Từ những lớp thanh niên trí thức đi tìm đường cứu nước đầu thế kỷ XX đến thế hệ trẻ hôm nay đang dấn thân trong kỷ nguyên đổi mới và hội nhập, lịch sử cách mạng Việt Nam luôn cho thấy: ở mỗi bước ngoặt, thanh niên là lực lượng mở đường, tạo nên những chuyển động có ý nghĩa quyết định đối với vận mệnh dân tộc. Trong bối cảnh mới, sứ mệnh ấy càng trở nên rõ nét.
Trước sự bế tắc về con đường cứu nước của các bậc tiền bối như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, tầng lớp thanh niên trí thức yêu nước buộc phải tìm ra lời giải mới. Từ đó đã diễn ra sự phân hóa về con đường cách mạng. Một bộ phận tìm đến con đường lập hiến, cải lương, hy vọng thông qua nghị trường để đấu tranh cho quyền lợi của người bản xứ. Một bộ phận, tiêu biểu là Nguyễn An Ninh, lựa chọn con đường thức tỉnh xã hội bằng diễn thuyết, cổ động tinh thần dân tộc trong thanh niên đô thị. Một số tổ chức như Hội Phục Việt, sau đổi thành Hội Hưng Nam, rồi Tân Việt cách mạng Đảng… được hình thành với mục tiêu đoàn kết các lực lượng yêu nước, tiến hành cách mạng dân tộc.
Tuy nhiên, một bộ phận thanh niên nhạy bén đã bắt gặp con đường cách mạng vô sản do Nguyễn Ái Quốc truyền bá, từ đó gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Trong bối cảnh ảnh hưởng sâu rộng của Cách mạng Tháng Mười Nga, của Quốc tế Cộng sản và của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, lớp trí thức tân học đã tiếp cận một hệ tư tưởng mới, một phương pháp tổ chức và đấu tranh mới. Từ đây, một thế hệ thanh niên giữ vai trò mở đường cho cách mạng Việt Nam đã hình thành, được Người trực tiếp dìu dắt, đào tạo.
Những tên tuổi như Trần Phú, Hồ Tùng Mậu, Nguyễn Lương Bằng… cùng với lớp đảng viên cộng sản trẻ như Phạm Văn Đồng, Trường Chinh, Lê Duẩn, Nguyễn Văn Cừ… đã trưởng thành trong phong trào đấu tranh cách mạng, trở thành lực lượng nòng cốt làm nên sự ra đời và phát triển của Đảng Cộng sản Việt Nam. Họ đã lăn lộn trong thực tiễn, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, góp phần quan trọng vào việc xác lập đường lối cách mạng đúng đắn của Đảng.
Chính từ thực tiễn đó, Đảng đã sớm nhận rõ vai trò của thanh niên, coi thanh niên là lực lượng nòng cốt, là đội dự bị tin cậy của cách mạng, cần được tổ chức, rèn luyện và dẫn dắt. Sự ra đời của Đoàn Thanh niên Cộng sản đã tập hợp, giáo dục và phát huy sức mạnh của các thế hệ trẻ. Lời tuyên bố của anh Lý Tự Trọng: “Con đường của thanh niên chỉ là con đường cách mạng, không thể có con đường nào khác” đã trở thành lý tưởng sống, kim chỉ nam hành động của nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam.
Suốt 95 năm xây dựng, rèn luyện và trưởng thành, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh luôn là lực lượng xung kích, phát huy cao độ chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tập hợp đông đảo các tầng lớp thanh niên tham gia sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong các giai đoạn lịch sử, lớp lớp thanh niên đã không quản gian khổ, hy sinh, đóng góp trí tuệ, sức lực vào những thành tựu to lớn của đất nước.
Bước vào thời kỳ đổi mới, trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ, phương thức sản xuất, quản lý, tiêu dùng và cả tư duy xã hội đều có những biến đổi sâu sắc, vai trò của thanh niên càng được đặt ra với những yêu cầu mới. Sự bùng nổ của không gian mạng và quá trình hội nhập quốc tế mở ra nhiều cơ hội để thanh niên tiếp cận tri thức, phát triển toàn diện, song cũng đặt ra không ít thách thức về nhận thức, lý tưởng và lối sống.
Thực tế cho thấy, bên cạnh những mặt tích cực, vẫn còn một bộ phận thanh niên có biểu hiện thờ ơ với chính trị, giảm sút niềm tin, dễ bị tác động bởi các xu hướng thực dụng, cá nhân chủ nghĩa. Đây là nguy cơ có thể ảnh hưởng đến nền tảng tinh thần, giá trị văn hóa và định hướng phát triển lâu dài của đất nước. Nhận thức rõ điều đó, Đảng và Nhà nước đã ban hành Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2021-2030, cùng nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm phát huy hơn nữa vai trò của thanh niên trong giai đoạn phát triển mới.
Đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển với những yêu cầu cao hơn, đòi hỏi phải chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào vốn và lao động giá rẻ sang dựa vào năng suất, khoa học công nghệ, kinh tế số, kinh tế xanh; từ tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu đến việc tạo lập những giá trị có hàm lượng tri thức cao. Trong tiến trình đó, thanh niên chính là lực lượng xung kích, giữ vai trò quyết định đến khả năng vươn mình của dân tộc.
Ở Hà Tĩnh, tinh thần xung kích của tuổi trẻ được thể hiện qua nhiều phong trào thiết thực, từ xây dựng NTM, phát triển kinh tế, khởi nghiệp đến chuyển đổi số ở cơ sở. Dù quy mô còn khác nhau, nhưng nhiều mô hình do thanh niên đảm nhiệm đã góp phần tạo sinh kế, lan tỏa tinh thần đổi mới, sáng tạo ngay từ cơ sở, góp phần vào phát triển KT-XH của địa phương.
Lịch sử cách mạng Việt Nam đã chứng minh, mỗi khi dân tộc đứng trước những bước ngoặt, vai trò của sức trẻ luôn là một trong những động lực then chốt. Từ lớp thanh niên tiền thân của Đảng đến các thế hệ đoàn viên, đảng viên qua các thời kỳ, tất cả đã chấp nhận gian khổ, hy sinh, kiên định con đường cách mạng đã lựa chọn.
Kỷ niệm 95 năm thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, trong bối cảnh đất nước đứng trước những thời cơ và thách thức đan xen, thế hệ thanh niên hôm nay cần tiếp tục phát huy truyền thống, xác định rõ trách nhiệm của mình trước Tổ quốc. Đó là không ngừng rèn luyện bản lĩnh chính trị, nâng cao trí tuệ, phát triển thể chất; chủ động học tập, làm chủ khoa học công nghệ; dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới sáng tạo; sống trung thực, trách nhiệm, gắn bó với cộng đồng.
Nêu cao tấm gương anh hùng Lý Tự Trọng, phát huy truyền thống các thế hệ cha anh, thanh niên Việt Nam hôm nay cần giữ vững niềm tin, nuôi dưỡng khát vọng cống hiến, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững, hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh và hạnh phúc, xứng đáng với sứ mệnh mở đường của các thế hệ thanh niên đi trước.
