Camera giám sát: “Hàng rào” an ninh hay “cửa ngõ” lộ thông tin?

Camera giám sát là thiết bị điện tử dùng để ghi hình, lưu trữ hoặc truyền tải hình ảnh, video phục vụ nhu cầu quan sát, theo dõi. Khi được kết nối mạng internet, người dùng có thể truy cập và xem hình ảnh từ xa thông qua điện thoại hoặc máy tính. Tuy nhiên, chính khả năng kết nối này cũng khiến camera giám sát trở thành mục tiêu bị tin tặc lợi dụng nếu không được cài đặt và bảo mật đúng cách.

Mới đây, một người dùng mạng xã hội ở tỉnh Nghệ An đã đăng tải tâm sự kèm video lên một hội nhóm bày tỏ sự hoang mang khi camera giám sát tại cửa hàng xuất hiện giọng nói của người lạ với những yêu cầu thiếu văn hóa cứ lặp đi lặp lại.

Thực tế, nhiều vụ rò rỉ dữ liệu camera đã bị phát hiện. Tháng 12/2025, hơn 4.500 video riêng tư của người dân Hàn Quốc từ camera, webcam bị đánh cắp và rao bán công khai trên mạng. Tại Việt Nam, nhiều đối tượng cũng rao bán quyền truy cập hệ thống camera với quy mô hàng chục nghìn thiết bị. Trước đó, tháng 11/2025, tại Ninh Bình từng xảy ra vụ lộ clip từ camera ghi lại khoảnh khắc riêng tư trong phòng làm việc.

Thiếu tá Trần Thuỳ Dung - Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh cho biết: “Trong quá trình sử dụng, nếu camera xuất hiện âm thanh lạ, tự xoay chuyển hoặc hình ảnh có dấu hiệu bất thường, rất có thể thiết bị đã bị xâm nhập. Từ dữ liệu bị lộ lọt, các đối tượng có thể lợi dụng để tống tiền, chiếm đoạt tài sản, trộm cắp… gây mất an ninh, trật tự xã hội. Người dùng tuyệt đối không nên chủ quan, cần kiểm tra và xử lý kịp thời khi phát hiện dấu hiệu bất thường".

Ngày nay, camera giám sát được sử dụng phổ biến. Dữ liệu, hình ảnh lưu trữ từ camera trở thành một kho tư liệu khổng lồ và đối tượng xấu có thể lợi dụng để chiếm quyền truy cập và âm thầm xem, ghi lại video theo thời gian thực. Đơn cử như vụ việc vào tháng 1/2025, Công an thành phố Đà Nẵng cũng đã khởi tố một đối tượng về hành vi cưỡng đoạt tài sản. Trước đó, đối tượng này đăng nhập vào các tài khoản camera đã lắp đặt trong phòng ngủ của khách hàng, thu lại những hình ảnh nhạy cảm rồi tống tiền.

Tại Hà Tĩnh, năm 2024, cơ quan chức năng cũng đã khởi tố 1 vụ án, 1 bị can xâm nhập trái phép mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử của người khác. Theo đó, đối tượng là chủ cơ sở kinh doanh dịch vụ lắp đặt camera; quá trình lắp đặt, đối tượng chỉ bàn giao cho khách hàng tài khoản phụ còn mình sử dụng tài khoản chính, có toàn quyền truy cập vào các camera để thu thập nhiều hình ảnh nhạy cảm, riêng tư của họ.

Theo các cơ quan chức năng, phần lớn sự cố rò rỉ hình ảnh không đến từ lỗi hệ thống mà bắt nguồn từ thói quen bảo mật lỏng lẻo: từ việc giữ nguyên mật khẩu mặc định đến việc đặt camera tại những vị trí nhạy cảm như phòng ngủ, phòng thay đồ, phòng tắm…

Chị Trần Thị Yến (TDP Thắng Hòa, phường Hà Huy Tập) chia sẻ: “Trước đây, gia đình tôi lắp 3 camera, mục đích là để trông con và giữ an ninh, chứ không để ý nhiều đến chuyện bảo mật. Nay nghe thông tin nhiều hình ảnh từ camera bị lộ lọt trên mạng, tôi mới để ý và sẽ kiểm tra lại toàn bộ thiết bị của gia đình”.

Nhiều người thường có xu hướng phó mặc sự an toàn cho thiết bị. Khi lắp đặt camera giám sát hiện đại, không ít người mặc định mình đã được bảo vệ bởi một “pháo đài” bất khả xâm phạm. Thế nhưng, công nghệ dù tiên tiến đến đâu cũng chỉ là công cụ. Nó có thể dựng nên bức tường bảo vệ, nhưng chính người dùng mới là người giữ chìa khóa an toàn cho mình.

Trong kỷ nguyên số, nhiều người thường có xu hướng đổ lỗi cho thiết bị khi xảy ra sự cố. Nhưng thực tế, camera không có lỗi và công nghệ cũng không phản bội con người. Bản chất của camera là công cụ được tạo ra để ghi lại hình ảnh, hỗ trợ giám sát và bảo đảm an ninh. Vì lo ngại nguy cơ rò rỉ dữ liệu, không ít người lựa chọn “bài trừ” camera. Tuy nhiên, các chuyên gia khẳng định, yếu tố quyết định vẫn nằm ở trách nhiệm của người sử dụng.

Một chiếc camera dù được trang bị nhiều lớp bảo mật, nếu chủ sở hữu chủ quan, không thay đổi mật khẩu, không cập nhật phần mềm hay bỏ qua các khuyến cáo an toàn, vẫn có thể trở thành mục tiêu của tin tặc. Chỉ khi ý thức bảo mật được đặt lên hàng đầu, camera mới thực sự phát huy đúng vai trò của mình: trở thành “hàng rào” an ninh bảo vệ cuộc sống, thay vì nỗi lo trong chính ngôi nhà của mỗi người.

Hiện nay, trên thị trường có nhiều loại camera với chất lượng và mức độ bảo mật khác nhau. Với các sản phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc xuất xứ, khả năng bảo mật thường rất thấp nên người dân không nên sử dụng. Tuy nhiên, dù dùng loại camera nào, nếu người dùng chủ quan, không thay đổi mật khẩu mặc định hoặc không thực hiện các khuyến cáo bảo mật, thì tin tặc vẫn có thể lợi dụng để xâm nhập và đánh cắp dữ liệu.

Ông Nguyễn Đình Dương - Phó Giám đốc Trung tâm Hạ tầng, VNPT Hà Tĩnh