Bộ Xây dựng đặt ra mục tiêu phải nỗ lực để khởi công Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam vào tháng 12/2027.
Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, đối với Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc-Nam, hiện chủ đầu tư đã ký hợp đồng gói thầu tư vấn hỗ trợ dự án; tư vấn hỗ trợ dự án đã lập nhiệm vụ, dự toán, hồ sơ yêu cầu gói thầu lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án; đang triển khai các thủ tục lựa chọn các tư vấn giai đoạn chuẩn bị đầu tư như: tư vấn khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi; tư vấn giám sát khảo sát; tư vấn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường.
Dự án đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng được chia thành các dự án thành phần, tiểu dự án. Đến nay, Dự án thành phần 1 (đầu tư hạ tầng kết nối các ga trên tuyến và quảng trường ga) đã khởi công gói thầu XL01 gồm 5 vị trí ga ngày 19/12/2025.
Ban Quản lý dự án Đường sắt đang triển khai thi công san lấp mặt bằng quảng trường tại 3 vị trí ga Lào Cai, Phú Thọ và Nam Hải Dương, còn 2 vị trí ga Bắc Hồng và Lương Tài do mặt bằng bàn giao nhỏ lẻ, xôi đỗ chưa đảm bảo công địa triển khai thi công đồng loạt. Với tuyến kết nối và quảng trường của 15 ga còn lại hiện đang thực hiện khảo sát, thiết kế kỹ thuật, dự kiến hoàn thành để triển khai lựa chọn nhà thầu xây lắp, tổ chức thi công từ quý IV/2026.
Dự án thành phần 2 (dự án đầu tư xây dựng công trình đường sắt) hiện đang được tổng hợp hoàn thiện hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi theo quy định để trình Hội đồng thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi dự án.
Các thủ tục pháp lý để phê duyệt Dự án thành phần 2 gồm: báo cáo đánh giá tác động môi trường, khả năng đảm bảo thoát lũ và đảm bảo an toàn đê điều, xác định cấp độ thông tin của hệ thống thông tin, xác định dự án thuộc danh mục dự án trọng yếu có yêu cầu về đảm bảo quốc phòng an ninh cũng đang được tích cực triển khai. Chủ đầu tư cũng đang thực hiện công tác lựa chọn tư vấn để lập, giám sát, thẩm tra công tác thiết kế kỹ thuật.
Để đẩy nhanh tiến độ thời gian tới, Bộ Xây dựng yêu cầu các ban quản lý dự án xây dựng kế hoạch chi tiết triển khai dự án, rõ hạng mục công việc, tiến độ từ công tác giải phóng mặt bằng, tư vấn, khảo sát, thi công…
Đối với kết cấu hạ tầng đoạn tuyến, nhà ga, phương tiện, thiết bị, vật tư, Bộ Xây dựng cho rằng cần nghiên cứu kỹ, trong đó lưu ý đảm bảo chủ trương về sử dụng sản phẩm, dịch vụ trong nước để kích thích sản xuất, nền kinh tế.
Đề cập tới việc đào tạo nguồn nhân lực, Bộ Xây dựng chỉ đạo cần rà soát, xác định rõ nhu cầu từng trình độ, nghề nghiệp theo lộ trình, đảm bảo vừa đáp ứng nhân lực triển khai dự án và vận hành sau này, vừa đáp ứng nhu cầu phát triển đường sắt; tránh đào tạo dàn trải, dẫn đến dư thừa nhân lực sau này khi các dự án đã hoàn thành đầu tư.
Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam có tổng chiều dài tuyến khoảng 1.541km, điểm đầu tại Ga Ngọc Hồi (Hà Nội), điểm cuối tại Ga Thủ Thiêm (Thành phố Hồ Chí Minh), đi qua địa phận 15 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Dự án đầu tư mới toàn tuyến đường đôi khổ 1.435 mm, tốc độ thiết kế 350km/giờ, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 67,34 tỷ USD. Ban Quản lý dự án Thăng Long được giao là chủ đầu tư lập báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc-Nam.
Trước mắt, để đáp ứng tiến độ giải phóng mặt bằng và khởi công dự án trong quý 4/2028, công tác lựa chọn tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi và thiết kế kỹ thuật tổng thể thực hiện trong tháng 6/2026; báo cáo giữa kỳ của báo cáo nghiên cứu khả thi do tư vấn lập hoàn thành trong tháng 6/2027.
