Những năm qua, Hà Tĩnh đã ban hành nhiều chính sách nhằm tạo động lực cho du lịch phát triển. Có thể kể đến như: Nghị quyết số 06-NQ/TU của BCH Đảng bộ tỉnh về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng về phát triển du lịch Hà Tĩnh đến năm 2025 và những năm tiếp theo”; Nghị quyết số 81/2017/NQ-HĐND quy định một số chính sách phát triển du lịch Hà Tĩnh đến năm 2025 và những năm tiếp theo; Nghị quyết số 98/2022/NQ-HĐND về phát triển văn hóa, thể thao và du lịch giai đoạn 2023 - 2025; Kế hoạch số 151/KH-UBND ngày 30/3/2026 của UBND tỉnh về phát triển du lịch năm 2026.
Sự hỗ trợ từ cơ chế, chính sách đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng lượng khách du lịch. Năm 2025, Hà Tĩnh đón hơn 5,5 triệu lượt khách. Điều đó cho thấy sức hút ngày càng lớn của du lịch tỉnh nhà. Tuy nhiên, phía sau kết quả khả quan ấy vẫn còn một khoảng trống đáng suy ngẫm. Trong tổng số hơn 5,5 triệu lượt khách, chỉ có gần 950.000 lượt khách lưu trú, đồng nghĩa với việc hơn 4,5 triệu lượt khách đến Hà Tĩnh rồi rời đi trong ngày.
Tỷ lệ lưu trú thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung của nhiều địa phương đã đặt ra câu hỏi: Vì sao Hà Tĩnh sở hữu nhiều danh lam thắng cảnh, hệ thống di sản văn hóa phong phú nhưng vẫn chưa thể "giữ chân" du khách lâu hơn?
Tiến sĩ Trần Quốc Lâm - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Tĩnh cho rằng: “Nguyên nhân nằm ở việc liên kết tour, tuyến chưa thực sự hiệu quả; sản phẩm du lịch còn thiếu sự khác biệt và chưa tạo được những trải nghiệm đủ sức níu chân du khách. Nhiều tuyến du lịch hiện vẫn được kết nối theo kiểu cơ học, thiếu điểm nhấn, khiến thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách chưa cao. Bên cạnh đó, các sản phẩm du lịch còn thiếu tính đặc trưng, kinh tế đêm phát triển chậm, trong khi các sản phẩm thuộc lĩnh vực công nghiệp văn hóa vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu trải nghiệm và mua sắm của du khách".
Giải bài toán lưu trú thấp và tính mùa vụ đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với du lịch Hà Tĩnh. Nhiều địa phương đã bắt đầu làm mới sản phẩm hiện có, đồng thời khai thác thêm những giá trị bản địa để tạo trải nghiệm khác biệt.
Tại thôn Hải Nam, xã Thiên Cầm, mô hình làng chài gắn với du lịch cộng đồng đang dần được hình thành như một hướng đi mới trong phát triển du lịch địa phương. Đây cũng là một trong những nỗ lực cụ thể hóa Kế hoạch số 151/KH-UBND của tỉnh về phát triển du lịch năm 2026. Sở hữu cảnh quan hài hòa giữa biển, núi, cảng cá và kè chắn sóng, Hải Nam được kỳ vọng trở thành điểm đến trải nghiệm văn hóa làng biển đặc sắc, góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách khi đến với Thiên Cầm.
Ông Phạm Văn Tuấn - Phó Chủ tịch UBND xã Thiên Cầm cho biết: "Để giảm tính mùa vụ và tăng thời gian lưu trú của du khách, Thiên Cầm đang tập trung đa dạng hóa sản phẩm du lịch. Bên cạnh phát triển du lịch cộng đồng, homestay, địa phương đưa vào khai thác các hoạt động trải nghiệm biển như mô tô nước, chèo SUP, đồng thời phát triển các sản phẩm kinh tế đêm. Đặc biệt, xã đang xây dựng thôn Hải Nam theo mô hình làng chài du lịch. Đây là những sản phẩm hiện có và những hướng phát triển mới được kỳ vọng sẽ góp phần đưa Thiên Cầm trở thành điểm đến hấp dẫn trong chiến lược phát triển du lịch của Hà Tĩnh".
