Theo đánh giá của ngành chuyên môn, hoạt động xuất khẩu thời gian qua vẫn đối mặt với khó khăn do nhiều yếu tố bất lợi từ thị trường quốc tế. Nhu cầu, sức mua tại một số thị trường truyền thống phục hồi chậm, trong khi doanh nghiệp xuất khẩu phải cạnh tranh về giá, chất lượng sản phẩm và áp lực về thời gian giao hàng nên ảnh hưởng đến kết quả chung.
Trong cơ cấu sản phẩm xuất khẩu của Hà Tĩnh, thép, phôi thép là mặt hàng chủ lực. 8 tháng qua, mặc dù kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này vẫn đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu của tỉnh nhưng so với cùng kỳ năm 2025 lại giảm 0,58%. Theo đó, kim ngạch xuất khẩu thép, phôi thép đạt 834,4 triệu USD. Nguyên nhân khiến sản lượng thép xuất khẩu giảm là do thị trường quốc tế chưa thực sự thuận lợi, Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh tăng cường tiêu thụ tại thị trường nội địa.
Bên cạnh đó, kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng khác của tỉnh như: chè, hàng dệt và may mặc cũng sụt giảm.
Ông Trần Quốc Sỹ - Kế toán trưởng Công ty CP Chè Hà Tĩnh cho biết: “8 tháng năm 2026, sản lượng chè xuất khẩu đạt 1.650 tấn, kim ngạch xuất khẩu đạt 3 triệu USD, giảm 14,29% so cùng kỳ năm 2025. Nguyên nhân chính do xung đột Trung Đông ảnh hưởng đến việc xuất khẩu chè sang thị trường Pakistan và Afghanistan. Ngoài ra, do nắng hạn nên sản lượng chè bị sụt giảm. Cuối năm là giai đoạn cao điểm xuất khẩu, công ty tập trung chăm sóc hơn 800 ha chè nguyên liệu, triển khai thu hái và chế biến đảm bảo kỹ thuật, hướng tới mục tiêu kim ngạch xuất khẩu 6 triệu USD”.
Tương tự, kim ngạch xuất khẩu hàng dệt và may mặc cũng giảm 14,34% so với cùng kỳ năm trước. Theo ghi nhận, dù thị trường xuất khẩu mặt hàng này thuận lợi, đơn hàng dồi dào song các doanh nghiệp may mặc thiếu hụt lao động khiến sản lượng bị sụt giảm.
Ông Nguyễn Cảnh Vinh - Phó Giám đốc Công ty CP Sản xuất đầu tư và Thương mại TAAD Hà Tĩnh cho biết: “Số lao động về hưu, nghỉ việc tăng, trong khi đơn vị không tuyển dụng được lao động mới đã ảnh hưởng đến năng lực sản xuất. Đơn hàng xuất khẩu đã ký đến hết năm, trong bối cảnh thiếu lao động, chúng tôi phải liên kết với cơ sở may gia công tại tỉnh Hưng Yên mới đáp ứng tiến độ. Cuối năm là cao điểm sản xuất, chúng tôi tính toán phương án để tăng thu nhập cho người lao động, đẩy mạnh tuyển dụng hơn 30 lao động và tiếp tục đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại để nâng cao năng suất, sớm về đích mục tiêu doanh thu hơn 50 tỷ đồng trong năm nay”.
Trong "bức tranh" xuất khẩu 8 tháng qua, dăm gỗ và xơ sợi dệt ghi nhận sự tăng trưởng bứt phá. Nguyên nhân là các mặt hàng này là nguyên liệu phục vụ sản xuất mà nhiều quốc gia đang thiếu hụt kéo nhu cầu nhập khẩu tăng mạnh. Ngoài ra, các doanh nghiệp đã tận dụng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà Việt Nam đã ký kết để đàm phán, mở rộng thị trường sang châu Á, châu Âu.
Theo đó, kim ngạch xuất khẩu dăm gỗ đạt 60,4 triệu USD, tăng 46,46% so cùng kỳ năm 2025; kim ngạch xuất khẩu xơ, sợi dệt các loại đạt 13,4 triệu USD, tăng 47,36% so cùng kỳ năm trước.
Bà Trần Thị Khuyên - Phụ trách hoạt động xuất nhập khẩu, Công ty CP Sao Mai cho hay: “Trong bối cảnh giá nguyên liệu sản xuất (nhựa nhập khẩu) gia tăng, doanh nghiệp đã tìm kiếm nguồn nguyên liệu trong nước nhằm giảm phụ thuộc vào thị trường nước ngoài. Hiện, đơn vị xuất khẩu 6 triệu vỏ bao/tháng và đang tập trung tuyển dụng 50 lao động để đáp ứng vụ sản xuất cao điểm cuối năm với sản lượng từ 7,5 - 8 triệu vỏ bao/tháng”.
8 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Hà Tĩnh đạt 1,105 tỷ USD, tăng 4,51% so với cùng kỳ năm 2025, song mới hoàn thành 50,2% kế hoạch cả năm. Đáng chú ý, các mặt hàng chủ lực được kỳ vọng là động lực tăng trưởng như: thép, ô tô đang có xu hướng ưu tiên tiêu thụ trong nước khi thị trường quốc tế chưa thuận lợi.
Nhằm thúc đẩy xuất khẩu và phát triển thị trường nước ngoài, Hà Tĩnh tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như: rà soát, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu; cung cấp thông tin, dự báo thị trường, xu hướng tiêu dùng quốc tế, tăng cường cảnh báo sớm các biện pháp phòng vệ thương mại; đẩy mạnh xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mà Việt Nam đã ký để mở rộng thị trường. Đồng thời, các sở, ngành tăng cường kết nối doanh nghiệp xuất khẩu Hà Tĩnh với các tập đoàn đa quốc gia, doanh nghiệp FDI và hệ thống logistics trong và ngoài nước, nhằm nâng cao năng lực tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo ông Dương Thanh Hòa – Phó Giám đốc Sở Công thương: Thời gian tới, sở tiếp tục hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp, tạo điều kiện cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa xuất khẩu (C/O) nhanh chóng, đúng quy định; tham mưu UBND tỉnh triển khai Đề án hệ sinh thái tận dụng các FTA giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035 trên địa bàn; tiếp tục đẩy mạnh thu hút đầu tư, thúc đẩy phát triển các ngành chế biến sâu, mở rộng nhóm sản phẩm xuất khẩu có giá trị cao.
