Hòn Mê - những thanh âm vọng về từ phía biển

Ngày 7/5/2026, phóng viên Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Tĩnh có dịp đồng hành cùng đoàn công tác các địa phương, đơn vị trong hải trình khảo sát, nắm tình hình khu vực biển, đảo ven bờ Vịnh Bắc Bộ. Rời quân cảng Hải đoàn 11 (phường Đông Hải, TP Hải Phòng), tàu Cảnh sát biển 8004 (Hải đoàn 11, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1) rẽ sóng đưa chúng tôi hướng về những tọa độ tiền tiêu của Tổ quốc: đảo Hòn Mê (tỉnh Thanh Hóa), đặc khu Bạch Long Vĩ (TP Hải Phòng), đặc khu Cô Tô (tỉnh Quảng Ninh). Giữa trùng khơi, mỗi hòn đảo đều tạc vào lòng người một dáng hình, một ký ức rất riêng, nhưng với Hòn Mê - điểm đến đầu tiên của chuyến hải trình đã gieo vào tâm thức tôi những thanh âm và cảm xúc đặc biệt thiêng liêng.

Sáng sớm ngày 8/5/2026, tàu Cảnh sát biển 8004 hướng về đảo Hòn Mê (phường Hải Bình) sau nhiều tiếng di chuyển. Vì điều kiện đặc thù tại đây không cho phép tàu lớn cập cảng, để di chuyển vào đảo, chúng tôi phải chia nhỏ đội hình, tăng bo bằng ca-nô và những chiếc tàu cá của ngư dân. Trong màn mưa dày đặc, Hòn Mê lừng lững hiện ra như một “vọng gác tiền tiêu”.

Dẫu sóng gió, không khí trên tàu vẫn háo hức; ai nấy cũng đều hướng mắt về phía cầu cảng, mong được chạm vào mảnh đất mà ở đó, bóng dáng người lính đã trở thành một phần máu thịt, làm nên "nhịp đập" kiên cường cho Hòn Mê.

Đặt những bước chân đầu tiên lên đảo, cảm giác trong tôi vừa lạ lẫm, vừa xúc động khó tả. Giữa không gian bị phủ trắng bởi mưa dông và những luồng gió biển thốc mạnh, Hòn Mê không hề hiu quạnh mà cuộn tràn sức sống. Màu xanh thẳm của rừng cây đại ngàn hòa quyện với sắc ngói đỏ tươi của khu doanh trại khang trang, tạo nên một nét chấm phá kiên cường giữa lòng biển mặn. Sự vững chãi của Hòn Mê như lời khẳng định về ý chí vượt khó, làm chủ biển trời của những cán bộ, chiến sĩ nơi đây.

Nghi thức đầu tiên của đoàn công tác trên đảo là dâng hương tại Đài tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ và miếu thờ các tướng lĩnh, sỹ quan Quân khu 4 hy sinh trong lúc thực hiện nhiệm vụ vào năm 2005. Giữa màn mưa lạnh hôm ấy, không gian như ngưng đọng, trầm mặc và trang nghiêm. Khói nhang hòa vào hơi thở mặn mòi của biển cả tạo nên bầu không khí linh thiêng. Lặng người đọc từng dòng tên, tuổi, quê quán khắc sâu vào bia đá, lòng tôi lắng lại khi bắt gặp những địa danh của quê hương Hà Tĩnh như: Cẩm Xuyên, Đức Thọ, Hương Sơn, Nghi Xuân. Những người con của núi Hồng, sông La năm ấy đã nằm lại với Hòn Mê. Các anh đã ngã xuống vì biển trời Tổ quốc, hóa thân thành hồn thiêng sông núi, trường tồn cùng thời gian.

Đứng lặng hồi lâu trước đài tưởng niệm, ông Nguyễn Văn Giáp - Phó Chủ tịch UBND phường Vũng Áng - thành viên đoàn công tác của tỉnh Hà Tĩnh xúc động: “Lần đầu tiên ra với Hòn Mê, đứng trước đài tưởng niệm các liệt sĩ, trong đó có các anh là người quê mình, tôi cảm nhận rất rõ sợi dây gắn kết thiêng liêng giữa hậu phương Hà Tĩnh với nơi đây. Trở về đất liền, mỗi chúng tôi càng ý thức rõ trách nhiệm của mình trong việc gìn giữ truyền thống, lan tỏa tình yêu biển đảo; quyết tâm xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, xứng đáng với những hy sinh của các anh hùng liệt sĩ".

