an các địa phương trên địa bàn Hà Tĩnh đang tập trung rà soát, cập nhật dữ liệu, đẩy mạnh tuyên truyền và hỗ trợ người dân hoàn thiện các thủ tục cần thiết. Đây là bước chuẩn bị quan trọng nhằm bảo đảm đợt lấy mẫu ADN thân nhân liệt sĩ dự kiến diễn ra vào đầu tháng 7/2026 được triển khai đồng bộ, chính xác và hiệu quả.
Tại các địa phương, lực lượng công an cơ sở đang đẩy mạnh phối hợp với chính quyền, các tổ chức đoàn thể và cán bộ thôn, tổ dân phố tuyên truyền, giải thích về ý nghĩa của việc xây dựng ngân hàng gen ADN phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; đồng thời hướng dẫn người dân kê khai thông tin, hoàn thiện sơ đồ phả hệ, xác định đúng đối tượng thân nhân đủ điều kiện lấy mẫu theo quy định.
Thiếu tá Trần Sỹ Nam – Phó Trưởng Công an xã Mai Phụ cho biết: “Trên địa bàn hiện có 84 liệt sĩ chưa xác định được thông tin phần mộ với 133 thân nhân thuộc diện lấy mẫu ADN. Để bảo đảm quá trình triển khai thuận lợi, chúng tôi đã trực tiếp liên hệ, thông báo và mời các gia đình tham dự hội nghị tuyên truyền tập trung. Tại hội nghị, thân nhân liệt sĩ được phổ biến chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; hướng dẫn kê khai thông tin, xây dựng sơ đồ phả hệ nhằm xác định chính xác mối quan hệ huyết thống phục vụ công tác lấy mẫu. Mọi thông tin đều được rà soát, đối chiếu kỹ lưỡng để bảo đảm dữ liệu đầu vào chính xác, phục vụ quá trình đối sánh ADN sau này”.
Tại xã Thạch Lạc, cùng với việc đẩy mạnh tuyên truyền về ý nghĩa, mục tiêu của công tác thu thập mẫu ADN thân nhân liệt sĩ, Công an xã đã chủ động rà soát, đối chiếu và cập nhật dữ liệu liệt sĩ, thân nhân trên địa bàn; đồng thời trực tiếp hướng dẫn người dân kê khai, bổ sung thông tin cần thiết, bảo đảm tính chính xác, đồng bộ phục vụ quá trình lấy mẫu.
Thiếu tá Ngô Phúc Lương – Trưởng Công an xã Thạch Lạc thông tin: “Trên địa bàn xã có 302 liệt sĩ, trong đó 148 liệt sĩ chưa xác định được đầy đủ thông tin phần mộ. Trong quá trình thực hiện, lực lượng công an xã luôn bám sát cơ sở, vừa tuyên truyền vừa hướng dẫn cụ thể từng gia đình thân nhân liệt sĩ trong việc kê khai, xác minh thông tin phả hệ, đồng thời kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Đối với các trường hợp thân nhân tuổi cao, sức khỏe yếu, đi lại khó khăn, đơn vị đã phối hợp với chính quyền địa phương xây dựng phương án hỗ trợ phù hợp, đảm bảo không để trường hợp nào bị bỏ sót".
Theo báo cáo rà soát, cập nhật thông tin và tổ chức thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính của Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (Công an tỉnh), tổng số liệt sĩ đã được nhập vào hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư là 22.466 trường hợp. Trong đó, 12.241 liệt sĩ chưa có thông tin phần mộ; 125 trường hợp được xác định là phần mộ liệt sĩ không còn hài cốt; 10.100 liệt sĩ đã xác định được thông tin phần mộ.
Đối với thân nhân liệt sĩ, tổng số trường hợp chưa xác định danh tính đã được cập nhật lên hệ thống phục vụ thu nhận mẫu ADN là 16.310 trường hợp. Đến nay, lực lượng chức năng đã thu nhận và cập nhật vào hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư 256 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ.
Theo Thượng tá Trần Hữu Cảnh – Trưởng phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (Công an tỉnh), quá trình triển khai vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Trong đó, đáng chú ý là nhiều liệt sĩ hiện không còn thân nhân họ ngoại đủ điều kiện để lấy mẫu đối sánh; một số thân nhân tuổi cao, sức khỏe yếu, hạn chế khả năng đi lại; việc thay đổi nơi cư trú qua nhiều giai đoạn khiến công tác xác minh, liên hệ gặp trở ngại. Ngoài ra, nhiều hồ sơ, tài liệu lưu trữ liên quan đến liệt sĩ còn thiếu hoặc sai lệch thông tin, ảnh hưởng đến quá trình thu thập, đối chiếu dữ liệu.
“Trong thời gian tới, đơn vị tiếp tục chỉ đạo công an các xã, phường đẩy mạnh rà soát, thu thập và cập nhật đầy đủ thông tin liệt sĩ, thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính vào hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Đồng thời, tham mưu xây dựng kế hoạch và tổ chức triển khai thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ trên địa bàn, góp phần phục vụ hiệu quả công tác xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” – Thượng tá Trần Hữu Cảnh cho hay.
Theo kế hoạch, từ ngày 3/7 – 7/7, Hà Tĩnh sẽ tiến hành lộ trình triển khai cao điểm thu mẫu sinh phẩm ADN thân nhân liệt sĩ tại 5 cụm:
- Hội trường Công an phường Thành Sen, số 247 đường Vũ Quang.
- Hội trường UBND phường Nam Hồng Lĩnh, số 92 đường Nguyễn Xuân Linh, TDP 5 Nam Hồng.
- Hội trường Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Đức Thọ (UBND thị trấn Đức Thọ cũ), số 112 đường Yên Trung.
- Hội trường UBND xã Hương Khê, số 01 đường Mai Phì, thôn 3.
- Hội trường UBND xã Kỳ Anh, thôn Đồng Tiến.