Cuối tháng 6/2026, ông P.D.H. (trú tại TDP 7 Nam Hồng, phường Bắc Hồng Lĩnh) đến TAND khu vực 3 - Hà Tĩnh để nộp hồ sơ đề nghị ly hôn với bà Đ.T.B. (hiện đang lao động tại Đài Loan). Sau khi tiếp nhận, cán bộ tiếp dân đã xem xét, hướng dẫn ông H. bổ sung các loại giấy tờ; đồng thời, chuyển hồ sơ cho Chánh án TAND khu vực 3 - Hà Tĩnh để phân công thẩm phán giải quyết theo luật định.
Ông Phạm Huy Bình, Chánh án TAND khu vực 3 - Hà Tĩnh trao đổi: “Trước đây, phần lớn việc xét xử sơ thẩm các vụ án dân sự, hành chính thuộc thẩm quyền của TAND cấp tỉnh và xét xử phúc thẩm do TAND cấp cao tiến hành. Tuy nhiên, sau ngày 1/7/2025, người dân có thể khởi kiện ở TAND khu vực để mở phiên tòa sơ thẩm và cấp phúc thẩm sẽ do TAND tỉnh tổ chức xét xử. Như vậy, đối với trường hợp của ông H., thay vì phải di chuyển quãng đường 30 km từ nhà vào phường Thành Sen để nộp hồ sơ, nay đã rút ngắn thời gian, công sức đi lại hơn rất nhiều”.
Việc chuyển thẩm quyền xử lý cho TAND cấp tỉnh cũng đã tạo thuận lợi hơn cho ông N.T.T. (trú phường Thành Sen) khi nộp hồ sơ khởi kiện. Trước đó, tháng 8/2025, vụ án tranh chấp hợp đồng vay tài sản, ông T. đóng vai trò nguyên đơn đã được TAND khu vực 1 - Hà Tĩnh xét xử sơ thẩm. Tuy nhiên, do phía bị đơn chưa chấp hành quyết định của tòa án nên ông tiếp tục kháng cáo.
“Theo giải thích của cán bộ tòa án, tôi được biết, trước đây, việc xét xử phúc thẩm do TAND cấp cao tại Hà Nội tiến hành. Như vậy, để theo đuổi vụ án, tôi không chỉ mất thời gian đi lại mà còn phát sinh thêm một số chi phí khác như tiền thuê nhà, tiền ăn uống... Nếu chẳng may phiên xử bị hoãn, chi phí sẽ bị đội lên và thời gian di chuyển sẽ kéo dài. Với quy định mới, tôi chỉ cần có mặt tại trụ sở TAND tỉnh nộp hồ sơ, vì vậy, việc theo dõi, phối hợp với cán bộ tòa án trong quá trình giải quyết cũng thuận lợi hơn rất nhiều” - ông T. chia sẻ.
Từ ngày 1/7/2025, 5 TAND khu vực tại Hà Tĩnh chính thức đi vào hoạt động, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quá trình cải cách tư pháp. Cùng với việc tổ chức lại bộ máy, các TAND khu vực được mở rộng thẩm quyền xét xử; đồng thời thích ứng với quy mô địa bàn lớn hơn, số lượng vụ việc nhiều hơn và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng giải quyết án.
Sau hơn một năm, việc vận hành TAND khu vực giúp lãnh đạo chủ động phân công thẩm phán, công chức theo đúng năng lực, sở trường, đồng thời tạo điều kiện để đội ngũ cán bộ trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau về chuyên môn. Bên cạnh đó, cán bộ tòa án có điều kiện gần dân, sát cơ sở, nắm bắt sâu hơn các vụ việc; thực hiện công tác quản lý; thu thập các tài liệu, chứng cứ phục vụ công tác xét xử… thuận lợi hơn. Đồng thời, góp phần giảm tải số lượng giải quyết án cho cấp tỉnh nhưng vẫn bảo đảm chất lượng xét xử.
Ông Bùi Văn Lam - Phó Chánh án TAND tỉnh cho biết: “Ngay sau khi Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15 thành lập TAND cấp tỉnh, TAND khu vực và quy định phạm vi thẩm quyền theo lãnh thổ của TAND cấp tỉnh, TAND khu vực có hiệu lực, 5 TAND khu vực tại Hà Tĩnh đã được thành lập và đi vào hoạt động. Với việc tập trung nguồn lực, nhân lực, sau hơn một năm vận hành, chất lượng công tác tại TAND khu vực ngày càng được nâng cao. Thời gian tới, Ban Thường vụ Đảng ủy TAND tỉnh sẽ tiếp tục làm tốt hơn nữa công tác xây dựng Đảng, xây dựng ngành, tăng cường cơ sở vật chất, chuyển đổi số, xây dựng tòa án điện tử để đảm bảo hệ thống tòa án hai cấp, đặc biệt là tòa án khu vực ngày càng vững mạnh, chuyên nghiệp, hiện đại, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao”.
