Vì sao giá vật liệu xây dựng vẫn "ngược dòng" giá xăng dầu?

Tại kỳ điều hành gần nhất vào 15 giờ ngày 14/5, Liên Bộ Công thương - Tài chính tiếp tục điều chỉnh giá xăng dầu trong nước theo đà biến động của thị trường năng lượng thế giới. Theo đó, xăng RON 95-III (loại phổ biến trên thị trường) giảm 280 đồng xuống 24.070 đồng một lít. Tương tự, E5 RON 92 có giá mới là 23.130 đồng. Các mặt hàng dầu cũng giảm so với kỳ điều hành trước. Cụ thể, mỗi lít diesel giảm 270 đồng một lít, còn mazut hạ 590 đồng một kg.

Mức giá này được cho là đã "hạ nhiệt" so với thời điểm cách đây hơn 1 tháng. Song trên thực tế, giá các loại vật liệu xây dựng vẫn chưa được điều chỉnh tương xứng, khiến người dân, doanh nghiệp tiếp tục chịu áp lực về tài chính.

Theo các doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh, từ đầu năm đến nay, thị trường mặt hàng này ghi nhận những biến động mạnh với mức tăng trung bình từ 20-25%, thậm chí có loại tăng "phi mã" lên đến 50% như gạch xây dựng; trong đó, các mặt hàng chủ lực như: xi măng, sắt thép đã trải qua từ 4-5 nhịp điều chỉnh tăng giá.

Cụ thể, thời điểm tháng 1/2026, xi măng (Bỉm Sơn, Nghi Sơn) có giá 168.000 đồng/tạ hiện tại là 180.000 - 183.000 đồng/tạ; sắt thép có giá từ 14,6 triệu đồng/tấn hiện tại có giá 17,6 triệu đồng/tấn; gạch có giá từ 1.800 đồng/viên hiện tại là 2.700 đồng/viên....

Lý giải về nghịch lý giá vật liệu "ngược dòng" giá nhiên liệu, các doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh phân tích, giá sản phẩm đang phải chịu áp lực "dây chuyền" từ đà tăng của các chi phí cấu thành sản xuất. Đặc biệt, giá các loại nguyên liệu thô đầu vào cấu thành sản phẩm vẫn liên tục tăng cao. Bên cạnh đó, chi phí logistics và vận chuyển nội địa luôn có "độ trễ" lớn, chưa thể tương ứng với nhịp giảm của giá xăng dầu.

Mặt khác, sự biến động này còn chịu áp lực cộng hưởng từ quy luật cung - cầu khi Hà Tĩnh bước vào cao điểm mùa xây dựng; nhu cầu tiêu thụ phục vụ các dự án hạ tầng trọng điểm và công trình dân sinh tăng mạnh, trong khi năng lực cung ứng tại chỗ của một số mỏ vật liệu đôi lúc xuất hiện tình trạng khan hiếm cục bộ.

Ở góc độ đơn vị sản xuất, bà Trần Thị Thanh - Trưởng phòng Kế toán (Công ty TNHH Đầu tư xây dựng Trần Châu) cho biết: “Trước áp lực tăng giá mạnh của các loại nguyên liệu thô đầu vào, đơn vị buộc phải điều chỉnh giá bán sản phẩm tăng từ 15-20% so với cuối năm 2025 nhằm đảm bảo chi phí vận hành và duy trì hoạt động kinh doanh. Tuy nhiên, để đồng hành và giảm bớt áp lực cho các đối tác, nhà thầu trong bối cảnh khó khăn chung, công ty đã chủ động cân đối bóc tách chi phí, không tăng giá đột biến mà thực hiện điều chỉnh theo lộ trình phù hợp, có báo trước để khách hàng chủ động phương án tài chính”.

