“Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm đổi mới” đến từ Hà Tĩnh hơn 3 thập kỷ gắn bó với hươu sao

Kể từ khi được thành lập, Doanh nghiệp tư nhân nhung hươu Thuận Hà được xây dựng và phát triển ổn định, trở thành một trong những cơ sở có quy mô đàn lớn và hoạt động hiệu quả trên địa bàn tỉnh với doanh thu hằng năm hàng chục tỷ đồng.

Phía sau những con số ấn tượng ấy là một hành trình hơn 3 thập kỷ gắn bó với hươu sao của bà Chu Thị Hồng Hà (SN 1973) - Giám đốc doanh nghiệp, người vừa được bình chọn là một trong 96 gương mặt “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm đổi mới” năm 2026.

Xuất thân từ một gia đình thuần nông, bà Chu Thị Hồng Hà bắt đầu biết đến nghề nuôi hươu sao từ năm 1993 khi kết duyên với ông Phạm Đức Thuận quê ở xã Sơn Giang. Xác định gắn bó với nghề truyền thống của gia đình, bà bắt đầu học cách chăm sóc, chọn giống, nuôi hươu và kinh doanh các sản phẩm từ loài vật đặc trưng của vùng sơn cước.

Những ngày đầu, sản phẩm làm ra còn đơn sơ, chủ yếu là nhung hươu tươi hoặc ngâm rượu. Trong quá trình làm nghề, bà nhận ra rằng, muốn sản phẩm đến được với nhiều người hơn, không thể chỉ dừng lại ở cách làm truyền thống mà phải thay đổi để thuận tiện cho người sử dụng và phù hợp với nhu cầu thị trường.

Từ đó, bà bắt đầu tìm tòi, nghiên cứu, hướng tới chế biến sẵn, đóng hộp nhung hươu; đồng thời đa dạng hóa các sản phẩm từ nguồn nguyên liệu sẵn có. Mỗi sản phẩm mới là một lần bà tìm hiểu, thử nghiệm để nâng cao giá trị của con hươu thay vì chỉ bán sản phẩm thô.

Thế nhưng, hành trình khởi nghiệp chưa bao giờ bằng phẳng. Khoảng năm 1995, khi việc kinh doanh mới bắt đầu có những bước tiến, giá hươu sao bất ngờ sụt giảm nghiêm trọng. Gia đình bà thiệt hại hàng trăm triệu đồng, trong khi khoản nợ ngân hàng vẫn còn lớn. Có thời điểm, những khó khăn tưởng chừng khiến vợ chồng bà không thể tiếp tục với nghề.

“Cái nghề đã thành cái nghiệp, sống vì hươu, chết cũng vì hươu” - bà Hà nói về lý do gia đình quyết tâm giữ đàn hươu trong những năm tháng khó khăn nhất.

Không bỏ nghề, vợ chồng bà vừa duy trì đàn hươu, vừa làm thêm nhiều công việc để trang trải cuộc sống như nấu rượu, nuôi lợn, bán tạp hóa... Những ngày tháng ấy là thử thách lớn, nhưng cũng giúp bà đúc rút nhiều bài học về nghề, về thị trường và đặc biệt là rèn cho mình sự kiên trì, chăm chỉ và tinh thần không ngừng đổi mới.

Sau vài năm, giá hươu khởi sắc trở lại, nghề nuôi hươu từng bước hồi sinh. Công việc của gia đình bà cũng ổn định, khấm khá hơn. Từ những gì đã trải qua, bà càng nhận thức rõ rằng muốn phát triển nghề nuôi hươu bền vững thì phải chủ động thay đổi, đầu tư cho chế biến và tạo dựng thị trường.

Năm 2007, vợ chồng bà thành lập Doanh nghiệp tư nhân Thuận Hà, chuyên kinh doanh các sản phẩm từ hươu sao. Đến cuối năm 2015, doanh nghiệp đổi tên thành Doanh nghiệp tư nhân nhung hươu Thuận Hà, do bà Chu Thị Hồng Hà làm Giám đốc.

