Nghe cựu chiến binh Hà Tĩnh kể chuyện giải phóng miền Nam

Quyết tử cho Tổ quốc

Giữa những ngày tháng Tư lịch sử, khi người dân cả nước lắng lại trong ký ức chiến thắng 30/4 hào hùng, những người lính của Hội Chiến sỹ Thành cổ Quảng Trị năm 1972 ở Hà Tĩnh lại gặp nhau cùng hàn huyên chuyện cũ. Những mái đầu đã bạc, những dáng người không còn nhanh nhẹn, nhưng trong ánh mắt, nụ cười của họ vẫn toát lên bản lĩnh, khí chất của những con người từng “vào sinh, ra tử”.

Trên ngực áo những người cựu chiến binh lấp lánh nhiều tấm huân chương. Mỗi tấm huân chương như một trang ký ức sống động, có máu, có lửa, có nước mắt và cả những tháng năm không thể nào quên. Trong dòng chảy ký ức ấy, ông Ngô Văn Niệm (SN 1946) ngồi lặng giữa đồng đội, ánh mắt thẳm sâu. Ký ức chiến trường trong ông lại như sống dậy, chưa từng mờ phai.

Ông Niệm sinh ra trong một gia đình có 6 anh chị em tại thôn Song Hoành, xã Lưu Vĩnh Sơn, huyện Thạch Hà cũ (nay là xã Toàn Lưu). Năm ông lên 2 tuổi, cha mẹ lần lượt qua đời, để lại những đứa trẻ mồ côi nương tựa họ hàng. Đến năm 10 tuổi, ông phải đi ở đợ cho những gia đình khá giả trong làng để kiếm sống. Những năm tháng tuổi thơ, ông chứng kiến từng đoàn thanh niên trong làng khoác ba lô ra trận. Hình ảnh ấy gieo vào lòng ông một khát vọng, một niềm mơ ước được sống như những người lính đã rời làng đi đánh giặc.

Tháng 5/1965, khi vừa tròn 19 tuổi, chàng trai Ngô Văn Niệm viết đơn tình nguyện nhập ngũ, chính thức bước vào con đường binh nghiệp. Ông được biên chế vào Tiểu đoàn 16, Trung đoàn 341 thông tin thuộc Quân khu IV, huấn luyện tại huyện Yên Thành (cũ), tỉnh Nghệ An. Đến tháng 7/1967, đơn vị ông nhận lệnh vào Nam chiến đấu. Ông được biên chế vào K4C công trường - mật danh của một đơn vị bí mật thuộc Trung đoàn 4, Quân khu IV, với nhiệm vụ nắm tình hình cơ sở và làm công tác địch vận tại xã Lộc An, huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế (nay thuộc xã Lộc An, TP Huế).

Ông đã trải qua Chiến dịch Mậu Thân năm 1968 - một trong những dấu mốc khốc liệt nhất của cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước. Giữa những trận đánh giằng co, ác liệt, ông và đồng đội nhiều lần đối mặt với cái chết. Chính trong những ngày tháng ấy, ông được rèn luyện về bản lĩnh, trưởng thành về tư tưởng. Ngày 18/11/1968, ông vinh dự được kết nạp Đảng ngay tại chiến trường.

Ông Niệm vẫn nhớ như in khoảnh khắc ấy: “Hôm đó, tôi và đồng chí Hoàng Nghĩa Tư (quê Nghệ An) được cấp trên gọi lên phòng chỉ huy. Căn phòng đơn sơ, lá cờ Đảng, cờ Tổ quốc và ảnh Bác Hồ treo trang nghiêm. Không được báo trước nên khi bước vào và biết mình được kết nạp Đảng, 2 anh em vỡ òa vui sướng. Giây phút tuyên thệ, chúng tôi hô vang: “Suốt đời hy sinh cho Tổ quốc, cho lý tưởng cách mạng!”.

Đó không chỉ là lời thề trong buổi lễ ấy mà đã trở thành lý tưởng sống cho những người lính, những đảng viên kiên trung. Hai tháng sau, đồng chí Hoàng Nghĩa Tư đã anh dũng hy sinh. Trước lúc nhắm mắt, đồng chí còn hô vang: “Hồ Chủ tịch muôn năm!”. Ký ức ấy trở thành vết thương trong lòng người ở lại.

Biến đau thương thành hành động, ông Niệm tiếp tục con đường chiến đấu bằng một ý chí kiên cường, quyết liệt hơn. Trong một trận đánh ác liệt tại sân bay Phú Bài (Thừa Thiên Huế), ông bị thương nặng khi một viên đạn xuyên qua đùi và được đưa về hậu phương điều trị, an dưỡng. Đến tháng 8/1970, ông tiếp tục được đào tạo, huấn luyện sĩ quan tại Quân khu IV.

