4 năm và 15 ngày hay chuyện “làm kỹ thuật không dối được đâu”!

Sổ tay phóng viên:

>> Xử lý thành công hiện tượng rò nước suốt nhiều năm ở hồ Vực Trống

Không còn giọt nước nào rò rỉ qua cống Vực Trống

Nhận tin xong tôi đã cảm thấy vui rồi, nhưng gặp lại cán bộ, nhân viên cụm trạm Vực Trống càng thấy họ hạnh phúc biết bao khi khắc phục được "sự cố" mà suốt 4 năm nay - những người ăn gió nằm sương trên đầu nguồn thượng Can - đã phải chịu khá nhiều áp lực và cảm thấy xấu hổ trước bà con nông dân trước tình cảnh lúc không cần thì nước chảy lênh láng ruộng đồng, còn lúc cần thì hồ lại... hết nước!.

Lúc trước, khi cống hỏng, nước rò ra kênh chính với lưu lượng bằng một máy bơm có công suất cỡ 350m³/h và để vận hành đóng - mở phải huy động ba đến bốn người; bây giờ, cống kín không thoát ra giọt nào nữa lại chỉ cần một người vận hành đã đóng - mở nhẹ tệnh. Ngạc nhiên hơn là thời gian mà Công ty TNHH MTV Thủy lợi Bắc Hà Tĩnh tập trung xử lý chỉ mất vỏn vẹn 15 ngày (cho cả việc khảo sát, hoàn chỉnh hồ sơ lẫn thi công) với chi phí cũng rấp thấp: hơn 500 triệu đồng!

Tôi hồi tưởng thời điểm mình nhận được tin về sự cố hồ Vực Trống cũng độ này của năm 2009 đến giờ vị chi tròn 4 năm. 4 năm cho sự mất ăn mất ngủ của những người chịu trách nhiệm chính ở Thủy nông Can Lộc, rồi Thủy lợi Bắc Hà Tĩnh và cả không ít cán bộ ngành thủy lợi Hà Tĩnh cuối cùng đã được giải tỏa chỉ trong 15 ngày. Tại sao lại có hai khoảng thời gian cách biệt nhau đến vậy? Tại sao một bài toán từng được cho là khó lại bị giải một cách dễ dàng?!

Tìm hiểu thì hay, sau khi được ngành chức năng phê duyệt, đơn vị quản lý hồ Vực Trống đã mời tư vấn của Bộ NN&PTNT về khảo sát với yêu cầu phải tháo kiệt nước hồ để lòi đáy cống (ở cao trình 20,5m và sâu hơn 18m so với mặt sàn công tác) rồi tiến hành kiểm tra toàn diện từ bản đáy, cửa van, rãnh phai... Trên cơ sở đó, dự án được phê duyệt thay cửa van, sửa chữa lại hèm khe, thay toàn bộ hệ thống cơ khí cửa làm việc; bổ sung mới toàn bộ hệ thống cơ khí cửa trước (cửa sửa chữa) phục vụ xử lý tình huống khi có sự cố. Theo đó, chỉ hơn 10 ngày, một đơn vị chuyên ngành cơ khí Việt Nam đã hoàn chỉnh quá trình lắp đặt, xử lý.

Tôi không phải là người rành kỹ thuật, nhất là với một chuyên ngành khá phức tạp như thủy lợi nhưng khi nghe quá trình sửa chữa cống lần này, cùng với xem lại các quyết định phê duyệt của ngành chức năng tỉnh thì thấy sự cố nước rò ở cống Vực Trống không hóc búa như mình từng nghe đại diện các đơn vị liên quan thanh minh. "Công trình được xây dựng khá lâu (khoảng năm 1964), lại qua nhiều lần chuyển giao quản lý nên không còn hồ sơ tài liệu. Vì thế, khi bắt tay thiết kế dự án sửa chữa, nâng cấp hồ Vực Trống, đơn vị tư vấn không có số liệu để tính toán cụ thể" - Trưởng Ban A xây dựng huyện Can Lộc (đại diện chủ đầu tư) giải thích, còn Giám đốc Công ty CP Tư vấn Xây dựng thủy lợi Hà Tĩnh (đơn vị thiết kế) thì nói: "Tại thời điểm thiết kế, nước hồ ở mức cao nên không thể cho người xuống thân cống để đo đạc chính xác. Vì thế, chúng tôi buộc phải giữ nguyên phần cống và chỉ tiến hành thay cánh cống cùng hệ thống điều tiết".

Cách đây khá lâu, một cán bộ đầu ngành thủy lợi Hà Tĩnh nay đã nghỉ hưu, bảo thế này: "Làm thủy lợi không dối được đâu. Làm không chuẩn là ngay lập tức "nó" (công trình) phản lại mình". Nghiệm vào công trình hồ Vực Trống thấy "chuẩn không cần chỉnh". Các nhà quản lý, thiết kế, thi công chỉ đứng trên miệng cống mà ngong xuống rồi đoán già đoán non lúc bản cống mỏng hơn rãnh phai, đáy cống lở hoặc bị kẹt đá, lệch bánh xe cự, mất gối định vị nên trục quay bị cong... thì thử hỏi làm sao chẳng mất không 4 năm với những thiệt hại nhiều khi còn hơn cả tiền bạc.

Rõ là, làm kỹ thuật không võ đoán được đâu!