Sớm gỡ vướng để 24 hộ dân được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

Giữa vùng đồi tiểu khu 186, khu vực đồi Ba Cạnh (thuộc thôn 7, xã Hương Phố - trước đây là xã Hương Thủy, huyện Hương Khê), những vườn cây xanh tốt trải dài theo sườn đồi – thành quả của hàng chục năm khai khẩn, vun trồng của người dân. Từ những triền đồi hoang hóa ban đầu, nhiều gia đình đã đổ bao công sức gây dựng nên những vườn cây trĩu quả, tạo nguồn sinh kế ổn định cho cả gia đình. Thế nhưng, sau hơn 40 năm gắn bó và canh tác trên mảnh đất này, điều mà 24 hộ dân nơi đây vẫn mòn mỏi chờ đợi là một tờ “sổ đỏ” để chính thức yên tâm với mảnh đất mình đã khai khẩn.

Ông Phạm Văn Thắng (SN 1961) chia sẻ: “Hơn 40 năm gắn bó với mảnh đất này, gia đình tôi vẫn chưa được cấp sổ chứng nhận quyền sử dụng đất. Vì vậy, dù muốn đầu tư bài bản hay mở rộng sản xuất cũng rất khó, lúc nào cũng thấp thỏm vì đất chưa có giấy tờ”.

Cùng gia đình ông Thắng, 23 hộ dân khác tại thôn 7 cũng đang sản xuất trên diện tích đất khai hoang tại tiểu khu 186 và mong muốn sớm được xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để yên tâm đầu tư phát triển sản xuất.

Theo tìm hiểu, từ những năm 1980, nhiều cựu chiến binh thực hiện chủ trương của địa phương đã lên tiểu khu 186, đồi Ba Cạnh khai hoang lập nghiệp. Trước năm 1993, khu vực này đã có 24 hộ dân cải tạo đất để sản xuất và ổn định cuộc sống.

Tuy nhiên, đến cuối năm 1993, dịch sốt rét bùng phát và kéo dài khiến nhiều người tử vong, buộc nhiều hộ phải rời khu vực này để tìm nơi sinh sống khác. Dù vậy, vùng đất đồi Ba Cạnh vẫn gắn bó với sinh kế của nhiều gia đình; hằng ngày, người dân vẫn quay trở lại canh tác trên diện tích đất mà họ đã khai phá trước đó.

Quá trình sử dụng đất của người dân tại khu vực đồi Ba Cạnh sau đó phát sinh nhiều vướng mắc liên quan đến hồ sơ pháp lý. Trong đó, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Công ty Sản xuất kinh doanh Thông Hà Tĩnh (sau này là Công ty TNHH MTV Cao su Hương Khê – Hà Tĩnh) vào năm 2003 lại bao gồm cả khu đất tại đồi Ba Cạnh – nơi người dân đã khai hoang, sản xuất từ nhiều năm trước. Từ đó, giữa diện tích đất do doanh nghiệp quản lý và phần đất người dân đang canh tác nảy sinh sự chồng lấn nhất định.

Trước thực tế đó, nhiều hộ dân đã nhiều lần kiến nghị lên các cấp chính quyền đề nghị xem xét, làm rõ ranh giới và nguồn gốc sử dụng đất. Bà Nguyễn Thị Nga - một trong 24 hộ khai hoang ở đồi Ba Cạnh cho biết: "Từ năm 2008 đến nay, dù đã làm nhiều đơn kiến nghị cũng như phản ánh tại các cuộc tiếp xúc cử tri nhưng mong muốn được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất của chúng tôi vẫn chưa thành hiện thực".

Đến năm 2016 các hộ dân và phía công ty, với sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, đã thống nhất phân định lại ranh giới, tách bạch giữa phần đất doanh nghiệp quản lý với khoảng 23 ha đất khai hoang của người dân tại đồi Ba Cạnh.

