Nỗ lực “xanh hóa” khu, cụm công nghiệp
Những ngày cuối năm 2024, Dự án Nhà máy Sản xuất ô tô điện VinFast tại KKT Vũng Áng do Tập đoàn Vingroup đầu tư được khởi động như một làn gió mới cho hành trình phát triển công nghiệp xanh của Hà Tĩnh.
Việc xây dựng nhà máy ô tô điện thể hiện sự cam kết của Tập đoàn Vingroup trong tiên phong thúc đẩy mạnh mẽ công cuộc chuyển đổi xanh ở Việt Nam. Theo ông Nguyễn Việt Quang - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Vingroup, dự án cũng minh chứng cho khát vọng và tầm nhìn dài hạn của Vingroup, mong muốn góp phần khẳng định vị thế của Việt Nam trong ngành công nghiệp ô tô điện toàn cầu, đồng thời đưa Việt Nam trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu trong công cuộc chuyển đổi xanh trên thế giới.
Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh hạ tầng Khu công nghiệp (KCN) Bắc Thạch Hà (VSIP) được khởi công vào giữa năm 2024 cũng là dấu mốc cho bước phát triển đột phá về hạ tầng công nghiệp Hà Tĩnh. Trên cơ sở những KCN VSIP đã hình thành và đi vào hoạt động tại các tỉnh, thành phố, VSIP Hà Tĩnh được coi là một trong những dự án tạo định hướng phát triển công nghiệp xanh cho tỉnh nhà.
Ông Teng Wei Hong - Tổng Giám đốc Công ty TNHH VSIP Hà Tĩnh cho biết: “Với tiêu chuẩn hạ tầng tối ưu gồm nhà máy xử lý nước thải đạt tổng công suất 6.000 m3/ngày đêm, hệ thống cấp nước theo nhu cầu, mạng lưới cáp viễn thông tốc độ cao gồm 2.800 đường truyền, trạm điện EVN công suất 126 MVA, trạm phòng cháy chữa cháy 24/7, cảnh quan được quy hoạch đồng bộ…, VSIP Hà Tĩnh được kiến tạo trở thành hình mẫu về KCN công nghệ cao, công nghiệp xanh”.
Tại lễ khởi công dự án VSIP, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà nhấn mạnh: “Dự án có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu tiến trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, đưa Hà Tĩnh trở thành tỉnh công nghiệp hiện đại, phát triển bền vững. Quá trình xây dựng hạ tầng VSIP Hà Tĩnh phải dựa trên nền tảng xanh, năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn; có các tiêu chí cao hơn trong thu hút, lựa chọn nhà đầu tư mang đến công nghệ mới, xanh, sạch và phát triển dựa vào tài nguyên tri thức, đổi mới sáng tạo”.
Từ sau lễ khởi công đến nay, dự án tiếp tục hoàn thành phần còn lại của công tác GPMB và một số thủ tục liên quan, tiến hành bóc tầng đất mặt. Nhà đầu tư và địa phương phấn đấu đến quý III/2025, dự án sẽ hoàn thành xây dựng hạ tầng và thu hút một số dự án vào sản xuất, là công trình ý nghĩa chào mừng Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XX.
Những năm gần đây, Hà Tĩnh được đánh giá là điểm sáng về công nghiệp. Toàn tỉnh hiện có 2 khu kinh tế (KKT), 4 KCN và 21 cụm công nghiệp (CCN) được thành lập. KKT Vũng Áng sau hơn 17 năm xây dựng và phát triển đã được tập trung đầu tư, từng bước hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật. Nhiều dự án lớn đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng đã và đang được triển khai tại KKT này. Đặc biệt, tháng 7/2024, Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng KCN Vinhomes Vũng Áng của Tập đoàn Vingroup được Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà ký quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư. Việc thu hút các doanh nghiệp (DN), tập đoàn lớn vào đầu tư hạ tầng KCN, CCN góp phần hình thành một hệ thống hạ tầng công nghiệp đồng bộ, hiện đại, khắc phục những hạn chế, bất cập về môi trường, giảm chất thải, từ đó thu hút các DN theo đuổi sản xuất xanh và bền vững.
Theo ông Đặng Văn Thành - Giám đốc Sở Công thương, quá trình phát triển công nghiệp đặt ra nhiều thách thức về môi trường cần chuyển đổi mô hình phát triển kinh tế (trong đó có các KCN, CCN) theo hướng bền vững, đáp ứng quy định của Luật Bảo vệ môi trường, phù hợp chiến lược quốc gia, của tỉnh về tăng trưởng xanh, phát triển bền vững. Việc xanh hóa các KCN, CCN là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng xanh của khách hàng, đồng thời thực hiện cam kết của Việt Nam trong phát triển bền vững.
Đưa ra gợi ý về phát triển KCN, CCN theo hướng xanh, Tiến sĩ Trần Thị Thu Hương - Viện Nghiên cứu phát triển bền vững vùng, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng, Hà Tĩnh cần kiến tạo hệ sinh thái kinh doanh, hình thành cụm liên kết ngành trong từng KCN, CCN; lựa chọn nhà đầu tư uy tín, giàu tiềm lực về vốn và công nghệ để đầu tư hạ tầng KCN, CCN; xem xét chuyển đổi công năng một số KCN, CCN hiện hữu có ảnh hưởng lớn tới môi trường; xây dựng chính sách hỗ trợ đầu tư phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ và cải thiện môi trường đầu tư...