Cũng trong nỗ lực đa dạng hóa sản phẩm du lịch, xã Tiên Điền đang từng bước hình thành các sản phẩm du lịch trải nghiệm gắn với khu du lịch Xuân Thành như: chương trình văn nghệ trên thuyền tại lạch nước ngọt Bàu Dài, trải nghiệm đời sống ngư dân và thưởng thức hải sản làng biển.
Tại đầm sen Đồng Múc, nhiều hạng mục cũng đang được hoàn thiện để xây dựng thêm điểm tham quan, chụp ảnh và trải nghiệm ẩm thực đồng quê, làm phong phú thêm hành trình khám phá của du khách, đồng thời giúp người dân địa phương nâng cao kỹ năng và tham gia sâu hơn vào hoạt động du lịch.
Từ làng chài Hải Nam đến các sản phẩm trải nghiệm ở Tiên Điền, có thể thấy nhiều địa phương đang nỗ lực làm mới sản phẩm du lịch, tạo thêm những lý do để du khách ở lại lâu hơn. Đây cũng là tinh thần của phong trào “Mỗi đơn vị, địa phương một sản phẩm mới” theo Kế hoạch số 151 về phát triển du lịch năm 2026 của tỉnh.
Đây cũng là một trong những giải pháp quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu ngành du lịch Hà Tĩnh đặt ra trong năm 2026 là đón khoảng 6,5 triệu lượt khách, tăng 17% so với năm 2025; trong đó khách lưu trú đạt 1,1 triệu lượt, tăng 16% so với năm 2025.
Để những con số này không chỉ dừng lại trên giấy, bài toán đặt ra không chỉ là quảng bá điểm đến mà còn phải xây dựng được hệ sinh thái du lịch đủ sức hấp dẫn, kết nối hiệu quả các tour, tuyến và thu hút các nhà đầu tư chiến lược.
Trong đó, việc phát triển những sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng được xem là yếu tố quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh và gia tăng trải nghiệm cho du khách. Tuy nhiên, những sản phẩm ấy không thể hình thành chỉ bằng lợi thế sẵn có của địa phương mà còn cần một môi trường phát triển thuận lợi. Vì vậy, bên cạnh nỗ lực đổi mới từ cơ sở, các cơ chế, chính sách hỗ trợ cần đủ sức khơi thông nguồn lực, tạo điều kiện cho doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư, phát triển sản phẩm và dịch vụ mới.
Theo Tiến sĩ Trần Quốc Lâm - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Tĩnh: “Điều quan trọng là cơ chế chính sách phải thực sự “chạm” được vào doanh nghiệp, tháo gỡ được những khó khăn vướng mắc cho doanh nghiệp”.
Cùng quan điểm đó, ông Nguyễn Trung Đức - Giám đốc Công ty TNHH Hello Trip Việt Nam mong muốn: "Thời gian tới, sẽ có thêm các chính sách thông thoáng về đất đai, tín dụng, hỗ trợ phát triển sản phẩm và tour tuyến để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư".
Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, không thể phát triển theo cách "mạnh ai nấy làm". Mục tiêu nâng lượng khách lưu trú lên 1,1 triệu lượt đòi hỏi sự liên kết chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân địa phương.
Từ những nghị quyết mang tính chiến lược đến các chương trình hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, xúc tiến quảng bá, Hà Tĩnh đang từng bước tạo dựng nền tảng cho một giai đoạn phát triển mới. Khi các chính sách thực sự đi vào cuộc sống và những sản phẩm du lịch mang đậm bản sắc địa phương được hình thành, vùng đất "núi Hồng, sông Lam" sẽ không chỉ là điểm đến trên hành trình của du khách, mà còn trở thành nơi khiến họ muốn ở lại lâu hơn và quay trở lại nhiều lần.
Hiện nay, Sở VH-TT&DL đang tham mưu xây dựng Dự thảo Nghị quyết phát triển văn hóa, thể thao và du lịch Hà Tĩnh giai đoạn 2026 - 2030, trong đó tập trung các chính sách hỗ trợ về chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ và các nền tảng số trong công tác truyền thông, quảng bá; phát triển du lịch cộng đồng, homestay, nâng cao chất lượng điểm đến; cải thiện cảnh quan tại các khu, điểm du lịch; đào tạo nguồn nhân lực... Đồng thời, Sở tiếp tục rà soát, đơn giản hóa quy trình triển khai chính sách, tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các cơ chế ưu đãi...
