Dự án cao tốc Bắc – Nam phía Đông giai đoạn 2021 – 2025 đi qua Hà Tĩnh có 3 dự án thành phần gồm: Bãi Vọt – Hàm Nghi, Hàm Nghi – Vũng Áng và Vũng Áng – Bùng với tổng chiều dài 102,38 km. Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh còn có tuyến đường song hành, kết nối cao tốc (đường Ngô Quyền – đường tỉnh 550, đường tỉnh 550 – Hàm Nghi kéo dài và đường Cẩm Quan – quốc lộ 1) dài 12,18 km.
Để phục vụ triển khai dự án cao tốc Bắc - Nam, Hà Tĩnh cần thu hồi 912 ha đất các loại với gần 9.500 hộ dân bị ảnh hưởng, cất bốc hơn 1.000 mồ mả, xây dựng 26 khu tái định cư, 4 nghĩa trang, di dời nhiều công trình, hạ tầng kỹ thuật khác, trong đó có hệ thống lưới điện cao thế.
Dù quá trình thực hiện công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) gặp không ít khó khăn khi diện tích đất cần thu hồi lớn, phức tạp, liên quan tới quyền lợi của hàng nghìn hộ dân trong khi thời hạn mà Chính phủ, Bộ GTVT, nay là Bộ Xây dựng, đưa ra gấp rút nhưng Hà Tĩnh với những cách làm hay, sáng tạo, hiệu quả đã từng bước tháo gỡ các vướng mắc để kịp thời bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư, nhà thầu triển khai thi công.
Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Lê Anh Sơn, ngay từ những ngày đầu triển khai công tác GPMB, Tỉnh ủy, UBND tỉnh yêu cầu các đơn vị, địa phương phải xem đây là nhiệm vụ quan trọng, cần tập trung cao để dự án triển khai thuận lợi. Với việc huy động cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc, sự hỗ trợ tích cực từ các bộ, ngành Trung ương, chủ đầu tư, nhà thầu và sự đồng thuận, sẻ chia từ người dân, nhất là những hộ dân nằm trong phạm vi GPMB dự án, Hà Tĩnh đã bàn giao mặt bằng đạt trên 80%, góp phần cho công trình trọng điểm quốc gia được khởi công đúng kế hoạch (1/1/2023).
Thời gian sau đó, để dự án được triển khai thuận lợi, thông suốt, các đơn vị, địa phương ở Hà Tĩnh tiếp tục tập trung cao cho công tác GPMB với mục tiêu sớm bàn giao 100% cho chủ đầu tư. Trong quá trình thực hiện chính sách, quy định về đền bù, hỗ trợ, tái định cư dự án cao tốc Bắc – Nam trên địa bàn Hà Tĩnh đã phát sinh nhiều khó khăn.
Tuy vậy, với sự nỗ lực, quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị, tới nay, Hà Tĩnh đã bàn giao mặt bằng cao tốc Bắc – Nam đạt 99,98%, trong đó, các địa phương: Đức Thọ, Can Lộc, Thạch Hà, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh và TX Kỳ Anh đã hoàn thành 100%; riêng TP Hà Tĩnh đạt 96,85%.
Tỉnh cũng đã hoàn thành bàn giao mặt bằng 2 trạm dừng nghỉ trên cao tốc Diễn Châu - Bãi Vọt ở xã Yên Hồ, huyện Đức Thọ với diện tích 5 ha và cao tốc Hàm Nghi - Vũng Áng ở xã Cẩm Hưng, huyện Cẩm Xuyên với diện tích 10 ha.
Việc di dời các công trình, hạ tầng kỹ thuật cùng đã cơ bản hoàn thành, gồm cả hệ thống lưới điện cao thế – vốn rất phức tạp khi mất thời gian, trình tự thủ tục và liên quan nhiều đơn vị ở Trung ương.
Việc sớm có mặt bằng sạch góp phần cho 3 dự án thành phần cao tốc Bắc - Nam qua Hà Tĩnh đang được triển khai đảm bảo tiến độ, trong đó, 2 đoạn cao tốc Bãi Vọt – Hàm Nghi, Hàm Nghi – Vũng Áng dự kiến được thông xe vào dịp 30/4 này, còn đoạn cao tốc Vũng Áng – Bùng phấn đấu thông xe vào ngày 30/9.
Trong các cuộc kiểm tra tiến độ triển khai dự án cao tốc Bắc - Nam, Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng) đều ghi nhận, biểu dương những nỗ lực, quyết tâm của Hà Tĩnh trong thực hiện công tác GPMB khi luôn nằm trong “top” những địa phương có khối lượng bàn giao mặt bằng đạt tỷ lệ cao. Đây là 1 trong 2 yếu tố (cùng với nguồn vật liệu xây dựng) giúp quá trình thi công thuận lợi, thông suốt.
Theo tìm hiểu, phần mặt bằng dự án cao tốc Bắc – Nam qua Hà Tĩnh hiện còn vướng 3 vị trí tại 2 tuyến đường song hành, kết nối cao tốc (tuyến đường Ngô Quyền – đường tỉnh 550 và tuyến đường tỉnh 550 – Hàm Nghi kéo dài) đoạn qua TP Hà Tĩnh.
Cụ thể, trên 2 tuyến đường này còn một số ngôi mộ ở nghĩa trang xã Thạch Đài; 2 thửa đất của 1 hộ dân và phần đất của doanh nghiệp than, chưa được bàn giao.
Phó Chủ tịch UBND TP Hà Tĩnh Lê Quang Đức cho hay: Với các ngôi mộ ở nghĩa trang Thạch Đài, dòng họ đang tiến hành cất bốc; 2 thửa đất của hộ dân, địa phương đang chờ nguồn vốn GPMB cao tốc năm 2025 để tiến hành chi trả. Thành phố cũng đang làm việc với doanh nghiệp than để tiến hành chi trả tiền bồi thường GPMB.
Theo ông Lê Quang Đức, để sớm hoàn thành công tác GPMB dự án cao tốc Bắc – Nam theo chỉ đạo của tỉnh, TP Hà Tĩnh đang tập trung cao cho những phần việc cuối cùng để có thể bàn giao cho chủ đầu tư, nhà thầu thi công thuận lợi.
