Nỗ lực vượt qua “bài test” khắc nghiệt
Thời gian qua, cộng đồng doanh nghiệp Hà Tĩnh liên tiếp đối mặt thách thức, ảnh hưởng trực tiếp tới sản xuất - kinh doanh. Từ cuối năm 2025 lại nay, mặt bằng lãi suất cho vay của các ngân hàng tăng khiến doanh nghiệp “đội” chi phí.
Đến tháng 3/2026, “cú sốc mới” xuất hiện khi giá xăng dầu tăng mạnh do ảnh hưởng xung đột Trung Đông. Từ đây, kéo theo hệ lụy dây chuyền: chi phí vận tải tăng, nguyên liệu nhập khẩu đắt đỏ, thời gian giao hàng kéo dài… bủa vây doanh nghiệp.
Ông Lê Quốc Khánh - Tổng Giám đốc Công ty CP Dược Hà Tĩnh cho biết: “Nguyên liệu hóa dược phần lớn có nguồn gốc từ dầu mỏ, căng thẳng ở Trung Đông đã khiến giá nguyên liệu tăng mạnh, nguồn cung khan hiếm. Để không đứt gãy chuỗi sản xuất, đơn vị cân đối nguồn lực để tích trữ nguyên liệu. Cùng đó, chúng tôi sắp xếp lại kế hoạch sản xuất khoa học hơn, cắt giảm các chi phí không cần thiết; tập trung mở rộng thị trường nội địa và xuất khẩu, hướng tới các thị trường mới ở Tây Á, Trung Đông…”.
Tổng Công ty Khoáng sản và Thương mại Hà Tĩnh (Mitraco Hà Tĩnh) là doanh nghiệp đa ngành nên phải chịu tác động trên nhiều “mặt trận”. Trong đó, lĩnh vực sản xuất thức ăn chăn nuôi - vốn phụ thuộc hơn 90% nguyên liệu nhập khẩu bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Giá nguyên liệu tăng vọt, nguồn cung khan hiếm khiến chi phí sản xuất thức ăn chăn nuôi “leo thang”. Cùng đó, mảng chế biến thạch cao cũng gặp khó do chi phí vận chuyển tăng đột biến, còn hoạt động logistics bị tác động vì sản lượng hàng hóa qua cảng Lào - Việt sụt giảm…
Ông Nguyễn Anh Thắng - Tổng Giám đốc Mitraco Hà Tĩnh cho hay: “Chi phí nguyên, nhiên liệu đầu vào tăng đã ảnh hưởng tiêu cực, toàn diện đến hoạt động sản xuất - kinh doanh. Nhận định khó khăn, Tổng Công ty triển khai đồng bộ, hiệu quả nhiều giải pháp như: cân đối nguồn lực, tập trung tích trữ nguyên liệu phục vụ dây chuyền sản xuất thức ăn chăn nuôi ổn định; làm việc với các khách hàng, đơn vị vận tải để cùng tháo gỡ khó khăn, đưa ra mức giá phù hợp. Đồng thời, nghiên cứu và điều chỉnh quy trình, các phương án sản xuất theo hướng tiết giảm tiêu hao nguyên, nhiên liệu; điều chỉnh kế hoạch sản xuất phù hợp trong điều kiện nhiều thách thức”.
Nếu khối sản xuất chịu áp lực từ nguyên liệu, thì doanh nghiệp xây lắp lại bị “siết chặt” bởi chi phí nhiên liệu. Giá xăng dầu tăng đột biến trong thời gian ngắn đã khiến nhiều công trình “đội” chi phí ngoài dự toán.
Ông Đặng Thế Vinh - Phó Giám đốc Công ty CP Thảo Nguyên chia sẻ: “Phần lớn hợp đồng xây dựng được ký từ trước, theo hình thức trọn gói nên đơn vị gần như không thể điều chỉnh giá. Trong bối cảnh đó, chúng tôi chọn giải pháp bố trí nhân lực làm việc khoa học, tối ưu hóa vận hành, hạn chế tiêu hao nhiên liệu; tự gánh phần chi phí phát sinh, thậm chí chấp nhận bù lỗ để đảm bảo tiến độ, giữ uy tín với đối tác”.
Định vị lại chiến lược phát triển
Theo ông Nguyễn Văn Long - Phó Trưởng phòng Đăng ký kinh doanh (Sở Tài chính): Quý I/2026, Hà Tĩnh có 118 doanh nghiệp giải thể và 264 doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động. Đây không chỉ là hệ quả của những biến động kinh tế ngắn hạn mà còn xuất phát từ những điểm yếu đã tồn tại cố hữu đối với không ít doanh nghiệp địa phương như: quy mô nhỏ, năng lực tài chính hạn chế, công nghệ lạc hậu, trình độ quản trị yếu, sản xuất - kinh doanh theo “lối mòn”...
Bởi vậy, những thách thức hiện tại cũng là cơ hội để doanh nghiệp “nhìn lại mình”, tái cấu trúc, nâng cao năng lực và định vị lại chiến lược phát triển. Những doanh nghiệp linh hoạt, dám thay đổi để thích ứng với sự biến động của nền kinh tế sẽ không chỉ vượt qua khó khăn, mà còn có cơ hội bứt phá khi thị trường phục hồi.
Hà Tĩnh hiện có hơn 11.300 doanh nghiệp đang hoạt động trong nền kinh tế, song số đơn vị hiệu quả chưa nhiều. Khi “sức đề kháng” còn yếu, doanh nghiệp rất dễ “tổn thương” trước biến động thị trường. Trong bối cảnh đó, các giải pháp ngắn hạn như: cắt giảm chi phí hay thu hẹp quy mô sản xuất chỉ mang tính tạm thời.
Nếu khó khăn kéo dài, doanh nghiệp buộc phải chuyển sang tư duy dài hạn với “bài toán” tái cấu trúc toàn diện hoạt động. Trước hết là tái cấu trúc tổ chức bằng việc sắp xếp lại bộ máy theo hướng tinh gọn, hiệu quả; kế đến là tái cấu trúc tài chính, chủ động các nguồn lực đầu tư. Cùng đó, doanh nghiệp cần xác định tái cấu trúc hoạt động, tức là thay đổi quy trình sản xuất - kinh doanh, quy trình vận hành, tăng cường chuyển đổi số nhằm tối ưu hóa chuỗi cung ứng…
Ông Lê Tiến Sơn - Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh cho rằng: “Trong bối cảnh nền kinh tế nhiều biến động khó lường, doanh nghiệp cần chú trọng cân đối nguồn lực, đầu tư đổi mới công nghệ theo hướng tự động hóa nhằm nâng cao năng suất, giá trị. Ngoài ra, việc chuẩn hóa chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế giúp doanh nghiệp “rộng cửa” ra thị trường toàn cầu, gia tăng giá trị hàng hóa địa phương.
Việt Nam đã ký kết 17 hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (FTA), kết nối với hơn 60 nền kinh tế trên thế giới, nhưng sản phẩm “made in Hà Tĩnh” vẫn chưa có mặt tại nhiều quốc gia. Bởi vậy, việc tận dụng tối đa các FTA, tạo cơ hội để mở rộng thị trường xuất khẩu là chiến lược tiềm năng mà doanh nghiệp cần hướng tới. Đồng thời, cần khai thác tối đa thị trường nội địa, gia tăng sức mua trong nước để giảm phụ thuộc khi thị trường xuất khẩu biến động”.
