Hà Tĩnh kiến tạo những "bể hấp thụ carbon" cho tương lai bền vững

Những cánh đồng giảm phát thải

Sản xuất nông nghiệp được đánh giá là lĩnh vực có nhiều dư địa để giảm phát thải khí nhà kính thông qua đổi mới phương thức canh tác. Thực hiện Đề án sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành kế hoạch hành động, triển khai đồng bộ nhằm thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng xanh, bền vững.

Một trong những cách làm đang mang lại hiệu quả rõ nét là sản xuất lúa giảm phát thải ứng dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ (AWD). Năm 2026, lần đầu tiên gia đình ông Phan Đình Tuấn ở thôn Minh Tiến, xã Tùng Lộc áp dụng kỹ thuật này trên diện tích gần 6 sào lúa. Thay vì duy trì mực nước ngập liên tục như trước đây, ruộng lúa được điều tiết theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây. Ông Tuấn cho biết: “Lượng nước tưới giảm khoảng 20%, lượng phân đạm giảm khoảng 30% nhưng cây lúa vẫn sinh trưởng tốt, bộ rễ phát triển khỏe, năng suất lúa tươi vụ xuân vừa qua đạt 4 tạ/sào”.

Đến nay, Sở NN&MT phối hợp với Viện KHKT nông nghiệp Bắc Trung Bộ đã mở rộng các mô hình sản xuất lúa giảm phát thải áp dụng kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ trên địa bàn Hà Tĩnh với diện tích khoảng 4.300 ha.

Theo bà Nguyễn Thị Huyền Trang - cán bộ Viện KHKT nông nghiệp Bắc Trung Bộ, kỹ thuật này có thể giúp giảm phát thải khí CH₄ từ 40-60% so với phương thức canh tác truyền thống. Lượng phát thải cắt giảm được trong tương lai còn có thể quy đổi thành tín chỉ carbon, tạo thêm nguồn lực cho người sản xuất.

Cùng với việc áp dụng kỹ thuật AWD, nhiều địa phương đang mở rộng các mô hình sản xuất hữu cơ, sử dụng mạ khay, máy cấy, giảm lượng giống, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất lúa. Ông Phan Thanh Nghi - Phó Chủ tịch UBND xã Cẩm Xuyên cho biết: “Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật hiện đại không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính, thay đổi tư duy canh tác theo hướng xanh và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu (BĐKH)”.

Tăng hấp thụ carbon từ rừng xanh

Nếu các mô hình sản xuất phát thải thấp góp phần cắt giảm lượng khí nhà kính từ đồng ruộng thì những cánh rừng được quản lý bền vững theo chứng chỉ FSC chính là “bể hấp thụ carbon” tự nhiên, đóng vai trò quan trọng trong nâng cao sức chống chịu trước BĐKH. Hiện nay, Liên hiệp HTX Chứng chỉ rừng Tây Kim (xã Sơn Kim 1) đang quản lý hơn 6.100 ha rừng được chứng nhận FSC, trong đó có khoảng 4.000 ha rừng trồng sản xuất và 2.100 ha rừng tự nhiên. Việc quản lý rừng bền vững không chỉ góp phần nâng cao giá trị kinh tế mà còn bảo vệ môi trường sinh thái, gia tăng khả năng hấp thụ và lưu trữ carbon.

Ông Võ Văn Biển - Giám đốc Liên hiệp HTX Chứng chỉ rừng Tây Kim cho biết: “Khi rừng trồng được cấp chứng nhận theo tiêu chuẩn quốc tế, sản lượng và giá bán gỗ đều tăng đáng kể. Đối với rừng tự nhiên, đây là cơ sở quan trọng để đo đếm, xác định lượng carbon hấp thụ và từng bước tham gia thị trường tín chỉ carbon trong tương lai. Đón đầu xu thế phát triển này, HTX đã thuê chuyên gia đo đếm và đánh giá trữ lượng carbon trên 2.100 ha rừng tự nhiên, với khả năng hấp thụ và lưu giữ khoảng 14.000 tấn CO₂ tương đương mỗi năm”.

Toàn tỉnh hiện có khoảng 37.500 ha rừng được cấp chứng chỉ FSC, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển lâm nghiệp bền vững và tham gia thị trường tín chỉ carbon, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam.

Theo ông Trần Đức Anh - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp và Dịch vụ Hương Sơn, gần 20.000 ha rừng do đơn vị quản lý có khả năng cô lập khoảng 150.000 tấn carbon mỗi năm, mở ra nhiều cơ hội từ thị trường tín chỉ carbon. Bên cạnh đó, công ty còn phát triển mô hình kinh tế lâm nghiệp đa giá trị thông qua trồng dược liệu dưới tán rừng, khai thác lâm sản ngoài gỗ theo mùa vụ, xây dựng rừng giống và khoanh nuôi tái sinh hàng nghìn ha rừng tự nhiên.

Triển khai chương trình phát triển giá trị đa dụng của hệ sinh thái rừng theo hướng quản lý, sử dụng bền vững gắn với bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển kinh tế xanh, thời gian qua, Sở NN&MT đã tham mưu tỉnh ban hành nhiều cơ chế, chính sách thiết thực, trong đó có sáng kiến “bom hạt giống”. Không chỉ góp phần phục hồi hệ sinh thái rừng, sáng kiến này còn lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường, thu hút sự tham gia của cán bộ, học sinh và cộng đồng trong công tác bảo vệ, phát triển rừng.

Ông Nguyễn Danh Kỳ - Giám đốc Vườn Quốc gia Vũ Quang cho hay: “Đơn vị đã phối hợp với các tổ chức chính trị - xã hội, trường học trên địa bàn triển khai chương trình “bom hạt giống”. Đây là giải pháp phù hợp với những khu vực rừng khó tiếp cận, góp phần thúc đẩy quá trình tái sinh tự nhiên, gia tăng mật độ cây bản địa và phục hồi hệ sinh thái rừng với chi phí thấp”.

Ngày Môi trường thế giới năm 2026 với chủ đề “Kêu gọi toàn cầu chung tay hành động vì khí hậu” tiếp tục khẳng định yêu cầu cấp thiết của quá trình chuyển đổi xanh trên phạm vi toàn cầu. Tại Hà Tĩnh, những giải pháp giảm phát thải trong sản xuất nông nghiệp, quản lý rừng bền vững đang góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế xanh, thích ứng với BĐKH và hướng tới phát triển bền vững.