Trước đây, gia đình chị Võ Thị Nga (thôn 8, xã Phúc Trạch) chủ yếu trồng cây dó trầm để bán nguyên liệu thô cho thương lái, một phần nhỏ được tận dụng để chế biến thành hương trầm phục vụ nhu cầu trong vùng. Tuy nhiên, thời điểm đó, việc sản xuất và chế tác còn mang tính thủ công, nhỏ lẻ, sản phẩm đơn điệu về mẫu mã, số lượng hạn chế nên rất khó mở rộng thị trường, chủ yếu phụ thuộc vào thương lái bên ngoài. Thu nhập vì thế cũng chưa ổn định, giá trị kinh tế từ cây dó trầm chưa được khai thác hết tiềm năng.
Bước ngoặt lớn đến vào năm 2022, khi làng nghề chế tác trầm hương của xã Phúc Trạch được công nhận là làng nghề truyền thống. Tận dụng cơ hội này, gia đình chị Nga đã mạnh dạn thay đổi cách làm: đầu tư hệ thống máy móc, thiết bị hiện đại để phục vụ cho các công đoạn chế biến sâu như cắt, tạo hình, ép khuôn và tinh chế tinh dầu trầm. Nhờ vậy, sản phẩm ngày càng đa dạng hơn. Từ hương trầm, vòng trầm, tinh dầu cho đến các sản phẩm quà tặng thủ công mỹ nghệ đều đáp ứng được thị hiếu của nhiều nhóm khách hàng khác nhau. Đây cũng là bước khởi đầu quan trọng giúp gia đình chị từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ sang phát triển theo hướng hàng hóa, nâng cao giá trị kinh tế từ cây dó trầm địa phương.
Cũng như gia đình chị Nga, từ khi làng nghề chế tác trầm hương xã Phúc Trạch được công nhận là làng nghề truyền thống, gia đình chị Hoàng Hương Lan (thôn 8) đã mạnh dạn chuyển hướng sản xuất. Trước đây, gia đình chủ yếu trồng dó trầm bán cho thương lái, giá trị kinh tế chưa cao. Nhờ sự khuyến khích của chính quyền địa phương và mong muốn nâng tầm sản phẩm quê hương, chị Lan đã đầu tư máy móc, học hỏi kỹ thuật để chế biến sâu dó trầm thành các sản phẩm như hương trầm, vòng trầm, tinh dầu… Sự thay đổi này giúp gia đình nâng cao thu nhập, góp phần phát triển làng nghề truyền thống theo hướng bền vững.
Chị Lan cho biết: “Khi được công nhận làng nghề truyền thống, chính quyền địa phương đã cho chúng tôi đi tham quan, học hỏi và tổ chức các lớp tập huấn về chế biến sau cây dó trầm. Từ đó chúng tôi đã đào tạo thợ về làm tại nhà và đã làm được rất nhiều sản phẩm khác nhau. Các sản phẩm không chỉ giữ được nét thủ công tinh tế mà còn đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng, được thị trường trong và ngoài tỉnh ưa chuộng. Vì vậy, thu nhập cũng từ đó tăng cao hơn và có được nguồn tài chính để đầu tư máy móc, thiết bị trong sản xuất”.
Tháng 10/2022, UBND tỉnh đã có quyết định công nhận 41 hộ dân trồng cây dó trầm, chế biến trầm hương ở thôn 8, xã Phúc Trạch là làng nghề truyền thống chế tác trầm hương.
Theo đó việc giữ và phát huy hiệu quả làng nghề truyền thống được quan tâm. Người dân trong làng nghề và trong xã chú trọng hơn đến việc truyền nghề, đẩy mạnh ứng dụng kỹ thuật để tạo trầm và chế tác các sản phẩm như trầm nụ, trầm miếng, đồ thủ công mỹ nghệ, góp phần phát triển hiệu quả cây dó trầm, trở thành nghề mũi nhọn của địa phương, đưa lại thu nhập cao. Từ 41 hộ công nhận ban đầu đến nay đã mở rộng lên 55 hộ. Bình quân, mỗi hộ ở làng nghề trầm hương có thu nhập trên 260 triệu đồng/năm.
Ông Lê Nguyễn Kiên Cường - Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Trạch cho biết: Thời gian tới, địa phương sẽ tập trung hỗ trợ làng nghề chế tác trầm hương xây dựng chiến lược phát triển thương hiệu và hoàn thiện bộ nhận diện sản phẩm đặc trưng, tạo nền tảng để vươn xa hơn trên thị trường. Cùng với đó, xã sẽ tổ chức các hoạt động tham quan, học tập kinh nghiệm, khuyến khích người dân đổi mới, sáng tạo trong chế biến sâu nhằm nâng cao chất lượng, đa dạng mẫu mã, gia tăng giá trị kinh tế và mở rộng quy mô sản xuất.
Bên cạnh phát triển sản phẩm, Phúc Trạch cũng định hướng kết hợp phát triển du lịch làng nghề với xây dựng nông thôn mới, hình thành điểm đến hấp dẫn để du khách có thể tham quan, trải nghiệm quy trình làm trầm, tìm hiểu giá trị văn hóa truyền thống và mua sắm những sản phẩm đặc trưng của địa phương. Đây được xem là hướng đi quan trọng để gìn giữ và phát huy giá trị làng nghề.