Ưu tiên dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường
Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX xác định, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế từ chiều rộng sang chiều sâu, trên cơ sở khoa học công nghệ, ứng dụng thành tựu cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư; phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ sau thép, dịch vụ cảng biển và logistics; thu hút đầu tư các dự án năng lượng mới, năng lượng tái tạo.
Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 cũng đặt mục tiêu xây dựng Hà Tĩnh trở thành tỉnh công nghiệp hiện đại, phát triển toàn diện, bền vững, nhất quán quan điểm tăng trưởng xanh và phát triển bền vững. Trong đó, phương hướng phát triển ngành công nghiệp được hoạch định là phát triển theo chiều sâu, tạo bước đột phá trong nâng cao năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh của sản phẩm, gắn với mục tiêu đảm bảo các điều kiện về tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
Chú trọng phát triển công nghiệp theo hướng xanh, thời gian qua, tỉnh tập trung thu hút các dự án công nghiệp sử dụng năng lượng mới, năng lượng tái tạo, các nguyên liệu, nhiên liệu, vật liệu mới thay thế nguồn tài nguyên truyền thống.
Ông Thái Hoàng Nhật - Phó Trưởng phòng Quản lý công nghiệp (Sở Công thương) thông tin: “Hiện trên địa bàn tỉnh có 2 dự án nhà máy điện mặt trời, 5 dự án nhà máy thủy điện đã đi vào hoạt động và 1 dự án thủy điện đang triển khai xây dựng. Dự án Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng 2 (nhà máy sử dụng công nghệ lò hơi là loại trực lưu, áp suất trượt, thông số cao, đốt than phun trực tiếp, tái nhiệt 1 lần) và dự án Trang trại phong điện HBRE Hà Tĩnh đang được triển khai. Nhằm giảm phát thải khí nhà kính (CO2), đẩy mạnh sản xuất các loại vật liệu xây dựng không nung để thay thế gạch đất sét nung; tận dụng phế thải từ các ngành công nghiệp, tiết kiệm nhiên liệu..., đến nay, trên địa bàn tỉnh đã có 18 cơ sở sản xuất gạch không nung”.
Hiện nay, một số dự án xanh như điện gió, điện mặt trời, điện sinh khối… được nhà đầu tư đề xuất đang được nghiên cứu, khảo sát. Là DN đề xuất dự án tại Hà Tĩnh, ông Lê Văn An - Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Cơ điện xây dựng - CTCP cho biết: “Công ty đề xuất đầu tư xây dựng Dự án điện mặt trời trên kênh thủy lợi tại địa bàn các huyện: Vũ Quang, Đức Thọ, Can Lộc, Cẩm Xuyên, Thạch Hà và Kỳ Anh. Dự án có công suất thiết kế dự kiến là 630 MW, tổng vốn đầu tư hơn 11.000 tỷ đồng. Dự án nhằm khai thác tiềm năng điện mặt trời trên kênh thủy lợi, góp phần nâng cao sản lượng điện từ nguồn năng lượng tái tạo, khẳng định trách nhiệm của Việt Nam với quốc tế về bảo vệ môi trường”.
Tại hội thảo khoa học “Hà Tĩnh chuyển đổi xanh, tăng trưởng xanh để phát triển bền vững, thịnh vượng và an toàn trong bối cảnh mới” được tổ chức vào giữa năm 2024, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải nhấn mạnh: Kế hoạch hành động tăng trưởng xanh đến năm 2030 của Hà Tĩnh xác định 3 trụ cột tăng trưởng xanh gồm: xanh hóa các ngành kinh tế, xanh hóa lối sống và xanh hóa quá trình chuyển đổi. Tỉnh chú trọng kêu gọi các DN đầu tư vào ứng dụng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, kết nối chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu, hướng đến công nghiệp xanh để phát triển theo mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và bền vững.
Về định hướng cụ thể các lĩnh vực công nghiệp ưu tiên đầu tư thời gian tới, ông Đặng Văn Thành - Giám đốc Sở Công thương thông tin, Hà Tĩnh sẽ tạo điều kiện, thúc đẩy DN tiếp tục đầu tư nâng công suất Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh (giai đoạn 2) gắn với đa dạng hóa sản phẩm, đầu tư công nghệ hiện đại trong xử lý môi trường, tiến tới xanh hóa tổ hợp luyện thép và phát triển các ngành công nghiệp hỗ trợ, chế tạo các sản phẩm từ thép như chế tạo máy móc; sản xuất ô tô, xe máy và linh kiện; đóng, sửa chữa tàu biển và các ngành chế biến khác gắn với sản xuất, chế biến thép. Đồng thời, duy trì các nhà máy điện hiện có và phát triển các nhà máy điện từ nguồn năng lượng tái tạo; hình thành một số CCN chế biến gắn vùng nguyên liệu; hình thành KCN, CCN tập trung, chuyên dành cho các DN dệt may và các DN sản xuất sản phẩm phụ trợ ngành dệt may; khuyến khích đầu tư công nghệ tiên tiến nhằm phát triển các loại vật liệu xây dựng sử dụng nguồn nguyên liệu sẵn có; xây dựng KCN công nghệ thông tin…
Dẫu còn những khó khăn, thách thức và “xanh hóa” ngành công nghiệp là một hành trình dài, bền bỉ, song, chiến lược, đường hướng đã được hoạch định rõ, những tín hiệu về nền công nghiệp xanh cũng ngày càng rõ nét. Việc thúc đẩy công nghiệp xanh thời gian tới không chỉ là trách nhiệm của DN mà còn là nhiệm vụ của toàn xã hội để hiện thực hóa tầm nhìn, chiến lược phát triển, mang lại lợi ích về cả môi trường và kinh tế, xây dựng tương lai xanh và bền vững.