Những thời khắc không thể nào quên

Tháng 5/1972, ông Ngô Văn Niệm trở lại chiến trường miền Nam với vai trò Chính trị viên Đại đội 11, Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 18, Sư đoàn 325 (thuộc Quân đoàn II). Rồi ông cùng đồng đội bước vào một trong những trận chiến khốc liệt nhất lịch sử chiến tranh Việt Nam: Chiến dịch 81 ngày đêm Thành cổ Quảng Trị.

Đại đội của ông có 81 chiến sỹ, sau 25 ngày đêm chiến đấu trong lòng Thành cổ, chỉ còn lại 55 người. Giữa mưa bom bão đạn, Thành cổ Quảng Trị trở thành nơi thử thách tận cùng của ý chí con người. Ông Niệm nhớ lại: “Nhìn anh em hy sinh quá nhiều, tôi không khỏi đau xót, bàng hoàng. Nhưng là người chỉ huy, tôi phải giữ vững tinh thần, ý chí để động viên anh em tiếp tục chiến đấu”.

Trong những ngày khói lửa ấy, từng tấc đất được giữ bằng máu và cũng chính từ những hy sinh đó, cục diện chiến trường đã có sự thay đổi. Chiến công giữ vững Thành cổ Quảng Trị góp phần buộc Mỹ thay đổi lập trường và ký Hiệp định Paris ngày 27/1/1973. Đây được coi là một bước ngoặt lịch sử của dân tộc, đánh dấu mốc hoàn thành nhiệm vụ chiến lược “đánh cho Mỹ cút”, tạo điều kiện, thời cơ tiến lên “đánh cho Ngụy nhào”, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.

Sau 81 ngày đêm khốc liệt tại Quảng Trị, ông Niệm tiếp tục tham gia nhiều trận đánh quan trọng tại Thừa Thiên Huế, Đà Nẵng, Bình Thuận, Ninh Thuận, Phan Thiết, Biên Hòa… Mỗi trận đánh là một bước tiến dồn dập của quân giải phóng, mở đường cho Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. 17 giờ ngày 26/4/1975 - khi thời khắc phát súng đầu tiên mở màn cho Chiến dịch Hồ Chí Minh được bắn lên, đơn vị của ông Niệm đã tiến đến Thủ Đức, cách trung tâm Sài Gòn hơn 10 km, nhận nhiệm vụ phối hợp tấn công tuyến phòng thủ vòng ngoài.

Những ngày tiếp theo, các mũi tiến công liên tục, dồn dập của quân ta đã phá vỡ hệ thống phòng thủ, cắt đứt giao thông, vây ép Sài Gòn từ nhiều hướng. Các đơn vị tiếp tục phối hợp giải phóng các quận nội thành, yểm trợ tiến công sân bay Tân Sơn Nhất, Bộ Tổng tham mưu quân đội Sài Gòn… Sáng 30/4/1975, khi thế trận đã nghiêng hẳn về ta, Sài Gòn hỗn loạn. 11 giờ 30 phút, Dinh Độc Lập thất thủ, Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng vô điều kiện. Cuộc kháng chiến chống Mỹ kết thúc thắng lợi hoàn toàn.

“Giữa khung cảnh ấy, chúng tôi lặng đi vì vui sướng và tự hào. Nhìn lá cờ đỏ sao vàng tung bay giữa bầu trời Sài Gòn, nhiều người không cầm được nước mắt, ai cũng vỡ òa trong niềm vui chiến thắng” - ông Niệm như vẫn còn vẹn nguyên cảm xúc của ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng.

Sau ngày thống nhất, đơn vị ông tiếp tục làm nhiệm vụ giữ gìn an ninh tại sân bay Long Thành, Bà Rịa - Vũng Tàu, Cát Lái… cho đến khi đất nước hoàn toàn bình yên. Ông Niệm tiếp tục công tác tại Phòng Hậu cần Sư đoàn 325. Tháng 1/1982, ông nghỉ hưu theo chế độ, khép lại hành trình quân ngũ với nhiều phần thưởng cao quý như: Huân chương Chiến công hạng Ba; Huân chương Kháng chiến các hạng Nhất, Nhì, Ba; Huân chương Giải phóng hạng Ba; Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng…

Trở về quê hương, ông tiếp tục được tín nhiệm làm Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Song Hoành; tham gia Hội Cựu chiến binh và Hội Người cao tuổi xã. Ông cũng vinh dự là thành viên của đoàn người có công tỉnh Hà Tĩnh tham dự lễ kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025).

Giờ đây, ở tuổi 80, ông sống bình dị bên con cháu. Dù cơ thể mang nhiều vết thương chiến tranh, đôi chân không còn vững nhưng trí nhớ của ông vẫn minh mẫn. Niềm vui lớn nhất của ông là những buổi gặp mặt đồng đội trong Hội Chiến sỹ Thành cổ Quảng Trị năm xưa. Trong những cuộc hội ngộ ấy, họ lại ngồi bên nhau, cùng ôn lại kỷ niệm của một thời thanh xuân sôi nổi, hào hùng, của những ngày tháng “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước. Mà lòng phơi phới dậy tương lai”.