Vụ hè thu 2026, ông Lê Văn Hải (thôn Hưng Trung, xã Cẩm Hưng) sản xuất trên diện tích 3 mẫu lúa. Qua thăm đồng, ông Hải phát hiện một số diện tích đã bị sâu cuốn lá tấn công.
Ông Hải cho biết: “Sâu cuốn lá đợt 1 đã gây hại cục bộ lúa hè thu tại khu vực chân ruộng gieo cấy dày. Tôi sẽ bám đồng thường xuyên để chủ động phun phòng trừ phù hợp”.
Theo thông tin từ Trạm Bảo vệ thực vật và Thú y khu vực VIII, hiện nay, sâu cuốn lá nhỏ lứa 1 xuất hiện tại nhiều địa phương như Cẩm Hưng, Yên Hòa, Thiên Cầm..., chủ yếu ở giai đoạn nhộng và trưởng thành.
Bà Trần Thị Trang - cán bộ kỹ thuật Trạm Bảo vệ thực vật và Thú y khu vực VIII cho biết: “Thời điểm này, lúa đang đẻ nhánh rộ, bộ lá phát triển mạnh nên chưa cần tiến hành phun trừ sâu cuốn lá đợt 1. Tuy nhiên, trạm cũng đã hướng dẫn chính quyền địa phương và người dân tăng cường thăm đồng, theo dõi sát diễn biến, bởi dự báo sâu cuốn lá nhỏ lứa 2 sẽ xuất hiện từ ngày 3 - 7/7. Đây là lứa sâu có khả năng gây hại trong giai đoạn lúa làm đòng, ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng suất cây trồng. Bà con cần căn cứ mật độ gây hại thực tế để quyết định các biện pháp phòng trừ phù hợp”.
Tại xã Đồng Tiến, người dân cũng đang tăng cường thăm đồng để theo dõi diễn biến sâu bệnh. Ông Nguyễn Văn Thành (thôn Hồng Dinh, xã Đồng Tiến) cho biết: “Hiện nay, rầy nâu, rầy lưng trắng đã bắt đầu xuất hiện từng đám nhỏ và tập trung ở phần gốc lúa. Chúng chích hút nhựa cây, làm lúa sinh trưởng kém, lá vàng úa. Trong vài tuần tới, có thể mật độ rầy sẽ tăng cao hơn”.
Hiện nay, lúa hè thu trên địa bàn Hà Tĩnh đang bước vào giai đoạn đẻ nhánh rộ. Theo kết quả điều tra của cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương, nhiều đối tượng dịch hại đã xuất hiện và gây hại như ốc bươu vàng, chuột, sâu cuốn lá, rầy nâu, rầy lưng trắng...
Trong đó, sâu cuốn lá lứa 1 xuất hiện tại một số địa phương với mật độ phổ biến từ 5 - 7 con/m², nơi cao từ 10 - 15 con/m²; cục bộ trên những chân ruộng gieo cấy sớm, lúa sinh trưởng xanh tốt, mật độ lên tới 30 - 40 con/m², tổng diện tích nhiễm khoảng 25 ha.
Theo dự báo của ngành chuyên môn, thời tiết nắng nóng xen kẽ các đợt mưa rào trong thời gian tới sẽ tiếp tục tạo điều kiện cho các đối tượng dịch hại phát sinh và lây lan trên diện rộng, tác động tiêu cực sự sinh trưởng, phát triển của cây lúa.
Đáng lưu ý, sâu cuốn lá nhỏ lứa 2 được dự báo nở rộ từ đầu tháng 7, trùng với giai đoạn lúa đứng cái, làm đòng. Đây là thời điểm sâu có thể gây hại trực tiếp lên bộ lá công năng, đặc biệt là lá đòng, ảnh hưởng đến quá trình quang hợp và năng suất lúa.
Bên cạnh đó, rầy nâu và rầy lưng trắng cũng được dự báo phát sinh mạnh trong thời gian tới. Khi lúa bước vào giai đoạn đứng cái - làm đòng, mật độ rầy sẽ tăng nhanh, cao điểm gây hại dự kiến từ đầu tháng 8 trở đi. Nếu không được phát hiện và phòng trừ kịp thời, rầy có thể gây hiện tượng cháy rầy trên diện rộng, làm giảm năng suất và sản lượng lúa.
Ngoài các đối tượng sâu bệnh trên lúa, ngành chuyên môn cũng khuyến cáo người dân nâng cao cảnh giác với châu chấu tre. Đây là loài có khả năng di chuyển nhanh, sức phá hại lớn và khó kiểm soát. Châu chấu tre thường phát sinh, gây hại từ tháng 5 đến tháng 9 hằng năm tại các khu vực ven rừng tre, giang. Khi nguồn thức ăn khan hiếm, chúng có thể di chuyển sang khu vực sản xuất nông nghiệp, gây hại trên lúa, hoa màu, mía và nhiều loại cây trồng khác.
Trước nguy cơ dịch hại gia tăng trên lúa hè thu, Sở NN&MT Hà Tĩnh vừa có văn bản số 4819/SNNMT-TTCN đề nghị các đơn vị liên quan và UBND các xã, phường tập trung chỉ đạo sản xuất, triển khai đồng bộ các biện pháp phòng trừ.
Bà Hồ Thị Thủy - Trưởng phòng Bảo vệ thực vật, Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi (Sở NN&MT Hà Tĩnh) cho biết: “Các địa phương cần tăng cường điều tra, phát hiện, theo dõi và giám sát chặt chẽ tình hình dịch hại để chủ động xử lý kịp thời, dứt điểm diện tích bị nhiễm; hướng dẫn nông dân áp dụng các biện pháp kỹ thuật phòng trừ hiệu quả, chăm sóc và bón phân cân đối nhằm tạo điều kiện cho cây lúa sinh trưởng, phát triển tốt, nâng cao khả năng chống chịu sâu bệnh. Đồng thời, quan tâm tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn và ký cam kết đối với người sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đảm bảo đúng nguyên tắc, quy định và tăng cường công tác quản lý, hoạt động kinh doanh, buôn bán, sử dụng vật tư nông nghiệp trên địa bàn”.
Trong bối cảnh thời tiết tiếp tục diễn biến phức tạp, nguy cơ sâu bệnh phát sinh và gây hại trên cây lúa là rất lớn. Vì vậy, việc chủ động dự báo, giám sát đồng ruộng và triển khai các biện pháp phòng trừ theo khuyến cáo của chuyên môn sẽ là yếu tố quyết định giúp bảo vệ năng suất, sản lượng lúa hè thu 2026, góp phần ổn định sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh.