Ông Đậu Viết Trường - Trưởng phòng Đầu tư kinh doanh Công ty TNHH MTV Cao su Hương Khê - Hà Tĩnh thông tin: “Năm 2016, khi thực hiện đo đạc, cắm mốc lại ranh giới theo Quyết định 118 của Chính phủ, công ty đã rà soát, bóc tách diện tích các hộ dân ra khỏi phần đất do doanh nghiệp quản lý, đồng thời có văn bản đề nghị bàn giao diện tích này về cho địa phương”.

Tuy nhiên, sau nhiều năm, việc bàn giao diện tích này về địa phương vẫn chưa được thực hiện. Trong khi đó, theo Quyết định số 127 ngày 11/1/2021 của UBND tỉnh Hà Tĩnh về việc công nhận quyền sử dụng đất và chuyển sang hình thức thuê đất đối với phần diện tích Công ty TNHH MTV Cao su Hương Khê đang sử dụng vào mục đích lâm nghiệp; diện tích đất người dân đang canh tác tại tiểu khu 186 được xác định không nằm trong phần đất doanh nghiệp được thuê.

Trao đổi về nội dung này, Chủ tịch UBND xã Hương Phố Nguyễn Xuân Quyền cho biết: "Các hộ dân tại tiểu khu 186, khu vực đồi Ba Cạnh không có giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất theo quy định nhưng thực tế việc người dân lên khai hoang, sản xuất từ những năm 1980 là có thật. Quá trình rà soát trước đây, người dân và Công ty TNHH MTV Cao su Hương Khê - Hà Tĩnh đã thống nhất phân định ranh giới diện tích đất. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có quyết định thu hồi diện tích này để bàn giao về địa phương quản lý nên xã chưa có cơ sở để đề xuất cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân.

Luật Đất đai sửa đổi năm 2024 quy định: trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ổn định mà không có giấy tờ về quyền sử dụng đất nhưng nếu chứng minh được quá trình khai hoang, sử dụng đất lâu dài, không có tranh chấp và phù hợp với quy hoạch thì vẫn có thể được xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định.

Luật sư Phan Văn Chiều, Giám đốc Công ty Luật TNHH Hà Châu cho rằng: “Việc doanh nghiệp và người dân đã thống nhất phân định ranh giới, tách phần diện tích đất khai hoang của các hộ dân ra khỏi diện tích do doanh nghiệp quản lý là cơ sở quan trọng để các cơ quan chức năng xem xét giải quyết quyền lợi cho người dân theo đúng quy định của pháp luật”.

Qua tìm hiểu, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân tại tiểu khu 186 hiện phụ thuộc vào thủ tục thu hồi phần diện tích đất này từ Công ty TNHH MTV Cao su Hương Khê - Hà Tĩnh để bàn giao về địa phương quản lý. Tuy nhiên, theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh, việc thu hồi diện tích đất giao trả của Công ty TNHH MTV Cao su Hương Khê – Hà Tĩnh không thể thực hiện nhỏ lẻ theo từng khu vực mà phải tiến hành đồng bộ nên dẫn đến tình trạng trên.

Ông Phan Công Quyền - Phó Trưởng phòng Quản lý Đất đai, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh chia sẻ: "Hiện nay, các cơ quan chuyên môn đang phối hợp với Công ty TNHH MTV Cao su Hương Khê - Hà Tĩnh và chính quyền địa phương hoàn thiện hồ sơ để trình UBND tỉnh thu hồi diện tích đất doanh nghiệp bàn giao về cho địa phương quản lý, dự kiến hoàn thành trong quý I/2026. Sau khi hoàn tất các thủ tục liên quan, ngành chức năng sẽ hướng dẫn xã Hương Phố rà soát hiện trạng sử dụng đất để xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân theo quy định".

Sau hơn 40 năm khai hoang, gắn bó với vùng đất đồi Ba Cạnh, điều mà 24 hộ dân nơi đây mong mỏi nhất là sớm được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để yên tâm sản xuất, ổn định cuộc sống lâu dài. Người dân kỳ vọng những vướng mắc kéo dài nhiều năm qua sớm được tháo gỡ, để mảnh đất họ đã dày công gây dựng có được sự thừa nhận hợp pháp.