Sáng 25/4, Sở VH-TT&DL Hà Tĩnh phối hợp Hội đồng Gia tộc dòng họ Nguyễn Huy Trường Lưu tổ chức tọa đàm khoa học “Trường học Phúc Giang – Di sản văn hóa, giáo dục thế kỷ XVIII”. Dự toạ đàm có Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Nguyệt, đại diện các ban, ngành, địa phương và các nhà nghiên cứu.
Trường học Phúc Giang (còn gọi là Phúc Giang thư viện) là một trong những mô hình giáo dục tư thục tiêu biểu ở thế kỷ XVIII. Không chỉ đào tạo nhiều nhân tài với hàng nghìn môn sinh, khoảng 30 người đỗ đại khoa, trường còn nổi bật với hoạt động biên soạn giáo trình, khắc in mộc bản, phát hành sách phục vụ dạy và học cho nhiều trung tâm giáo dục lớn như: Quốc Tử Giám Thăng Long và Quốc Tử Giám kinh thành Huế.
Đặc biệt, hệ thống mộc bản Trường học Phúc Giang đã được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới khu vực châu Á – Thái Bình Dương năm 2016, khẳng định giá trị tiêu biểu của di sản ở tầm khu vực.
Tại tọa đàm, các tham luận và ý kiến thảo luận đã tập trung phân tích sâu giá trị lịch sử, văn hóa, giáo dục của Trường học Phúc Giang, đồng thời đề xuất các giải pháp phục dựng đảm bảo tính khoa học, giữ gìn tối đa tính nguyên bản. Nhiều ý kiến nhấn mạnh việc gắn phục hồi Trường học Phúc Giang với phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và xây dựng "Làng văn hóa Trường Lưu".
Phát biểu tại buổi tọa đàm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Nguyệt khẳng định, di sản thư viện Trường học Phúc Giang không chỉ là niềm tự hào của dòng họ Nguyễn Huy mà còn là niềm tự hào của người Hà Tĩnh. Vì thế, việc phục hồi Trường học Phúc Giang là cần thiết, vừa nhằm bảo tồn giá trị lịch sử, văn hóa, vừa góp phần tạo dựng sản phẩm du lịch đặc sắc cho địa phương.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh, quá trình phục hồi cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, nhà khoa học; đảm bảo quy hoạch bài bản, phù hợp với cấu trúc kiến trúc truyền thống; đồng thời, gắn với các đề án phát triển văn hóa, du lịch của tỉnh Hà Tĩnh. Các ý kiến tại tọa đàm sẽ cung cấp thêm cơ sở khoa học quan trọng để Hà Tĩnh từng bước triển khai phục hồi di sản đảm bảo tính bền vững trong thời gian tới.
Dự kiến, trong giai đoạn 2026 - 2027, dòng họ Nguyễn Huy Trường Lưu sẽ huy động nguồn lực để phục dựng một số hạng mục chính, tiến tới hoàn thiện tổng thể di sản trong những năm tiếp theo, góp phần xây dựng "Làng văn hóa Trường Lưu" trở thành điểm sáng trên bản đồ du lịch di sản.