Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc: Hoàn thiện quy định thi hành Điều lệ Đảng

Sáng 13/4, tại hội nghị toàn quốc quán triệt Nghị quyết Hội nghị Trung ương 2 khóa 14, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc trình bày chuyên đề "Quy định thi hành Điều lệ Đảng", tập trung vào các nội dung mới, trọng tâm của Quy định số 20 của Trung ương.

Theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Quy định được xây dựng trên cơ sở bảo đảm tuân thủ Điều lệ Đảng; sửa đổi, bổ sung những nội dung đã được thực tế chứng minh là đúng, được đa số cấp ủy, tổ chức đảng đồng tình đề xuất và thuộc thẩm quyền của Ban Chấp hành Trung ương; đồng thời cập nhật, bổ sung một số nội dung mới từ thực tiễn. Quy định gồm 33 mục, trong đó giữ 12 mục như Quy định 294 và sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung cụ thể.

Thí điểm lập đảng bộ khối doanh nghiệp ngoài nhà nước cấp cơ sở

Về hệ thống tổ chức của Đảng và việc lập cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc, Quy định bổ sung một số nội dung mới theo thẩm quyền. Thứ nhất là thí điểm lập đảng bộ khối doanh nghiệp ngoài nhà nước cấp cơ sở ở xã, phường, đặc khu. Thời gian qua, công tác phát triển Đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước đạt kết quả tích cực, nhiều tổ chức cơ sở đảng được thành lập trực thuộc cấp ủy cấp xã. Ở nhiều nơi, số lượng tổ chức đảng rất lớn, có nơi trên 250 tổ chức đảng, gây khó khăn trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát.

Việc lập đảng bộ khối nhằm giảm đầu mối tổ chức đảng trực thuộc đảng ủy cấp xã, tạo điều kiện để cấp ủy cấp xã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, nâng cao hiệu quả triển khai các chủ trương, nghị quyết của Đảng trên địa bàn; đồng thời góp phần thực hiện công tác xây dựng Đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước đồng bộ, hiệu quả hơn.

Bên cạnh đó, Quy định 20 cũng thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở cho đảng ủy của đảng bộ cơ sở trực thuộc đảng ủy xã, phường, đặc khu; cho đảng ủy của đảng bộ cơ sở trực thuộc đảng ủy doanh nghiệp nhà nước mà trước đây là đảng bộ cấp trên trực tiếp của tổ chức cơ sở đảng khi có đủ điều kiện.

Nội dung này xuất phát từ thực tiễn sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy đã xuất hiện nhiều tổ chức đảng có quy mô lớn trực thuộc cấp ủy cấp xã hoặc cấp ủy cơ sở doanh nghiệp nhà nước. Trong khi đó, các quy định hiện hành chưa bao quát hết, dẫn đến phát sinh nhiều thủ tục hành chính trong công tác đảng, ảnh hưởng đến công tác lãnh đạo, chỉ đạo.

Việc bổ sung quy định nhằm tăng cường phân cấp, phân quyền, giảm thủ tục hành chính, rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao tính linh hoạt, kịp thời trong lãnh đạo, chỉ đạo.

Quy định cũng bổ sung quy định Bộ Chính trị, Ban Bí thư quyết định thành lập cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc, đơn vị sự nghiệp của các đảng bộ mới thành lập ở Trung ương và cấp tỉnh; đồng thời quy định chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của các cơ quan thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội, các hội quần chúng và hệ thống cơ quan ngành dọc ở địa phương.

Đẩy mạnh quản lý hồ sơ điện tử của đảng viên

Quy định cũng bổ sung các nội dung tạo cơ sở đẩy mạnh chuyển đổi số trong Đảng, gồm số hóa và quản lý hồ sơ điện tử của đảng viên; xây dựng, cập nhật, quản lý, vận hành, khai thác và sử dụng dữ liệu đảng viên; chuyển sinh hoạt đảng trên môi trường số.

Việc này nhằm từng bước tạo cơ sở chính trị để đẩy mạnh chuyển đổi số, đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa công tác quản lý đảng viên và nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức đảng. Việc số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử tập trung giúp nâng cao tính chính xác, minh bạch, tiết kiệm thời gian, chi phí, đồng thời tạo điều kiện kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cấp ủy và cơ quan liên quan.

Thực tiễn thời gian qua cho thấy việc thí điểm sinh hoạt trực tuyến trong một số trường hợp đặc biệt như dịch bệnh hoặc khi đảng viên công tác, học tập xa nơi sinh hoạt đã phát huy nhiều ưu điểm, giúp tăng khả năng tham gia đầy đủ của đảng viên.