Đoàn công tác tới thăm, làm việc với cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn Hỗn hợp Đảo Mê (Ban Chỉ huy Phòng thủ khu vực 5 Tĩnh Gia, Bộ CHQS tỉnh Thanh Hóa). Nằm nơi đầu sóng ngọn gió, giữa trùng khơi của biển trời xứ Thanh, Hòn Mê từ lâu đã được ví như “phên dậu” vững chắc. Nhìn doanh trại khang trang, chính quy hôm nay với những hàng cây cắt tỉa gọn gàng, vườn rau xanh mướt, ít ai biết nơi đây từng là một "tọa độ lửa" khốc liệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Từ năm 1965 đến năm 1973, Hòn Mê trở thành trọng điểm đánh phá ác liệt của Mỹ, hứng chịu 1.631 lần tốp máy bay, 402 lượt tàu chiến, cùng hơn 4.200 quả bom và hàng chục nghìn quả rốc-két, tên lửa của kẻ thù hòng san phẳng đảo. Nhưng trước mưa bom bão đạn, ý chí của những người lính đảo còn “cứng hơn sắt thép”.

Giữa lằn ranh "một mất, một còn", khẩu hiệu hành động “Ba ít, một nhiều” (súng ít, người ít, phương tiện ít nhưng bắn rơi nhiều máy bay, bắn cháy nhiều tàu chiến) đã trở thành biểu tượng của lòng quả cảm. Gần 2.000 trận chiến đấu lớn nhỏ đã diễn ra, 33 máy bay bị bắn rơi, 18 tàu chiến Mỹ bị bắn chìm và bốc cháy trên vùng biển này, viết nên trang sử vàng chói lọi, hòa chung vào khúc khải hoàn ca của dân tộc.

Tiếp nối truyền thống anh hùng ấy, phẩm chất ngời sáng của những người lính Hòn Mê hôm nay chính là tinh thần lạc quan và bản lĩnh kiên trung trước "muôn trùng sóng gió". Trò chuyện cùng chúng tôi, các anh say sưa nói về những ca trực sẵn sàng chiến đấu, ánh mắt mỗi người đều toát lên sự điềm tĩnh, tự tin của những người làm chủ biển trời.

“Đảo là nhà, biển cả là quê hương - đó là mệnh lệnh từ trái tim mỗi người lính chúng tôi. Được đón các đoàn công tác từ đất liền ra thăm, động viên, chúng tôi cảm thấy ấm lòng và rất xúc động. Đó chính là nguồn động viên tinh thần to lớn để cán bộ, chiến sĩ vững vàng nơi đầu sóng, chắc tay súng giữ yên biển trời Tổ quốc” - Đại uý Hồ Tùng Dương, Chính trị viên phó Tiểu đoàn Hỗn hợp Đảo Mê chia sẻ.

Tại phòng sinh hoạt chung của Tiểu đoàn, khoảng cách giữa đoàn công tác và những người lính đảo như được xóa nhòa, nhường chỗ cho sự gắn kết thắm thiết của tình đồng chí, nghĩa đồng bào. Trong bầu không khí cởi mở, những chia sẻ chân thành về đời sống, về hậu phương và những mùa biển động đã chạm đến trái tim mỗi thành viên trong đoàn. Những câu hỏi thăm ân cần, những lời động viên từ đất liền không chỉ là sự sẻ chia, mà còn là nguồn cổ vũ tinh thần to lớn dành cho cán bộ, chiến sĩ.

Gần trưa, những đám mây đen dần tan biến, nhường chỗ cho khoảng trời quang đãng, phóng khoáng phía chân trời; đó cũng là thời khắc đoàn công tác phải tạm biệt đảo tiền tiêu để tiếp tục hải trình. Trên cầu cảng, những cái bắt tay siết chặt, những lời dặn dò lưu luyến đã hòa dòng cảm xúc của người đi và người ở lại làm một. Khi những chuyến ca-nô, tàu cá từ từ tiến ra xa, các cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn Hỗn hợp Đảo Mê đứng thành hàng ngay ngắn, trang nghiêm thực hiện nghi thức chào điều lệnh. Hình ảnh những cánh tay nghiêm cẩn giơ lên giữa trời biển bao la khiến lòng chúng tôi trào dâng niềm tự hào, xúc động khó tả.

Gói ghém những tư liệu và cảm xúc chân thành sau hành trình vượt sóng, tôi nhận ra Hòn Mê không chỉ là một địa danh tác nghiệp. Nơi đây là mảnh đất thiêng, lưu giữ ký ức bi tráng về những con người đã “hóa thân” vào Hòn Mê và cũng là nơi chứng kiến lòng quả cảm kiên trung của các thế hệ cha anh đi trước. Giữa mênh mông trùng khơi, Hòn Mê vẫn hiên ngang như một cột mốc chủ quyền sống, nhắc nhở thế hệ hôm nay về trách nhiệm thiêng liêng trong việc gìn giữ, bảo vệ vùng trời, vùng biển mà các thế hệ cha anh đã dày công xây đắp bằng cả máu và hoa.