Theo Chi cục Hải quan khu vực XI, năm 2025, Hà Tĩnh được Bộ Tài chính giao dự toán thu ngân sách 8.960 tỷ đồng; HĐND tỉnh giao dự toán thu ngân sách 9.000 tỷ đồng. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, chuỗi cung ứng toàn cầu bị đứt gãy, hoạt động xuất nhập khẩu (XNK) bị ảnh hưởng nặng nề... khiến công tác thu thuế XNK gặp khó khăn.
Ông Nguyễn Văn Khánh - Trưởng phòng Nghiệp vụ hải quan, Chi cục Hải quan khu vực XI cho biết: “Hiện nay, cơ cấu nguồn thu thuế XNK của Hà Tĩnh chưa bền vững và không cân đối, phụ thuộc hơn 80% vào Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh. Trong bối cảnh chiến tranh thương mại thế giới leo thang, Formosa gặp nhiều khó khăn trong tìm kiếm thị trường tiêu thụ thép thành phẩm nên doanh nghiệp (DN) đã cắt giảm nhập khẩu nguyên vật liệu phục vụ sản xuất. Qua rà soát, các mặt hàng của Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh có kim ngạch và số nộp ngân sách lớn đều giảm từ 25-45% như: than, quặng, phế liệu...”.
Không chỉ sụt giảm từ “ông lớn” Formosa, một số dự án trọng điểm đang triển khai tại KKT Vũng Áng (TX Kỳ Anh) như: Nhà máy Sản xuất Pin VinES, Nhà máy Sản xuất Pin Lithium, Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng 2 đã bước vào giai đoạn hoàn thiện nên số thu ngân sách từ nhập khẩu máy móc, thiết bị tạo tài sản cố định cũng giảm.
Bên cạnh đó, kim ngạch một số mặt hàng qua Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo như: nước tăng lực redbull, điện tử, gỗ, tinh bột sắn, quặng sắt, nước giặt, nước xả… giảm dẫn đến số thu ngân sách Nhà nước những tháng đầu năm giảm mạnh so với cùng kỳ năm 2024. Ngoài ra, thực hiện lộ trình cắt giảm thuế quan như đã cam kết trong các hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương cũng là một trong những nguyên nhân chính khiến số thu ngân sách từ XNK giảm mạnh trong 3 năm liên tiếp gần đây.
Theo thống kê từ Chi cục Hải quan khu vực XI, tính đến ngày 10/5, đơn vị thu hút 368 DN hoạt động XNK qua địa bàn Hà Tĩnh (tăng 18% so với cùng kỳ năm 2024). Các DN đã mở hơn 6.700 tờ khai thông quan (tăng 14% so với cùng kỳ năm 2024) với tổng kim ngạch XNK đạt hơn 1.480 triệu USD (giảm 35% so với cùng kỳ năm 2024). Qua đó, Hà Tĩnh thu thuế XNK được 2.353 tỷ đồng, đạt 26,26% dự toán Bộ Tài chính giao, đạt 26,14% dự toán HĐND tỉnh giao, giảm 34% so với cùng kỳ năm 2024.
Trong bối cảnh khó khăn, để hoàn thành chỉ tiêu thu ngân sách, Chi cục Hải quan khu vực XI đang tiếp tục đẩy mạnh công tác cải cách thủ tục hành chính, tăng tốc độ hiện đại hóa công tác quản lý hải quan, vận hành có hiệu quả Hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS; ứng dụng hiệu quả hệ thống dịch vụ công trực tuyến cấp độ 3, 4; hệ thống quản lý hải quan tự động tại cảng, kho bãi...
“Nhờ cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, những tháng đầu năm, đơn vị đã thu hút thêm nhiều DN về làm thủ tục hải quan trên địa bàn Hà Tĩnh. Song song với thực hiện tốt công tác đối thoại hải quan - DN, chúng tôi cũng kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền những vướng mắc liên quan đến chính sách để tháo gỡ khó khăn cho DN; kịp thời xử lý các vướng mắc phát sinh, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động XNK, xuất nhập cảnh của các DN trên địa bàn Hà Tĩnh”, bà Phạm Thị Mỹ Hạnh - Phó Trưởng phòng Nghiệp vụ hải quan, Chi cục Hải quan khu vực XI chia sẻ.
Đối với dự án mới, DN mới, Chi cục Hải quan khu vực XI đã phân công cán bộ, công chức chủ động phối hợp với cơ quan liên quan như: Ban Quản lý KKT Hà Tĩnh, Sở Tài chính Hà Tĩnh… để nắm bắt tình hình triển khai thực hiện các dự án. Từ đó, đơn vị chủ động làm việc với từng DN về nội dung, thời gian, tiến độ thực hiện dự án, kế hoạch XNK, SXKD; thuyết phục DN khi nhập khẩu máy móc, thiết bị, vật tư phục vụ hoạt động SXKD về làm thủ tục thông quan.
Tại KKT Vũng Áng, ngay khi cầu cảng số 3 Cảng quốc tế Lào - Việt (thuộc Công ty CP Cảng quốc tế Lào - Việt) chính thức đi vào hoạt động, Hải quan Cửa khẩu cảng Vũng Áng đã bố trí thêm nhân lực xuống các tổ nghiệp vụ để tăng cường công tác quản lý hải quan. Hiện nay, hàng hóa thông quan qua cầu cảng số 3 chủ yếu là hàng quá cảnh từ nước bạn Lào. Bởi vậy, bên cạnh việc tạo thuận lợi đẩy mạnh hoạt động XNK, đơn vị phải tăng cường giám sát việc thực hiện thủ tục, đẩy mạnh đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại. Song song với đó, Hải quan Cửa khẩu cảng Vũng Áng cũng đang tập trung tham mưu cho UBND tỉnh Hà Tĩnh để thu hút, kêu gọi các DN có năng lực tài chính đầu tư vào Trung tâm logistics Vũng Áng - Sơn Dương.
Ông Nguyễn Thành Trung - Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực XI cho biết: “Nhiệm vụ thu ngân sách đang gặp rất nhiều khó khăn, thách thức. Theo từng tháng, từng quý, chi cục đều lập kế hoạch chi tiết để đảm bảo đường găng tiến độ. Trong đó, giải pháp trọng tâm được đơn vị tập trung đẩy mạnh là tiếp xúc, hỗ trợ, giải quyết kịp thời các khó khăn, vướng mắc và giải pháp tháo gỡ phù hợp với từng DN; hỗ trợ kịp thời, hiệu quả cho DN trong việc nộp thuế. Song song với công tác hỗ trợ, chi cục còn tăng cường phối hợp với cơ quan liên quan trên địa bàn để triển khai các biện pháp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi gian lận thương mại, trốn thuế và các tội phạm về thuế”.
Để chống thất thu thuế, Chi cục Hải quan khu vực XI cũng tập trung nguồn lực để kiểm tra chặt về số lượng, trọng lượng, chủng loại, tên hàng hóa, trị giá hàng hóa XNK; phân loại hàng hóa, áp dụng mã số và mức thuế, xuất xứ hàng hóa; thực hiện miễn/ giảm/ hoàn thuế/ ưu đãi thuế; đẩy mạnh thu hồi và xử lý nợ thuế... Với nhiều giải pháp đồng bộ và quyết liệt, mục tiêu thu ngân sách 9.000 tỷ đồng mà HĐND tỉnh Hà Tĩnh giao trong năm nay đang được ngành Hải quan tỉnh nhà nỗ lực thực hiện.