Thực hiện nhất quán mô hình Bí thư cấp ủy đồng thời là thủ trưởng cơ quan

Một trong những nội dung được bổ sung là về điều động, chỉ định cấp ủy viên nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn, bảo đảm sự lãnh đạo liên tục của tổ chức đảng. Theo đó, trường hợp chi bộ khuyết, thiếu cả bí thư, phó bí thư, chi ủy viên thì cấp ủy cấp trên trực tiếp xem xét, chỉ định. Quy định này xuất phát từ thực tiễn tại một số cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp khi có biến động về tổ chức, cán bộ dẫn đến chi bộ không còn đủ nhân sự cấp ủy để duy trì hoạt động.

Trường hợp cần thiết, cấp ủy cấp trên trực tiếp có thể chỉ định đảng viên là người đứng đầu cơ quan, đơn vị, tổ chức giữ chức danh bí thư cấp ủy, chi bộ của cơ quan, đơn vị, tổ chức đó. Nội dung này nhằm cụ thể hóa chủ trương tăng cường sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, đồng thời bảo đảm thực hiện nhất quán mô hình "bí thư cấp ủy đồng thời là thủ trưởng cơ quan, đơn vị".

Thực tiễn cho thấy ở những nơi thực hiện tốt mô hình này có sự thống nhất cao trong lãnh đạo, điều hành, giảm chồng chéo, phân tán trách nhiệm, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Quy định cũng bổ sung nội dung thí điểm việc cấp ủy cấp trên khi chỉ định nhân sự tham gia cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy, giữ các chức danh lãnh đạo cấp dưới trực tiếp thì đồng thời chỉ định tham gia cấp ủy, ban thường vụ, bí thư, phó bí thư cấp ủy, chủ nhiệm, phó chủ nhiệm ủy ban kiểm tra cấp ủy theo cơ cấu của cấp dưới các cấp. Việc này nhằm đổi mới quy trình công tác cán bộ, giảm thủ tục và các bước trung gian.

Phân cấp mạnh hơn cho thường trực đảng ủy

Quy định bổ sung nội dung đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền giải quyết công việc đối với tập thể thường trực đảng ủy nhằm tạo điều kiện xử lý công việc kịp thời, linh hoạt, rút ngắn thời gian, quy trình trong công tác chỉ đạo, điều hành.

Ban Chấp hành Trung ương giao Bộ Chính trị, Ban Bí thư quy định thí điểm về thành phần tập thể thường trực đảng ủy và phân cấp, ủy quyền cho tập thể này tại các cơ quan Đảng Trung ương, Chính phủ, Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương, đảng ủy cấp trên trực tiếp của tổ chức cơ sở đảng ở bộ, ngành, cơ quan Trung ương, các cơ quan đảng cấp tỉnh và ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Việc bổ sung quy định xuất phát từ yêu cầu thực tiễn khi khối lượng công việc của các đảng ủy mới thành lập ở Trung ương và cấp tỉnh, đảng ủy các bộ, ngành rất lớn, tính chất công việc đa dạng, phức tạp, liên thông nhiều lĩnh vực. Nếu tập trung toàn bộ về cấp ủy, ban thường vụ để xử lý theo quy trình đầy đủ sẽ dẫn đến quá tải, kéo dài thời gian, làm giảm tính chủ động, linh hoạt.

Địa phương được thí điểm mô hình mới

Quy định cho phép địa phương thực hiện thí điểm một số mô hình tổ chức, cách làm mới trong khuôn khổ Điều lệ Đảng và phải báo cáo Bộ Chính trị đồng ý chủ trương trước khi triển khai.

Nội dung này nhằm khuyến khích đổi mới, sáng tạo, đồng thời bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất, kiểm soát chặt chẽ, giữ vững nguyên tắc của Đảng.

Bên cạnh đó, Quy định bổ sung nội dung thống nhất nhiệm kỳ của chi bộ trực thuộc là 5 năm một lần, bắt đầu từ nhiệm kỳ 2025-2030, bảo đảm đồng bộ trong toàn hệ thống tổ chức đảng và tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng chương trình công tác dài hạn gắn với nhiệm vụ chính trị.

Kết luận chuyên đề, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc đề nghị các cấp ủy, tổ chức đảng, cơ quan, đơn vị nghiêm túc nghiên cứu, học tập, quán triệt toàn văn Quy định; đồng thời khẩn trương thể chế hóa, cụ thể hóa thành các quy định, hướng dẫn, quy trình để thực hiện thống nhất trong quý 2/2026. Trọng tâm là hoàn thiện các quy định về công tác cán bộ; mô hình tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, quy chế làm việc; làm rõ thành phần tập thể thường trực và cơ chế phân cấp, ủy quyền; xác định rõ thẩm quyền, phạm vi ủy quyền, quy trình thực hiện, chế độ báo cáo và cơ chế kiểm soát quyền lực.

Các cơ quan cũng cần hoàn thiện quy trình, thủ tục, nghiệp vụ, tiêu chuẩn dữ liệu, bảo mật thông tin và việc tổ chức sinh hoạt đảng trên môi trường số, bảo đảm triển khai thống nhất, chặt chẽ và an toàn.