Nghịch lý khu neo đậu tránh trú bão: Đủ điều kiện nhưng khó đón tàu thuyền

Theo Quyết định số 1053 ngày 30/3/2026 của Bộ NN&MT về việc công bố danh sách khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá (gọi tắt là khu neo đậu) đủ điều kiện hoạt động năm 2026, Hà Tĩnh có Khu neo đậu Cửa Hội – Xuân Phổ, Khu neo đậu Cửa Sót và Khu neo đậu Cửa Nhượng. Tuy nhiên, cả 3 khu neo đậu hiện đều bị bồi lắng nghiêm trọng, luồng lạch trơ đáy, ảnh hưởng lớn đến sản xuất và khả năng tránh trú bão tàu cá.

Khu neo đậu Cửa Nhượng (xã Thiên Cầm) rộng 71 ha, chưa được nạo vét lần nào sau 15 năm đưa vào sử dụng nên tình trạng bồi lắng đặc biệt nghiêm trọng, thuộc diện lớn nhất toàn tỉnh. Hiện độ dày bồi lắng khoảng 1,6 m, khối lượng vật chất sa bồi ước tính hơn 1 triệu m³ khiến khu neo đậu gần như mất khả năng đáp ứng nhu cầu tránh trú bão cho tàu cá. Ngoài ra, luồng lạch và vùng nước trước cảng cũng bị bồi lắng gần 1,5m so với thiết kế, khiến tàu công suất lớn không thể ra vào.

Ngư dân Nguyễn Tiến Cương ở thôn Hải Bắc (xã Thiên Cầm) lo lắng: “Tình trạng luồng lạch và khu neo đậu như hiện nay khiến chúng tôi rất bất an. Vào mùa mưa bão, hoạt động sản xuất gần như tê liệt, tính mạng và tài sản luôn bị đe dọa. Chúng tôi mong các cấp, ngành sớm bố trí kinh phí để khơi thông luồng lạch, nạo vét khu neo đậu để bà con yên tâm vươn khơi”.

Khu neo đậu Cửa Hội – Xuân Phổ (xã Đan Hải) được đưa vào khai thác từ năm 2015, có diện tích vùng nước 3,8 ha, cao trình thiết kế -4,1 m. Từ khi hoàn thành đến nay, khu vực vùng nước trước cầu cảng và luồng ra vào chưa được nạo vét nên xảy ra tình trạng bồi lắng nghiêm trọng. Hiện 2/3 chiều dài cầu cảng thường xuyên trơ đáy, khối lượng sa bồi ước tính khoảng 117.800 m³. Khu vực cửa vào và bên trong khu neo đậu cũng tích tụ lớp bùn cát khoảng 380.180 m³.

Ngư dân Trần Văn Tuấn ở thôn An Toàn Long (xã Đan Hải) phản ánh: “Gia đình tôi có 3 tàu đánh cá với 9 lao động. Việc luồng lạch và cầu cảng bị bồi lắng ảnh hưởng rất lớn đến sản xuất vì tàu thuyền ra vào hoàn toàn phụ thuộc thủy triều. Những ngày mưa gió, chúng tôi phải nghỉ đánh bắt trước 2 ngày để đưa tàu vào neo đậu, đề phòng khi mưa bão đến gặp đúng lúc thủy triều xuống”.

Khu neo đậu Cửa Sót (xã Lộc Hà) hiện là nơi tránh trú cho khoảng 300–400 tàu cá của ngư dân địa phương và các tỉnh lân cận khi có thiên tai. Tại khu vực luồng lạch và cầu cảng, cao trình thiết kế từ -1,8 m đến -3,0 m nhưng hiện đã bị bồi lắng với độ dày trung bình khoảng 1,4 m; khối lượng bùn, đất, cát sa bồi khoảng 171.000 m³. Phía trong khu neo đậu, dù đã được nạo vét vào năm 2020, nhưng nay đã tái bồi lắng toàn tuyến với khối lượng khoảng 372.000 m³.

Ông Nguyễn Văn Thiều – Phó Trưởng phòng Kinh tế UBND xã Lộc Hà cho biết: “Tình trạng bồi lắng tại cảng cá và khu neo đậu Cửa Sót ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động sản xuất cũng như việc tránh trú, bảo đảm an toàn cho tàu thuyền trong mùa mưa bão. Người dân đã nhiều lần kiến nghị, địa phương cũng đã phản ánh lên cấp trên nhưng đến nay vẫn chưa được giải quyết dứt điểm”.

Trước thực trạng trên, ngày 8/4/2026, UBND tỉnh ban hành Văn bản số 2828/UBND-NL3 về việc triển khai thực hiện Quyết định công bố danh sách khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá đủ điều kiện hoạt động năm 2026 của Bộ NN&MT. Theo đó, UBND tỉnh yêu cầu các cấp, ngành tập trung triển khai các giải pháp nhằm bảo đảm an toàn cho tàu thuyền và ngư dân trong mùa mưa bão. Đồng thời, giao các sở, ngành liên quan khảo sát, đánh giá thực trạng để tham mưu bố trí kinh phí duy tu, sửa chữa, nâng cấp các khu neo đậu theo quy định. Tuy nhiên, việc nạo vét và nâng cấp các khu neo đậu cần nguồn kinh phí lớn và nhiều thời gian nên khó có thể khắc phục triệt để trong năm nay.

Ông Mai Văn Luân – Giám đốc Ban Quản lý Các cảng cá và Khu neo đậu tránh trú bão tàu cá Hà Tĩnh cho biết: “Dù nhu cầu rất cấp thiết nhưng do kinh phí hạn hẹp và chức năng hạn chế nên đơn vị không thể triển khai nạo vét, chống bồi lắng tại các khu neo đậu và cầu cảng. Thực trạng hiện nay không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, an toàn của ngư dân mà còn gây khó khăn cho công tác quản lý, vận hành của đơn vị. Chúng tôi đang chờ UBND tỉnh và các sở ngành chức năng phê duyệt đề án nạo vét, nâng cấp các khu neo đậu để khắc phục tình trạng hiện nay”.