Theo dự báo của Đài Khí tượng thủy văn Hà Tĩnh, trong tháng 4/2026, nhiệt độ trung bình trên địa bàn cao hơn trung bình nhiều năm từ 1,5 - 2,5 độ C, lượng mưa thấp hơn từ 30 - 60 mm. Đặc biệt, từ đầu tháng 4 đến ngày 17/4, toàn tỉnh xuất hiện nắng nóng gay gắt, trùng với thời điểm lúa Xuân bước vào giai đoạn trổ bông - phơi màu, gây áp lực lớn lên công tác cấp nước phục vụ sản xuất.
Nhiều ngày qua, nền nhiệt có thời điểm vượt 40°C khiến các xã miền núi phía tây nam của tỉnh như Hương Đô, Hà Linh, Hương Phố, Hương Xuân... như biến thành “chảo lửa”. Trước thời tiết khắc nghiệt, các công trình thủy lợi đang phải vận hành hết công suất để kịp “ép” nước về chân ruộng, giúp lúa trổ bông thuận lợi.
Ông Nguyễn Xuân Thành - Phó Cụm trưởng phụ trách Cụm Sông Tiêm (Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh) cho biết: “Cụm đang cấp nước tưới cho gần 2.000 ha lúa Xuân tại 7 xã: Hương Khê, Hương Phố, Hương Đô, Hà Linh, Hương Bình, Phúc Trạch, Hương Xuân. Lúa trổ bông đồng loạt đúng thời điểm nắng nóng gay gắt nên nhu cầu nước tưới tăng rất cao. Tuy nhiên, hiện nay, mực nước tại một số hồ chứa, đập dâng đã bắt đầu xuống thấp. Chúng tôi phải phối hợp với UBND các xã, HTX nông nghiệp điều tiết nước hợp lý, tổ chức tưới luân phiên; tăng cường lấy nước từ các đập dự trữ để bổ sung, hòa mạng vào các tuyến kênh lớn, đẩy nước về cuối nguồn; bố trí cán bộ kỹ thuật, công nhân thường trực 24/24 giờ để ép nước về cuối nguồn các công trình. Đồng thời, tổ chức “chia nước” cho những diện tích lúa đang thiếu nước của các xã”.
Nắng nóng kéo dài những ngày qua, cộng với một số hạng mục thủy lợi xuống cấp đã khiến hàng trăm ha lúa Xuân ở xã Hà Linh bị khô hạn cục bộ. Trước tình thế cấp bách, chính quyền địa phương kịp thời triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo vệ sản xuất.
Ông Nguyễn Trí Đồng - Phó Chủ tịch UBND xã Hà Linh cho biết: “Xã đã nhanh chóng thành lập tổ công tác, tổ chức kiểm tra thực tế tại các xứ đồng, khảo sát tình hình nguồn nước tại các hồ đập, kênh mương; hợp đồng máy bơm cỡ lớn để tập trung bơm nước từ các hồ đập xuống hệ thống kênh thủy lợi; chỉ đạo các thôn, HTX nông nghiệp chủ động nạo vét kênh mương, xây dựng phương án điều tiết nước hợp lý”.
Ngoài ra, nhiều địa phương nằm cuối nguồn các tuyến kênh cũng đang tập trung triển khai giải pháp đồng bộ để điều tiết nước phục vụ sản xuất vụ Xuân. Tranh thủ mọi thời điểm, bà con nông dân tích cực bám đồng, khẩn trương dẫn nước vào chân ruộng.
Ông Hồ Sỹ Long (TDP Liên Công, phường Trần Phú) cho biết: “Xứ đồng này nằm cuối kênh N19 thuộc hệ thống thủy lợi Kẻ Gỗ. Năm nay, lúa bước vào giai đoạn trổ bông đúng thời điểm nắng hạn nên bà con rất lo lắng. Vì vậy, chúng tôi đang phối hợp với Ban Thủy nông Thạch Đồng tranh thủ lấy nước bất kể ngày đêm, phấn đấu giành vụ Xuân thắng lợi”.
Tuyến cuối kênh N1-12 đi qua xã Toàn Lưu đang cấp nước cho khoảng 200 ha lúa. Song, do nằm ở cuối nguồn nên khối lượng lớn rác thải, đất bồi lắng... khiến việc dẫn nước về các tuyến kênh nhánh nội đồng gặp nhiều trở ngại. Trong những ngày nắng nóng như “đổ lửa”, cán bộ thủy nông đã túc trực 24/24 giờ, tập trung vớt rác, phát cỏ, nạo vét đất đá để khơi thông dòng chảy.
Ông Nguyễn Văn Hải - Cụm trưởng Cụm Bắc Hà (Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh) cho biết: “Đơn vị đang tập trung cao cho công tác điều tiết, phân phối nước, nhất là tại các vùng cuối kênh, địa bàn cao cưỡng và những khu vực nguồn nước về chậm. Chúng tôi nỗ lực, thường xuyên bám tuyến, bám địa bàn; phối hợp với địa phương tổ chức tưới luân phiên, bảo đảm nước cho diện tích lúa đang vào giai đoạn trổ bông”.
Hiện nay, sau hợp nhất, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh đang quản lý, vận hành 125 công trình, trong đó có 69 hồ chứa, 38 trạm bơm, 7 đập dâng, 11 cống ngăn mặn giữ ngọt và gần 1.000 km kênh mương các loại trên toàn tỉnh, góp phần bảo đảm tưới, tiêu cho hơn 41.350 ha lúa vụ Xuân.
Ông Hồ Đức Việt - phụ trách Phòng Kỹ thuật, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh cho biết: “Trên địa bàn tỉnh đang diễn ra đợt nắng nóng gay gắt đúng vào thời điểm lúa Xuân trổ bông - phơi màu. Để bảo đảm an toàn sản xuất, bám sát chỉ đạo của UBND tỉnh, Sở NN&MT, công ty đã bố trí đủ cán bộ kỹ thuật, công nhân thường trực 24/24 giờ trong thời gian mở nước tập trung tại văn phòng công ty, các trạm đầu mối, cụm thủy nông để kịp thời cấp nước, điều tiết, phân phối nước trong phạm vi quản lý. Cùng với đó, công ty phối hợp chặt chẽ với các đơn vị điện lực trên địa bàn nhằm bảo đảm ổn định nguồn điện phục vụ vận hành trạm bơm, mở nước phục vụ sản xuất; thường xuyên kiểm tra, quan trắc độ mặn trong nước để có kế hoạch phù hợp; đồng thời điều tiết, phân phối nguồn nước hợp lý, tiết kiệm, dành nguồn cho vụ Hè Thu năm 2026”.
