Vừa qua, tại Trường THPT Hà Huy Tập, lễ phát động Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam do Sở VH-TT&DL phối hợp tổ chức, đã mở ra những sắc màu của tri thức. Không gian buổi lễ là những gian trưng bày sách nối dài, những cuốn sách còn thơm mùi giấy mới và cả những ánh mắt háo hức của hàng trăm học sinh (HS) các cấp học trên địa bàn các xã Cẩm Xuyên, Cẩm Hưng, Cẩm Lạc… khi bước vào “ngày hội của những trang sách”.
Lễ phát động năm nay còn có chương trình tọa đàm với chủ đề: “Phát triển văn hóa đọc - nền tảng xây dựng xã hội học tập”. Thông qua vai trò dẫn dắt của TS. Vũ Thùy Dương - Trưởng khoa Xuất bản (Học viện Báo chí và Tuyên truyền), câu chuyện văn hóa đọc không dừng lại ở việc khuyến khích đọc sách, mà mở rộng ra một tầm nhìn lớn hơn: hình thành năng lực tự học, học tập suốt đời trong mỗi học sinh nói riêng và độc giả nói chung.
Em Nguyễn Thị Yến Nhi - lớp 11A1 chia sẻ: “Xuyên suốt chuỗi sự kiện Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, chúng em không chỉ được giới thiệu sách mà còn được nghe chia sẻ về cách đọc hiệu quả, cách chọn sách phù hợp, nhất là cách đến với sách trong thời đại công nghệ số. Điều đó khiến em thấy vai trò, ý nghĩa quan trọng của việc đọc sách trong phục vụ học tập và cuộc sống của mình”.
Sức lan tỏa của không gian văn hóa đọc tiếp tục được nối dài ở nhiều trường học khác. Tại Trường Tiểu học Đồng Lộc (xã Đồng Lộc), ngày hội đọc sách trở thành một không gian trải nghiệm thú vị, giúp mỗi HS thêm yêu thích khám phá tri thức từ mỗi trang sách. Trong không khí hào hứng, giữa sân trường, từng nhóm HS hăng say đọc sách hoặc tham gia trò chơi tìm hiểu kiến thức, giới thiệu cuốn sách mình yêu thích.
Cô Phan Thị Thu Thủy - Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đồng Lộc chia sẻ: “Chúng tôi xác định, muốn phát triển văn hóa đọc thì phải bắt đầu từ việc tạo hứng thú cho HS. Thời gian qua, nhà trường đã tổ chức nhiều chương trình khuyến đọc, tạo ra các không gian thư viện xanh, thư viện thân thiện để giúp HS thêm hứng thú. Khi các em thấy đọc sách là niềm vui, là trải nghiệm, thì thói quen đọc sẽ hình thành một cách tự nhiên”.
Cách làm ấy giúp công tác phát triển văn hóa đọc tại Trường Tiểu học Đồng Lộc đạt hiệu quả rõ rệt. Nhiều HS chủ động dành thời gian đến thư viện đọc hoặc mượn sách về nhà. Phụ huynh cũng tích cực hưởng ứng, đưa thói quen đọc sách thành nhu cầu tự thân trong mỗi HS.
Nếu nhà trường là nơi khơi nguồn, thì hệ thống thư viện chính là “bệ đỡ” để văn hóa đọc lan tỏa bền vững. Những năm gần đây, Thư viện tỉnh Hà Tĩnh không chỉ phục vụ bạn đọc tại chỗ, mà còn chủ động đưa sách đến gần hơn với cộng đồng thông qua hàng trăm chuyến xe thư viện lưu động, phối hợp với trường học, nhà văn hóa phục vụ nhiều đối tượng bạn đọc. Đặc biệt, việc phát triển thư viện số đang mở ra những cơ hội tiếp cận tri thức mới. Hiện nay, Thư viện tỉnh đã cung cấp khoảng 3.000 bản sách điện tử miễn phí trên nền tảng trực tuyến; riêng năm 2025 ghi nhận hơn 11.000 lượt truy cập.
Ông Mai Quốc Quyền - Giám đốc Thư viện tỉnh Hà Tĩnh cho biết: “Chúng tôi đang phát triển thư viện theo hướng hiện đại, kết hợp giữa sách truyền thống và tài nguyên số. Năm 2026, thư viện phấn đấu bổ sung thêm 120 đầu sách điện tử, nâng tổng số lên hơn 3.120 đầu sách, giúp người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, tiếp cận tri thức thuận tiện, mọi lúc, mọi nơi”.
Trong bối cảnh công nghệ phát triển, việc đọc không còn bó hẹp trong không gian thư viện. Những cuốn sách điện tử, những nền tảng số đang mở ra một cách tiếp cận mới, linh hoạt, gần gũi hơn với người trẻ. Đó cũng là cách để văn hóa đọc không bị “tụt lại” trước nhịp sống số hóa.
Từ những hoạt động cụ thể ở cơ sở, câu chuyện văn hóa đọc ở Hà Tĩnh đang được nhìn nhận ở tầm chiến lược.
Ông Nguyễn Công Thành - Phó Giám đốc Sở VH-TT&DL nhấn mạnh: “Phát triển văn hóa đọc không chỉ là nhiệm vụ của ngành văn hóa hay giáo dục, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Ở góc độ khác, đây còn là một trong những giải pháp căn cốt để xây dựng con người Hà Tĩnh trong giai đoạn mới. Vì vậy, phát triển văn hóa đọc phải gắn với xây dựng xã hội học tập, thúc đẩy tinh thần tự học, học tập suốt đời trong Nhân dân. Hà Tĩnh sẽ tập trung vào các nhóm giải pháp như: Đẩy mạnh chuyển đổi số trong hệ thống thư viện; xây dựng mạng lưới không gian đọc đa dạng; tăng cường phối hợp giữa nhà trường - gia đình - xã hội; đổi mới các hoạt động khuyến đọc theo hướng trải nghiệm, sáng tạo… để khơi mạch tri thức từ những trang sách và nuôi dưỡng văn hóa đọc trong cộng đồng”.