Khai thác cát, sỏi, cuội trên sông Rào Nổ đoạn qua xã Hòa Hải, huyện Hương Khê.
Ngày 26/7/2022, Báo Hà Tĩnh điện đăng tải bài viết “Khai thác cát, sỏi cuội trên sông Rào Nổ: Đừng để đơn vị khai thác lợi dụng!”phản ánh về tình trạng sông Rào Nổ đoạn qua địa bàn thôn 4 và thôn 5, xã Hòa Hải, huyện Hương Khê bị khai thác cát, sỏi, cuội quá mức, dẫn đến nguy cơ cạn kiệt và gây nhiều hệ lụy. Việc khai thác này do UBND xã Hòa Hải ký hợp đồng với HTX Hòa Hải (đóng trên địa bàn) để khai thác, vận chuyển cát, sỏi, cuội làm đường giao thông nông thôn. Giá khai thác, vận chuyển là 100.000 đồng/m3.
Cát, sỏi, cuội sau khi khai thác dưới lòng sông được tập kết ở chân cầu Rào Nổ.
Từ phản ánh của Báo Hà Tĩnh, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam (Bộ TN&MT) đã có công văn gửi Sở TN&MT Hà Tĩnh yêu cầu làm rõ thông tin khai thác cát, sỏi, cuội trên sông Rào Nổ, xã Hòa Hải, huyện Hương Khê.
Sở TN&MT Hà Tĩnh sau đó đã chủ trì, phối hợp với Sở NN&PTNT, huyện Hương Khê và xã Hòa Hải tổ chức kiểm tra thực địa xác minh sự việc.
Việc khai thác cát, sỏi, cuội trên sông Rào Nổ do UBND xã Hòa Hải hợp đồng với HTX Hòa Hải là sai quy định.
Theo báo cáo của Sở TN&MT Hà Tĩnh, khu vực khai thác cát, sỏi, cuội trên sông Rào Nổ, xã Hòa Hải, huyện Hương Khê mà Báo Hà Tĩnh đã phản ánh có diện tích khoảng 4.000m2 (dài khoảng 200m, rộng khoảng 20m) thuộc bãi bồi thấp giữa lòng sông, cách cầu Rào Nổ về phía thượng nguồn khoảng 150m, cách nhà dân nơi gần nhất khoảng 300m về hạ nguồn.
Xã Hòa Hải giải trình việc khai thác theo hình thức lựa chọn, không phải theo hình thức khai thác cuốn chiếu. Tại thời điểm kiểm tra, đã dừng việc khai thác. Trên phạm vi khai thác, xã đã thực hiện san gạt, nhưng vẫn còn một ít vị trí còn nham nhở (để lại hố sâu, ụ cuội, cát), chưa thấy có dấu hiệu sạt lở bờ sông.
Trẻ em tắm tại những hố sâu được tạo thành sau khi khai thác, tiềm ẩn nhiều nguy cơ.
Khu vực này nằm ngoài phương án thăm dò khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường trong Quy hoạch tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2021 – 2030 (đang trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, phê duyệt).
Hoạt động khai thác xuất phát từ việc xã Hòa Hải đăng ký đạt chuẩn NTM trong năm 2022, trong đó đăng ký thực hiện 9 km đường giao thông nông thôn, 2,1 km mương thoát nước, 0,5 km kênh mương nội đồng, với tổng nhu cầu 4.500m3 cát, sỏi, cuội.
Để tận dụng nguồn cát, sỏi, cuội trên địa bàn, UBND xã phối hợp với HTX Hòa Hải để xúc chuyển cát, sỏi, cuội tại các bãi bồi dọc sông Rào Nổ chở về để phục vụ xây dựng các công trình NTM. Xã Hòa Hải trả chi phí khai thác, sơ tuyển, vận chuyển 1 m3 là 100.000 đồng.
Khối lượng cát, sỏi, cuội đã khai thác khoảng 3.389m3
Hoạt động khai thác cát, sỏi, cuội trên sông Rào Nổ, xã Hòa Hải được diễn ra nhưng không liên tục, từ ngày 18/6 đến ngày 26/7/2022 là dừng lại, với khối lượng đã khai thác khoảng 3.389m3 cát, sỏi, cuội.
Toàn bộ khối lượng này được đại diện UBND xã, các thôn có công trình NTM giám sát và được sử dụng cho việc xây dựng NTM của xã. Đến nay, việc sử dụng khối lượng cát, sỏi, cuội nêu trên làm được 4,6km đường bê tông giao thông nông thôn
UBND xã Hòa Hải thừa nhận việc khai thác cát, sỏi, cuội trên sông Rào Nổ là chưa được cấp có thẩm quyền xem xét, chấp thuận.
Xã Hòa Hải phải tổ chức san lấp, tạo mặt bằng triệt để khu vực đã khai thác (không để lại các hố sâu) nhằm đảm bảo an toàn.
Căn cứ kết quả kết quả kiểm tra thực địa và làm việc với các bên, Sở TN&MT xác định xã Hòa Hải thực hiện việc khai thác cát, sỏi, cuội phục vụ thi công các công trình trên địa bàn là nhằm giảm chi phí đóng góp của người dân, kịp thời hoàn thành tiêu chí giao thông nông thôn để đạt chuẩn NTM trong năm 2022 nhưng hoạt động khai thác này chưa được cấp có thẩm quyền cho phép.
Sở TN&MT yêu cầu xã Hòa Hải không được tổ chức khai thác cát, sỏi, cuội khi chưa được cấp có thẩm quyền cho phép; đồng thời tiếp tục thực hiện việc san gạt, tạo mặt bằng triệt để khu vực đã khai thác, không để lại các hố sâu nhằm đảm bảo an toàn. Tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc tự ý tổ chức khai thác cát, sỏi, cuội nêu trên khi chưa được cấp có thẩm quyền cho phép.
Sở TN&MT yêu cầu UBND xã Hòa Hải tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc tự ý tổ chức khai thác cát, sỏi, cuội trên sông Rào Nổ.
Sở TN&MT cũng yêu cầu UBND huyện Hương Khê chỉ đạo, đôn đốc xã Hòa Hải nghiêm túc thực hiện các nội dung nêu trên và chỉ đạo phòng chuyên môn và lực lượng chức năng tập trung kiểm tra, kiểm soát không để các xã tự ý tổ chức khai thác khoáng sản khi chưa được cấp có thẩm quyền cho phép; thực hiện nghiêm túc, đúng trách nhiệm theo phương án bảo vệ khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn tỉnh đã được UBND tỉnh phê duyệt.
Để đảm bảo nguồn vật liệu phục vụ xây dựng NTM, UBND huyện Hương Khê phải thực hiện hồ sơ, thủ tục cải tạo, thu hồi nguồn cát, cuội sỏi và đất san lấp theo nội dung thống nhất của UBND tỉnh, của Sở TN&MT.