Từ cách làm còn thủ công, cơ sở từng bước đầu tư máy móc, thiết bị, xây dựng quy trình chế biến theo hướng chuyên nghiệp hơn. Đến nay, doanh nghiệp Thuận Hà phát triển nhiều sản phẩm gồm nhung hươu tươi, nhung hươu tươi thái lát, nhung hươu khô xay bột, rượu nhung hươu, cao xương hươu, cao nhung hươu, cao ban long, đế hươu khô xay bột. Trong đó, Nhung hươu xay bột Thuận Hà và Rượu nhung hươu Thuận Hà đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao.

Doanh nghiệp duy trì đàn hươu hơn 130 con trên diện tích trang trại chăn thả 6.000m²; nhà xưởng chế biến rộng 350m². Hệ thống chuồng trại được đầu tư theo hướng bán công nghiệp, đảm bảo vệ sinh, thoáng mát, phù hợp với đặc tính sinh học của hươu sao. Đồng thời ứng dụng nhiều tiến bộ khoa học - công nghệ trong toàn bộ quy trình sản xuất nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, đảm bảo chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu thị trường. Cơ sở có 10 lao động thường xuyên phục vụ công việc chăn nuôi tại trang trại, doanh thu hằng năm đạt hàng chục tỷ đồng.

Bà Hà không chỉ tập trung phát triển cơ sở của gia đình mà còn dành nhiều thời gian chia sẻ kinh nghiệm với những người cùng nghề. Với bà, nuôi hươu lâu nay không chỉ còn là công việc làm kinh tế mà thực sự trở thành một phần cuộc sống.

“Tôi không muốn những người làm sau phải trả "học phí" vì những sai lầm như mình ngày trước” - bà Hà cho hay.

Từ suy nghĩ ấy, nhiều năm qua, bà đã đi tư vấn cho các hộ dân ở nhiều nơi, từ trong tỉnh đến ngoại tỉnh như: Thanh Hóa, Hưng Yên, Điện Biên… từ xây dựng chuồng trại, cách nuôi, chọn giống đến đầu tư máy móc, làm sản phẩm, tìm đầu ra và sẵn sàng bao tiêu. Điều bà đặc biệt coi trọng là theo sát từng mô hình, đồng hành cho đến khi người dân có thể tự đứng vững.

Cùng với hoạt động chăn nuôi và chế biến, cơ sở của bà hiện liên kết với 15 tổ hợp tác và thương nhân trong, ngoài tỉnh, thực hiện thu mua, tiêu thụ nhung hươu, cung cấp nhung hươu sơ chế và hợp tác phân phối sản phẩm. Qua đó, không chỉ doanh nghiệp có thêm nguồn nguyên liệu, mà người nuôi hươu cũng có thêm đầu ra cho sản phẩm.

Nói về những gì đã đạt được sau hơn 3 thập kỷ gắn bó với nghề, bà Hà cho rằng thành quả hôm nay có được cũng là nhờ con hươu; cùng với đó là sự quan tâm, giúp đỡ của cấp ủy, chính quyền, hội nông dân các cấp và sự cố gắng của chính bản thân mình.

Có lẽ, điều đáng quý nhất trong hành trình ấy không chỉ nằm ở đàn hươu ngày càng phát triển hay những sản phẩm được thị trường đón nhận, mà còn ở cách một người nông dân đã đứng lên sau những lần thử thách, kiên trì giữ nghề truyền thống và liên tục tìm cách làm mới để nghề nuôi hươu ngày càng có giá trị hơn.

"Bà Chu Thị Hồng Hà là một trong những điển hình tiêu biểu trong phong trào nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi của địa phương. Từ mô hình của mình, bà Hà không chỉ tạo thu nhập cho gia đình mà còn góp phần tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm của người dân, khuyến khích các hộ nuôi hươu sao ứng dụng khoa học kỹ thuật, nâng cao chất lượng và tăng cường liên kết tiêu thụ", bà Phan Lê Mai - Chủ tịch Hội Nông dân xã Sơn Giang cho hay.