Sáng ngày đầu tiên của tháng 6, không khí tại Trại giam Xuân Hà (Cục C10, Bộ Công an) tất bật hơn thường lệ. Trước sảnh Phân trại số 1, công tác kiểm kê quần áo, rà soát các loại giấy tờ tuỳ thân, chuẩn bị tiền mặt... được đội ngũ cán bộ tiến hành chu đáo, bài bản. Cùng lúc đó, nhiều phạm nhân bận rộn sắp xếp đồ đạc, dọn dẹp lại khu vực buồng giam, tranh thủ nói lời chia tay với các bạn tù.
Trước giờ diễn ra lễ công bố quyết định đặc xá năm 2026 của Chủ tịch nước, gương mặt T.X.T. (SN 1992, trú phường Vũng Áng) ánh lên vẻ rạng ngời. "Từ khi biết mình có tên trong danh sách được đặc xá, em đếm ngược từng ngày trở về với gia đình. Qua thông báo của cán bộ quản giáo, vợ và 4 con của em đã có mặt từ sớm để chờ giây phút đoàn tụ. Trong thời khắc đặc biệt này, em vô cùng hạnh phúc", T. chia sẻ.
Cảm xúc này của T. hoàn toàn trái ngược với gần 3 năm về trước. Ngày 12/10/2023, T. bị TAND tỉnh Hà Tĩnh tuyên phạt 6 năm tù giam với tội danh "Tham ô tài sản". Những ngày đầu tiên mới vào trại, T. luôn sống trong nỗi dằn vặt. Nhưng, chính sự giáo dục, bảo ban của Ban Giám thị; sự quan tâm của cán bộ quản giáo và lời động viên cùng nhau cố gắng từ các bạn tù đã trở thành "liều thuốc" tinh thần để T. vượt qua mặc cảm. Không chỉ hoàn thành tốt công việc được phân công tại đội màu (đội sản xuất nông nghiệp, trồng trọt, làm rau màu), T. luôn ra sức phấn đấu, rèn luyện thật tốt khi thực hiện nhiệm vụ chung của trại.
Là 1 trong 97 phạm nhân tại Hà Tĩnh được trao quyết định đặc xá vào ngày 1/6, L.T.P. (SN 2007, trú phường Nam Hồng Lĩnh) vỡ oà niềm xúc động khi được gặp người thân. Với tội danh "Gây rối trật tự công cộng", tháng 8/2025, P. bắt đầu chấp hành mức án 17 tháng tù giam tại Trại tạm giam Công an tỉnh.
“Em luôn được Ban Giám thị, cán bộ quản giáo quan tâm, chỉ bảo tận tình; được phổ biến pháp luật, nội quy, quy định của cơ sở giam giữ; quyền và nghĩa vụ của phạm nhân; giá trị của lao động đối với đời sống của con người… đặc biệt là chính sách nhân đạo của Đảng và Nhà nước đối với người phạm tội. Kết thúc thời gian chấp hành án, em đã nhìn nhận được nhiều giá trị của cuộc sống và tự thấy bản thân mình trưởng thành hơn rất nhiều”, P. trải lòng.
Trong lễ công bố tại Trại giam Xuân Hà và Trại tạm giam Công an tỉnh, các phạm nhân đại diện cho người được đặc xá chung lời bày tỏ: Trong mỗi chúng ta, ai cũng từng có lúc lầm lỡ, song, điều quan trọng nhất là biết vươn lên sau vấp ngã. Quyết định đặc xá không đơn thuần là văn bản pháp lý mà thể hiện chính sách khoan hồng, nhân đạo của Đảng và Nhà nước. Đây là món quà vô giá, là cơ hội để người từng lầm lỡ trở về với cuộc sống đời thường. Đặc xá mới chỉ là bước khởi đầu của hành trình hướng thiện và phía trước vẫn còn rất nhiều khó khăn, thách thức.
Những phạm nhân được đặc xá lần này đều có quá trình cải tạo tốt, nghiêm túc chấp hành nội quy, quy định. Kết quả này cũng khẳng định tinh thần nỗ lực của lãnh đạo, cán bộ Trại giam Xuân Hà và Trại tạm giam Công an tỉnh trong quá trình giáo dục, cảm hóa, tạo điều kiện để phạm nhân lao động cải tạo, sớm được trở về với người thân, gia đình và xã hội.
Trước đó, ngay sau khi có quyết định về đặc xá của Chủ tịch nước và hướng dẫn của Hội đồng tư vấn đặc xá, 2 đơn vị đã thành lập Hội đồng xét đề nghị đặc xá; tổ chức tuyên truyền, phổ biến đến từng phạm nhân và cán bộ quản giáo, niêm yết công khai đến từng buồng giam để các phạm nhân nắm bắt được chủ trương, từ đó đối chiếu với các quy định. Quá trình chấp hành án của phạm nhân dựa trên các tiêu chí như: ý thức cải tạo, kết quả lao động, học tập, chấp hành nội quy, thực hiện nghĩa vụ dân sự… Những phạm nhân đủ điều kiện, tiêu chuẩn được đơn vị tổ chức cho viết đơn đề nghị đặc xá và bản cam kết.
Để chuẩn bị các điều kiện tốt nhất cho phạm nhân được đặc xá, các cơ sở giam giữ tập trung cao cho công tác tuyên truyền pháp luật, tư vấn hướng nghiệp. Các lớp học tập cho phạm nhân được đề nghị đặc xá đã được tổ chức để phổ biến về quyền, nghĩa vụ của người được đặc xá; chính sách, quy định của pháp luật về tái hòa nhập cộng đồng; một số nội dung cơ bản của Luật Cư trú, Luật Căn cước, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, Luật An ninh mạng, Luật Xử lý vi phạm hành chính; các quy định về tái phạm, tái phạm nguy hiểm, xóa án tích, bảo vệ ANTT, phòng chống tội phạm và các tệ nạn xã hội; một số nội dung, giá trị đạo đức, kỹ năng sống. Bên cạnh đó, phạm nhân đã được giới thiệu Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg ngày 17/8/2023 của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với người chấp hành xong án phạt tù.
Trại giam Xuân Hà và Trại tạm giam Công an tỉnh cũng đã phối hợp với các đơn vị liên quan làm thủ tục cấp thẻ căn cước; phối hợp nhà mạng trao tặng sim điện thoại miễn phí cho người được đặc xá. Đồng thời, giữ mối quan hệ chặt chẽ với chính quyền địa phương, gia đình trong việc tiếp nhận, quản lý, giúp đỡ người được đặc xá tái hòa nhập cộng đồng, hạn chế tái phạm.
Đại tá Phan Đình Thành - Giám thị Trại giam Xuân Hà nhắn nhủ: "Khi trở về với gia đình, cộng đồng xã hội, người được đặc xá cần sớm ổn định cuộc sống, chấp hành nghiêm đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, làm ăn lương thiện, phấn đấu trở thành công dân có ích. Chúng tôi cũng mong muốn cấp ủy, chính quyền địa phương, lực lượng công an cơ sở và các tổ chức đoàn thể tiếp tục quan tâm, phối hợp quản lý, giáo dục, giúp đỡ người được đặc xá; tạo điều kiện thuận lợi để sớm tái hòa nhập cộng đồng. Đặc biệt, các gia đình tiếp tục là điểm tựa tinh thần, động viên, hỗ trợ để người được đặc xá khắc phục mọi khó khăn, vươn lên trong cuộc sống".