"Chỉ tính riêng xi măng và sắt thép, từ đầu năm đến nay đã có tới 4-5 đợt thông báo tăng giá từ phía các nhà sản xuất. Việc giá xuất xưởng neo ở mức "đỉnh" buộc các đại lý phải điều chỉnh giá bán ra tương ứng nhằm bảo toàn dòng vốn nhập hàng. Hiện tại, dù giá xăng dầu đã giảm nhưng nguồn hàng từ các nhà máy vẫn giữ nguyên mức giá cao, cộng với áp lực tiêu thụ mùa cao điểm xây dựng khiến giá vật liệu đến tay người dân chưa thể giảm” - ông Nguyễn Văn Huệ, chủ cửa hàng vật liệu xây dựng ở xã Thiên Cầm cho hay.

Đầu tháng 2/2026, gia đình ông Hoàng Văn Nam (xã Cẩm Xuyên) lên kế hoạch xây dựng căn nhà một tầng với tổng diện tích sàn 260m², dự toán kinh phí khoảng 1,6 tỷ đồng. Tuy nhiên, trước đà tăng mạnh của thị trường vật liệu, tổng mức đầu tư hiện đã chạm ngưỡng 1,8 tỷ đồng. Khoản chênh lệch gần 200 triệu đồng phát sinh trong thời gian ngắn không chỉ làm đảo lộn kế hoạch tài chính mà còn buộc chủ đầu tư phải tính toán lại lộ trình thi công để thích ứng với bão giá.

“Trước biến động tăng giá nằm ngoài dự tính của thị trường vật liệu xây dựng, gia đình tôi buộc phải điều chỉnh lại kế hoạch tài chính. Thay vì hoàn thiện đồng bộ như dự định, chúng tôi ưu tiên tập trung nguồn lực cho các hạng mục cốt yếu của công trình; đồng thời tạm hoãn việc mua sắm nội thất và các phần trang trí chưa thực sự cấp thiết để đảm bảo tiến độ xây dựng trong khả năng tài chính hiện có” - ông Nam chia sẻ.

Không chỉ người dân, các nhà thầu cũng chật vật giữa “làn sóng” vật liệu tăng giá. Ông Phan Ngọc Thịnh - đại diện Công ty CP Xây dựng Thương mại Bắc Á (xã Cẩm Bình) cho hay: “Trong cơ cấu giá thành xây dựng, chi phí vật liệu chiếm từ 60-70%, nên mọi biến động giá đầu vào đều trực tiếp tác động tới lợi nhuận. Đối với những hợp đồng trọn gói đã ký kết theo đơn giá cố định, đơn vị phải nỗ lực tối ưu hóa quy trình thi công, thậm chí chấp nhận bù lỗ để giữ vững uy tín và đảm bảo tiến độ công trình theo đúng cam kết với chủ đầu tư”.

Trước diễn biến của giá vật liệu xây dựng, thời gian qua, Sở Xây dựng đã chủ động tham mưu UBND tỉnh triển khai nhiều giải pháp quản lý, điều hành và bình ổn thị trường theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng. Đặc biệt, đơn vị đã ban hành văn bản chỉ đạo tăng cường quản lý giá vật liệu trên địa bàn. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm chuyển từ cơ chế theo dõi, kiểm tra theo từng đợt sang cơ chế quản lý thường xuyên, liên tục; hạn chế tình trạng đầu cơ, tăng giá bất hợp lý và góp phần ổn định thị trường.

“Tới đây, đơn vị sẽ tăng cường công tác dự báo thị trường để tham mưu điều hành giá kịp thời. Sở cũng sẽ nâng cao chất lượng khảo sát, kiểm chứng thông tin giá; tiếp nhận phản ánh của chủ đầu tư, nhà thầu, doanh nghiệp và người dân để rà soát, điều chỉnh khi cần thiết. Bên cạnh đó, phối hợp với các lực lượng kiểm tra việc niêm yết giá, bán theo giá niêm yết, xuất hóa đơn đúng với giá trị giao dịch, kiên quyết xử lý nghiêm hành vi đầu cơ, găm hàng, nâng giá bất hợp lý” - ông Nguyễn Ngọc Tú, Phó Trưởng phòng Quản lý hoạt động xây dựng (Sở Xây dựng) thông tin.